Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh hiện có gần 1.000 HTX hoạt động trong nhiều lĩnh vực như trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, dịch vụ nông nghiệp và tổng hợp. Trong đó, riêng lĩnh vực trồng trọt chiếm ưu thế với hơn 700 HTX. Doanh thu bình quân đạt khoảng 2,5 tỷ đồng/HTX/năm, thu nhập của lao động thường xuyên dao động từ 75–78 triệu đồng/người/năm.
Đáng chú ý, nhiều HTX đã vượt xa mức trung bình này nhờ áp dụng công nghệ cao, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP hoặc hướng hữu cơ, đồng thời xây dựng được chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.
Một trong những mô hình tiêu biểu là HTX Nông nghiệp Đạ M’ri, chuyên canh cây sầu riêng – loại trái cây đang có giá trị xuất khẩu cao. Thành lập từ năm 2017, HTX hiện có 140 thành viên với tổng diện tích khoảng 375 ha, toàn bộ canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP.
Năm 2025, HTX thu hoạch khoảng 6.000 tấn sầu riêng. Trong đó, 75% sản lượng được xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, khoảng 10% được sơ chế, cấp đông, phần còn lại cung cấp cho các cơ sở chế biến. Với giá bán tại vườn dao động từ 45.000–50.000 đồng/kg, cây sầu riêng đã mang lại nguồn thu đáng kể cho các thành viên.
Lãnh đạo HTX cho biết, đơn vị đang tiếp tục vận động nông dân chuyển sang sản xuất theo hướng hữu cơ nhằm nâng cao giá trị và ổn định đầu ra.
Bên cạnh cây trồng truyền thống, một số HTX tại Đà Lạt lựa chọn hướng đi khác biệt bằng cách đưa các giống cây mới, giá trị cao vào sản xuất. Tiêu biểu là HTX dịch vụ nông nghiệp tổng hợp Vườn Nhà Đà Lạt.
Thành lập từ năm 2019, HTX này tập trung phát triển các sản phẩm như bí sợi mì, khoai tây tím, lơ san hô và cải xoăn làm cảnh. Nhờ chiến lược “khác biệt hóa”, các sản phẩm nhanh chóng tạo dấu ấn trên thị trường, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương.
Hiện HTX đã mở rộng vùng nguyên liệu lên hàng chục hecta, liên kết với hơn 200 hộ nông dân. Năm 2025, doanh thu đạt khoảng 12 tỷ đồng, tạo việc làm thường xuyên cho gần 40 lao động, với thu nhập bình quân trên 110 triệu đồng/người/năm – mức cao so với mặt bằng chung của khu vực nông nghiệp.
 |
| Bí sợi mì đang trở thành một trong những nông sản đặc trưng, nổi tiếng của Đà Lạt. |
Trong định hướng phát triển thời gian tới, Lâm Đồng tiếp tục đẩy mạnh mô hình HTX gắn với chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất, bảo quản đến tiêu thụ. Vai trò của doanh nghiệp được xác định là nòng cốt, trong khi HTX là trung tâm liên kết và nông dân là chủ thể sản xuất.
Tỉnh cũng đặt mục tiêu hỗ trợ từ 10–15 HTX đạt các chứng nhận như VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, đồng thời khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng như HACCP, ISO và hệ thống truy xuất nguồn gốc.
Song song đó, các HTX sẽ được hỗ trợ xúc tiến thương mại, tham gia hội chợ, phát triển sản phẩm OCOP và mở rộng kênh bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử. Mục tiêu đến năm 2026 là nâng doanh thu bình quân lên khoảng 2,7 tỷ đồng/HTX/năm, qua đó cải thiện thu nhập cho người lao động.
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, phần lớn HTX tại Lâm Đồng vẫn có quy mô nhỏ, vốn điều lệ thấp, khả năng huy động nguồn lực còn hạn chế. Việc tiếp cận tín dụng ưu đãi, quỹ đất sản xuất và mở rộng hạ tầng vẫn gặp không ít khó khăn.
Ngoài ra, năng lực xây dựng thương hiệu, tìm kiếm thị trường ổn định và kết nối với hệ thống phân phối hiện đại của nhiều HTX vẫn còn yếu. Đây được xem là những rào cản cần sớm tháo gỡ để mô hình kinh tế hợp tác phát triển bền vững hơn.
