Tọa lạc ở xóm Trại, phường Gia Viên, cây đa có tuổi đời hơn 300 năm, tán rộng tới 40 m. Dù chỉ cao khoảng 10 m, cây lại phát triển mạnh chiều ngang với 13 gốc thẳng, gồm một gốc chính và 12 gốc phụ. Gốc chính có chu vi 8,2 m; các gốc còn lại có chu vi 2–5 m, tổng chu vi cả cụm khoảng 30 m. Những gốc này liên kết với nhau bằng các cành lớn gần 1 m, đan xen tạo thành khối vững chắc, bên dưới là hệ rễ phụ như “cột chống”.
 |
| Ngoài 1 gốc đa chính còn có 12 gốc phụ, tổng chu vi của 13 gốc đa này khoảng 30 m. Ảnh: Báo Hải Phòng. |
Tán cây xòe rộng, xanh tốt suốt bốn mùa, bao phủ một vùng đất lớn. Người dân địa phương ví cây đa như một “mâm xôi khổng lồ”. Vào mùa xuân, đứng dưới gốc nhìn lên gần như không thấy ánh sáng lọt qua. Tán lá rợp bóng là nơi nghỉ chân quen thuộc của người dân sau ngày lao động, đồng thời là nơi trú ngụ của nhiều loài chim.
 |
| Cây đa 13 gốc được công nhận là Cây di sản Việt Nam từ năm 2014. Ảnh: Báo Hải Phòng. |
Người dân xóm Trại lưu truyền hai câu chuyện giải thích vì sao cây đa không phát triển chiều cao mà lan rộng bốn phía.
Một truyền thuyết kể rằng xưa có vị tướng quân đi đánh giặc ghé lại, buộc ngựa vào cây khiến ngọn bị gãy. Sau đó, cây không mọc thẳng lên nữa mà tỏa rộng xung quanh.
Câu chuyện thứ hai liên quan đến Hai Bà Trưng. Khi đi ngang qua vùng này để đánh quân Nam Hán, voi của Hai Bà dùng vòi bẻ ngọn cây để ăn, khiến cây mất ngọn, chỉ phát triển ngang.
 |
| Dưới gốc chính của cây đa có một ngôi miếu nhỏ. Ảnh: Báo Hải Phòng. |
Giữa khu đô thị ngày nay, cây đa 13 gốc vẫn đứng cạnh giếng làng, gợi nhớ không gian quen thuộc “cây đa – giếng nước – sân đình” của làng quê Bắc Bộ. Dù đình đã không còn, giếng và cây đa vẫn được người dân gìn giữ, trở thành biểu tượng văn hóa của vùng.
Dưới gốc chính có một ngôi miếu nhỏ thờ Đức Thổ Vượng – người có công khai hoang lập ấp. Miếu còn thờ các thần, cô cậu, vong linh không nơi nương tựa. Đây cũng là nơi thờ Chúa Năm Phương, một vị chúa bà linh thiêng trong tín ngưỡng dân gian đất Cảng.
Giữa nhịp sống hiện đại của Hải Phòng, cây đa 13 gốc vẫn tỏa bóng mát, là điểm tựa văn hóa – tâm linh của cộng đồng. Du khách đến đây có thể chiêm ngưỡng cây đa cổ thụ kỳ lạ, cảm nhận không gian thanh tĩnh giữa phố xá nhộn nhịp. Với người xa quê trở về, hình ảnh tán đa bao phủ cả một vùng trời là ký ức thân thuộc của làng quê Bắc Bộ.
