Trong bối cảnh nền kinh tế số và công nghiệp văn hóa phát triển mạnh mẽ, quyền tác giả và quyền liên quan ngày càng trở thành một trong những yếu tố quan trọng bảo vệ thành quả lao động sáng tạo, bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh và nâng cao uy tín quốc gia trong tiến trình hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh của internet và các nền tảng số, tình trạng xâm phạm bản quyền dưới nhiều hình thức vẫn diễn ra phức tạp, đặc biệt trong các lĩnh vực phần mềm máy tính, điện ảnh, âm nhạc, truyền hình, xuất bản và trò chơi điện tử trực tuyến.
Trước thực tế đó, Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã ban hành văn bản số 314/BQTG-QL&HTQT gửi các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực chương trình máy tính, điện ảnh, âm nhạc, xuất bản, báo chí, truyền hình và trò chơi điện tử trên môi trường mạng nhằm triển khai thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
 |
| Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã ban hành văn bản số 314/BQTG-QL&HTQT gửi các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực chương trình máy tính, điện ảnh, âm nhạc, xuất bản, báo chí, truyền hình và trò chơi điện tử trên môi trường mạng. |
Theo đó, cơ quan quản lý yêu cầu các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân chủ động rà soát, bảo đảm tuân thủ nghiêm túc các quy định pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trong hoạt động chuyên môn và nghiệp vụ; tuyệt đối không sử dụng phần mềm máy tính không có bản quyền, không khai thác hoặc sử dụng trái phép các tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình và chương trình phát sóng.
Công điện số 38/CĐ-TTg được xem là động thái mạnh mẽ của Chính phủ nhằm lập lại trật tự trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đặc biệt trên môi trường mạng – nơi các hành vi vi phạm bản quyền đang có xu hướng gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi. Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, từ ngày 7/5/2026 đến ngày 30/5/2026, các lực lượng chức năng trên toàn quốc sẽ đồng loạt triển khai đợt cao điểm đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Trong đợt cao điểm này, Bộ Công an được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan tập trung xác minh, điều tra và khởi tố một số vụ án nghiêm trọng liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý theo quy định pháp luật. Đặc biệt, các website phát tán nội dung vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn sẽ trở thành đối tượng trọng tâm bị xử lý.
Thời gian qua, việc phát tán phim, âm nhạc, chương trình truyền hình và phần mềm trái phép trên internet không chỉ gây thất thu lớn cho các đơn vị sáng tạo nội dung mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư và uy tín quốc gia trong quá trình hội nhập quốc tế. Nhiều doanh nghiệp sáng tạo phải đối mặt với tình trạng nội dung vừa phát hành đã bị sao chép, chia sẻ trái phép trên các nền tảng trực tuyến, làm giảm doanh thu và triệt tiêu động lực sáng tạo.
Không chỉ Bộ Công an, Bộ Quốc phòng cũng được yêu cầu chỉ đạo lực lượng bộ đội biên phòng, cảnh sát biển và các lực lượng liên quan phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, địa phương triển khai đồng bộ các biện pháp ngăn chặn hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo chức năng, nhiệm vụ được giao.
Bên cạnh đó, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tối cao sẽ tăng cường hoạt động kiểm sát, xét xử các vụ án sở hữu trí tuệ nhằm nâng cao tính răn đe, bảo đảm việc thực thi pháp luật được nghiêm minh và hiệu quả hơn.
Ở lĩnh vực quản lý thị trường, Bộ Công Thương cùng UBND các tỉnh, thành phố tập trung chỉ đạo các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Bộ Tài chính cũng yêu cầu lực lượng hải quan phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan để kiểm tra hàng hóa xuất nhập khẩu qua biên giới, chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với những lô hàng có dấu hiệu giả mạo sở hữu trí tuệ.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ trung ương đến địa phương cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân sáng tạo, đồng thời nâng cao hình ảnh Việt Nam trong mắt các đối tác quốc tế.
Song song với các biện pháp kiểm tra, xử lý, cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh vai trò chủ động của doanh nghiệp và người sử dụng trong việc tuân thủ pháp luật về quyền tác giả và quyền liên quan.
 |
Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, truyền thông, giải trí, xuất bản, trò chơi điện tử và nội dung số cần chủ động rà soát toàn bộ hệ thống phần mềm, dữ liệu và nội dung đang khai thác để bảo đảm tính hợp pháp. - (Ảnh: AI minh họa)
Theo Cục Bản quyền tác giả, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, truyền thông, giải trí, xuất bản, trò chơi điện tử và nội dung số cần chủ động rà soát toàn bộ hệ thống phần mềm, dữ liệu và nội dung đang khai thác để bảo đảm tính hợp pháp. Việc sử dụng phần mềm không có bản quyền hay khai thác trái phép các tác phẩm âm nhạc, điện ảnh, truyền hình không chỉ tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật mà còn ảnh hưởng đến uy tín và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, tài sản trí tuệ ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng đối với sự phát triển của doanh nghiệp và nền kinh tế. Một môi trường số lành mạnh chỉ có thể được xây dựng khi quyền lợi của người sáng tạo được tôn trọng và bảo vệ đúng mức.
Nhiều chuyên gia cho rằng, việc tăng cường thực thi pháp luật về quyền tác giả không đơn thuần là xử lý vi phạm mà còn nhằm hình thành văn hóa tôn trọng bản quyền trong cộng đồng. Khi người dùng có ý thức sử dụng sản phẩm hợp pháp, doanh nghiệp nghiêm túc tuân thủ quy định và cơ quan quản lý thực hiện tốt vai trò giám sát, môi trường sáng tạo sẽ có điều kiện phát triển bền vững hơn.
Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, yêu cầu về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trở thành tiêu chí quan trọng đánh giá năng lực thực thi pháp luật và mức độ minh bạch của môi trường đầu tư. Việc tăng cường xử lý vi phạm bản quyền cũng góp phần củng cố niềm tin của các nhà đầu tư, doanh nghiệp quốc tế đối với thị trường Việt Nam.
Theo chỉ đạo của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương phải thực hiện nghiêm chế độ báo cáo nhanh hằng ngày về tình hình phát hiện, xử lý các vụ việc nghiêm trọng, phức tạp; đồng thời gửi báo cáo tổng hợp kết quả thực hiện đến ngày 30/5/2026 vào ngày 31/5/2026. Điều này cho thấy tinh thần quyết liệt, khẩn trương và trách nhiệm cao trong quá trình triển khai đợt cao điểm thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc.
Có thể thấy, việc tăng cường thực thi pháp luật về quyền tác giả và quyền liên quan không chỉ là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ thành quả lao động sáng tạo mà còn là bước đi quan trọng để xây dựng nền kinh tế số minh bạch, hiện đại và bền vững. Trong hành trình đó, trách nhiệm không chỉ thuộc về cơ quan quản lý mà còn cần sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, người sáng tạo và toàn xã hội trong việc hình thành văn hóa tôn trọng bản quyền và tài sản trí tuệ.
