 |
| Toàn cảnh Hội thảo Bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá truyền thống - Ảnh: Đức Thiện |
Hội thảo quy tụ sự tham dự của nhiều nhà khoa học, nhà quản lý và đại diện các tổ chức uy tín trong và ngoài nước. Đáng chú ý có ngài Pavlin Todorov - Đại sứ Bulgaria tại Việt Nam; TS Nguyễn Xuân Phi - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Truyền thống Việt Nam; cùng đại diện lãnh đạo các sở, ngành tỉnh Thanh Hóa, Hội Điện ảnh Việt Nam, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, Hội đồng Cây Di sản Việt Nam…
 |
| Các đại biểu tham dự Hội thảo Bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá truyền thống - Ảnh: Đức Thiện |
Về phía Hội Sinh vật cảnh Việt Nam, tham dự hội thảo có ông Nguyễn Mạnh Quỳnh - Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội; ông Nguyễn Ngọc Văn - Chánh Văn phòng; ông Nguyễn Mạnh Tuyến - Phó Chánh Văn phòng Trung ương Hội.
 |
| Ông Nguyễn Mạnh Quỳnh - Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội (ngoài cùng bên trái) dẫn đầu đoàn công tác của Hội Sinh vật cảnh Việt Nam tham dự Hội thảo - Ảnh: Đức Thiện |
Sự hiện diện của các đại biểu không chỉ thể hiện sự quan tâm sâu sắc đối với công tác bảo tồn văn hóa, mà còn cho thấy nhu cầu cấp thiết trong việc xây dựng những giải pháp đồng bộ, nhằm gìn giữ và phát huy giá trị truyền thống trong bối cảnh hiện đại.
Thanh Hóa - Mạch nguồn văn hóa Đông Sơn và dấu ấn Gốm Tam Thọ
Trước thềm hội thảo, UBND tỉnh Thanh Hóa đã trao Quyết định cấp phép hoạt động bảo tàng ngoài công lập đối với Bảo tàng Gốm Tam Thọ, đặt tại trang trại kinh tế tổng hợp cá - lúa, thôn Thịnh Vạn, xã Quảng Thịnh (nay là phường Đông Quang, tỉnh Thanh Hóa).
 |
| Ông Lê Thành Đông - Trưởng phòng Văn hoá xã hội phường Đông Quang đọc công bố Quyết định của UBND tỉnh Thanh Hoá cấp phép hoạt động bảo tàng ngoài công lập đối với Bảo tàng Gốm Tam Thọ - Ảnh: Đức Thiện |
Sự kiện này không chỉ đơn thuần là việc ra đời một thiết chế văn hóa, mà còn là bước đi quan trọng trong hành trình khẳng định giá trị di sản văn hóa xứ Thanh, cái nôi của nền văn hóa Đông Sơn rực rỡ.
Nói đến cội nguồn dân tộc Việt, không thể không nhắc tới văn hóa Đông Sơn, đỉnh cao của nền văn minh sông Mã, nơi hội tụ tinh hoa kỹ nghệ, tư duy thẩm mỹ và bản lĩnh sinh tồn của người Việt cổ. Trên dải đất xứ Thanh, những di chỉ khảo cổ, trống đồng, đồ đồng, gốm cổ…, đã minh chứng cho một thời kỳ phát triển rực rỡ trong tiến trình dựng nước và giữ nước.
 |
| Các đại biểu tham quan Bảo tàng Gốm Tam Thọ - Ảnh: Đức Thiện |
Dòng sông Mã - trục thủy mạch của vùng đất này không chỉ là nguồn sống, mà còn được xem như “long mạch văn hóa”, nuôi dưỡng bao thế hệ cư dân, hun đúc nên khí phách và trí tuệ con người xứ Thanh. Từ đó hình thành truyền thống “địa linh nhân kiệt”, nơi sản sinh nhiều anh hùng, danh nhân văn hóa, góp phần làm rạng danh dân tộc.
Trong mạch nguồn ấy, gốm Tam Thọ là minh chứng sinh động cho sự kế thừa và phát triển của kỹ nghệ thủ công truyền thống. Bảo tàng Gốm Tam Thọ hiện đang lưu giữ và trưng bày gần 10.000 hiện vật gốm, trong đó có nhiều hiện vật được khai quật tại Gò Án Lớn, thuộc khu di tích lò gốm cổ Tam Thọ.
 |
| Bảo tàng Gốm Tam Thọ hiện đang lưu giữ và trưng bày gần 10.000 hiện vật gốm - Ảnh: Đức Thiện |
Khu lò gốm này được nhà khảo cổ học người Thụy Điển O. Janse phát hiện từ năm 1937 và tiến hành khai quật trong giai đoạn 1937–1939. Những công bố của ông đã đưa Tam Thọ trở thành một trong những địa điểm khảo cổ nổi tiếng, không chỉ trong nước mà còn trên thế giới.
 |
| Các đại biểu cắt băng khánh thành Bảo tàng Gốm Tam Thọ - Ảnh: Đức Thiện |
Việc thành lập Bảo tàng Gốm Tam Thọ không chỉ nhằm bảo tồn hiện vật, mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, góp phần khẳng định vị thế của xứ Thanh trong dòng chảy văn minh Việt.
Cây Di sản - Biểu tượng của sự giao hòa văn hóa và thiên nhiên
Một điểm nhấn giàu ý nghĩa tại hội thảo là việc Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công bố và trao Bằng Công nhận Cây Di sản Việt Nam cho Cây Nhội, tại Khu sinh thái Linh Kỳ Mộc, ở phường Quảng Phú, tỉnh Thanh Hoá.
 |
| Ts Trần Văn Miều - Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (đứng giữa) trao Bằng Công nhận Cây Di sản Việt Nam cho Cây Nhội, tại Khu sinh thái Linh Kỳ Mộc - Ảnh: Đức Thiện |
Không chỉ đơn thuần là một cây cổ thụ, Cây Nhội mang trong mình những giá trị văn hóa - sinh thái - tâm linh sâu sắc. Trải qua hàng trăm năm tồn tại, cây trở thành biểu tượng của sự trường tồn, của mạch sống liên tục giữa con người và thiên nhiên.
 |
| Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm bên Cây Nhội - Cây Di sản Việt Nam - Ảnh: Đức Thiện |
Trong văn hóa Việt, cây cổ thụ thường gắn với đình làng, miếu mạo, với ký ức cộng đồng và đời sống tâm linh. Việc tôn vinh Cây Nhội là Cây Di sản không chỉ là hành động bảo vệ thiên nhiên, mà còn là cách gìn giữ những giá trị văn hóa phi vật thể gắn liền với đời sống người dân. Đây cũng chính là triết lý cốt lõi của văn hóa Việt: Tôn trọng tự nhiên, gìn giữ cội nguồn và vun bồi phúc đức cho thế hệ mai sau.
Những tham luận sâu sắc: Bảo tồn không chỉ là gìn giữ
Tại hội thảo, nhiều tham luận giá trị đã được trình bày, mang đến góc nhìn đa chiều về bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống.
 |
| Ngài Pavlin Todorov - Đại sứ Bulgaria tại Việt Nam - Ảnh: Đức Thiện |
Ngài Pavlin Todorov - Đại sứ Bulgaria tại Việt Nam nhấn mạnh rằng, trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc bảo tồn văn hóa không nên chỉ dừng lại ở việc “đóng khung quá khứ”, mà cần gắn với phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Ông cho rằng Việt Nam có lợi thế lớn với kho tàng di sản phong phú, nếu được khai thác đúng cách sẽ trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế - du lịch - giáo dục.
 |
| TS Nguyễn Xuân Phi - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Truyền thống Việt Nam - Ảnh: Đức Thiện |
TS Nguyễn Xuân Phi - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Truyền thống Việt Nam khẳng định: “Bảo tồn văn hóa truyền thống không phải là giữ nguyên trạng một cách thụ động, mà là quá trình tái tạo, thích nghi và phát triển trên nền tảng những giá trị cốt lõi”. Theo ông, cần có sự kết hợp giữa khoa học, công nghệ và cộng đồng để di sản “sống” trong đời sống hiện đại.
 |
| TS Phạm Thanh Tịnh - Chủ tịch Hội Khoa học Đông Nam Á - Việt Nam (bên trái) - Ảnh: Đức Thiện |
TS Phạm Thanh Tịnh - Chủ tịch Hội Khoa học Đông Nam Á - Việt Nam đề xuất xây dựng các mô hình liên kết vùng trong bảo tồn văn hóa, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế nhằm học hỏi kinh nghiệm và nâng cao hiệu quả quản lý di sản.
 |
| Các đại biểu tham dự Hội thảo Bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá truyền thống - Ảnh: Đức Thiện |
Trong khi đó, ông Hà Huy Tâm - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ứng dụng Văn hóa Truyền thống và Kiến trúc Xây dựng Việt Nam nhấn mạnh vai trò của kiến trúc truyền thống trong việc định hình bản sắc văn hóa đô thị. Ông cho rằng cần hạn chế sự lai tạp thiếu kiểm soát trong xây dựng, đồng thời khuyến khích ứng dụng các yếu tố truyền thống trong thiết kế hiện đại.
Ông Hoàng Thăng Long - Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Nghiên cứu Ứng dụng Kinh tế Phát triển lại tiếp cận vấn đề từ góc độ kinh tế, khi cho rằng văn hóa truyền thống hoàn toàn có thể trở thành “tài sản mềm” tạo ra giá trị gia tăng nếu được đầu tư bài bản và khai thác hợp lý.
Giữ hồn văn hóa trong dòng chảy hội nhập
Trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng, văn hóa truyền thống Việt Nam đang đứng trước cả cơ hội lẫn thách thức. Một mặt, quá trình giao lưu và tiếp biến văn hóa mở ra cơ hội quảng bá các giá trị văn hóa dân tộc ra thế giới. Những di sản như văn hóa Đông Sơn, gốm Tam Thọ hay hệ thống Cây Di sản hoàn toàn có thể trở thành “đại sứ văn hóa”, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
 |
| Ông Nguyễn Mạnh Quỳnh - Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội (thứ 2 bên trái sang), ông Nguyễn Ngọc Văn - Chánh Văn phòng (thứ 2 bên phải sang) và ông Nguyễn Mạnh Tuyến - Phó Chánh Văn phòng Trung ương Hội thăm Bảo tàng Gốm Tam Thọ - Ảnh: Đức Thiện |
Mặt khác, sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế thị trường, công nghệ và các xu hướng văn hóa ngoại lai cũng đặt ra nguy cơ mai một, biến dạng hoặc thương mại hóa các giá trị truyền thống nếu thiếu định hướng đúng đắn.
Hội thảo lần này không chỉ là diễn đàn học thuật, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm chung của toàn xã hội trong việc bảo tồn văn hóa. Từ các nhà quản lý, nhà khoa học đến cộng đồng và từng cá nhân, tất cả đều có vai trò trong việc giữ gìn “hồn cốt” dân tộc.
 |
| Hội thảo được tổ chức tiếp tục khẳng định mạch nguồn văn hóa Đông Sơn một lần nữa được khơi dậy, lan tỏa - Ảnh: Đức Thiện |
Bảo tồn văn hóa không phải là quay về quá khứ, mà là cách để bước tới tương lai một cách vững vàng hơn. Khi những giá trị truyền thống được gìn giữ và phát huy đúng hướng, chúng sẽ trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, giúp Việt Nam tự tin hội nhập mà không đánh mất bản sắc.
Hội thảo khép lại, nhưng những vấn đề được đặt ra vẫn còn đó, như một dòng chảy tiếp nối. Từ Thanh Hóa, mạch nguồn văn hóa Đông Sơn lại một lần nữa được khơi dậy, lan tỏa, nhắc nhớ về cội nguồn và khơi mở những hướng đi mới cho hành trình gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam trong thời đại mới.
Đức Thiện
