Một lần hội ngộ cùng đá – Nhìn thế giới qua những tác phẩm thiên nhiên

Từ ngày 28 đến 31/8/2026, tại Malaysia, 10th World Bonsai & Suiseki Federation (WBFF) trở thành điểm hội ngộ của những người yêu nghệ thuật bonsai và đá cảnh đến từ nhiều quốc gia. Với tôi và những người bạn cùng đam mê nghệ thuật đá, đây là một trải nghiệm đặc biệt – một hành trình để chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những tác phẩm thiên nhiên, giao lưu với nghệ nhân quốc tế và thêm tự hào về đá cảnh Việt Nam.

Có những cuộc gặp gỡ chỉ diễn ra trong vài ngày nhưng để lại những dư âm rất lâu. Chuyến đi Malaysia lần này với tôi là một cuộc hội ngộ như thế – hội ngộ cùng đá, cùng những người có chung niềm đam mê và cùng nhìn thế giới qua những tác phẩm được thiên nhiên âm thầm tạo tác qua hàng triệu năm.

Sự kiện 10th WBFF Malaysia là dịp hiếm hoi để chúng tôi được tận mắt chiêm ngưỡng, quan sát và cảm nhận những tác phẩm đá đến từ nhiều quốc gia trên thế giới. Đặc biệt, theo chu kỳ tổ chức bốn năm một lần, sự kiện tiếp theo sẽ được tổ chức tại Bỉ và Hà Lan. Chính vì vậy, mỗi kỳ hội ngộ như thế càng trở nên quý giá đối với những người yêu đá.

Thiên nhiên – người nghệ nhân lớn nhất

Đá cảnh có một điều rất khác biệt so với nhiều bộ môn nghệ thuật khác: con người không tạo ra viên đá. Con người chỉ phát hiện, cảm nhận và tôn lên vẻ đẹp vốn có của thiên nhiên.

Mỗi vùng địa chất, mỗi quốc gia lại hình thành những chất liệu, màu sắc, cấu trúc và hình thể riêng. Qua hàng triệu năm, thiên nhiên đã tạo nên những đường vân, sắc màu, dáng thế và cấu trúc vô cùng đa dạng. Nhưng tựu trung, tất cả đều có chung một nguồn gốc: thiên nhiên chính là người nghệ nhân lớn nhất.

Con người chỉ làm phần việc còn lại.

Một chiếc daiza – hay còn gọi là đế đá – được chế tác phù hợp có thể giúp viên đá đứng đúng thế, đồng thời làm nổi bật thần thái, hình thể và câu chuyện mà người chơi cảm nhận được từ tác phẩm. Cách lựa chọn đế, bố cục, hướng đặt đá và không gian trưng bày vì thế cũng là một phần quan trọng của nghệ thuật thưởng lãm đá.

Mỗi quốc gia một cách cảm nhận đá

Tại triển lãm lần này, tôi cùng những người bạn có cơ hội quan sát và phân tích phong cách chơi đá của nhiều quốc gia. Mỗi nơi có một quan niệm thẩm mỹ, một cách lựa chọn chất liệu và một phương pháp trưng bày khác nhau.

Có nơi đề cao sự mộc mạc, tự nhiên; có nơi chú trọng hình thể; có nơi đặc biệt quan tâm đến màu sắc, đường vân và chiều sâu của viên đá. Chính sự đa dạng ấy tạo nên sức hấp dẫn của sân chơi đá cảnh quốc tế.

Bên cạnh việc thưởng lãm tác phẩm, chúng tôi còn có cơ hội tìm hiểu cách các nghệ nhân quốc tế đánh giá và chấm thi. Qua đó, tôi nhận thấy mỗi tác phẩm không chỉ được nhìn ở vẻ đẹp bên ngoài mà còn được xem xét trên nhiều phương diện như chất liệu, hình thể, đường vân, tính tự nhiên, bố cục, đế đá và tổng thể trưng bày.

Những tiêu chí ấy giúp người chơi hiểu rằng một viên đá đẹp chưa phải là tất cả. Để trở thành một tác phẩm có giá trị nghệ thuật, viên đá cần được đặt trong một tổng thể hài hòa, nơi vẻ đẹp tự nhiên được tôn trọng và phát huy đúng mức.

Những cuộc gặp gỡ quý giá

Điều quý giá hơn cả trong chuyến đi lần này là chúng tôi được gặp gỡ nhiều nghệ nhân đến từ các quốc gia khác nhau.

Những cuộc trò chuyện tưởng như rất đơn giản nhưng lại mang đến nhiều kiến thức bổ ích về cách chơi đá, cách làm daiza, cách làm đế, phương pháp trưng bày cũng như cách sưu tầm đá của từng quốc gia.

Các buổi hội thảo về đá cũng mở ra thêm nhiều góc nhìn mới. Qua đó, tôi càng hiểu rằng chơi đá không chỉ đơn thuần là nhìn thấy cái đẹp bên ngoài, mà còn là quá trình tìm hiểu về địa chất, văn hóa, lịch sử và cách con người cảm nhận thiên nhiên của mỗi vùng đất.

Mỗi viên đá vì thế giống như một trang sách. Người chơi càng tìm hiểu càng nhận ra phía sau hình dáng, màu sắc và đường vân là cả một câu chuyện dài về thời gian và địa chất.

Niềm tự hào về đá cảnh Việt Nam

Một điều khiến tôi đặc biệt tự hào là trong quá trình giao lưu với các nghệ nhân đến từ Trung Quốc, Nhật Bản, Philippines, Malaysia và nhiều quốc gia khác, đá cảnh Việt Nam nhận được sự đánh giá rất tích cực.

Nhiều nghệ nhân quốc tế cho biết họ đã từng sở hữu hoặc mua những tác phẩm đá có nguồn gốc từ Việt Nam. Theo nhận xét của họ, đá Việt Nam có chất liệu phong phú, nhiều chủng loại, màu sắc đa dạng, hình thể và độ biến hóa tốt, có thể phù hợp với nhiều phong cách chơi đá khác nhau trên thế giới.

Đó là một tín hiệu rất đáng mừng.

Tuy nhiên, một nghịch lý vẫn tồn tại: đá Việt Nam đẹp nhưng chưa được biết đến nhiều trên trường quốc tế.

Một phần nguyên nhân là chúng ta còn ít cơ hội đưa tác phẩm ra nước ngoài để giao lưu, triển lãm và quảng bá. Trong khi đó, nếu có điều kiện được giới thiệu đúng cách, tôi tin rằng đá Việt Nam hoàn toàn có khả năng tạo được dấu ấn riêng trên sân chơi quốc tế.

Đưa đá Việt Nam ra thế giới

Lần này, đoàn Việt Nam tham dự với 12 tác phẩm. Những tác phẩm mang theo vẻ đẹp của đá Việt Nam đã nhận được sự quan tâm và đánh giá tích cực từ bạn bè quốc tế.

Một số nghệ nhân đặc biệt yêu thích và tìm hiểu về những dòng đá Việt Nam, thậm chí có người còn mong muốn sở hữu để đưa về trưng bày.

Đối với tôi, đó không chỉ là niềm vui của một người chơi đá, mà còn là niềm tự hào về những chất liệu thiên nhiên mà quê hương đã ban tặng.

Qua những cuộc gặp gỡ và trao đổi tại Malaysia, tôi càng nhận ra rằng đá Việt Nam hoàn toàn có thể đứng cùng một sân chơi với đá của nhiều quốc gia khác. Điều chúng ta cần hơn nữa là có thêm những người yêu đá mạnh dạn bước ra thế giới, mang những tác phẩm đẹp nhất của Việt Nam đến các cuộc triển lãm quốc tế.

Tôi cũng kỳ vọng ASPAC 18, nếu được tổ chức tại Việt Nam vào năm tới, sẽ trở thành một cơ hội đặc biệt để bạn bè quốc tế hiểu hơn về phong trào chơi đá cũng như sự phong phú của đá cảnh Việt Nam.

Khi một viên đá Việt Nam được đặt giữa những tác phẩm đến từ nhiều quốc gia, nó không chỉ đơn thuần là một tác phẩm nghệ thuật. Nó còn mang theo câu chuyện về đất, về núi rừng, về địa tầng và vẻ đẹp của thiên nhiên Việt Nam.

Những viên đá – những sứ giả văn hóa

Chuyến đi Malaysia lần này vì thế không chỉ đơn thuần là một chuyến đi xem triển lãm.

Đó là một hành trình để học hỏi, để giao lưu, để nhìn lại chính mình và để hiểu hơn giá trị của đá Việt Nam.

Tôi nhận ra rằng, nghệ thuật đá không có biên giới. Một viên đá có thể được hình thành ở Việt Nam nhưng lại tìm thấy sự đồng điệu trong tâm hồn một nghệ nhân ở Nhật Bản, Trung Quốc, Philippines, Malaysia hay bất kỳ quốc gia nào khác.

Bởi vẻ đẹp của thiên nhiên là ngôn ngữ chung của con người.

Và tôi tin rằng, khi con người biết trân trọng những gì thiên nhiên ban tặng, biết gìn giữ và chia sẻ vẻ đẹp ấy với bạn bè năm châu, những viên đá tưởng như vô tri cũng có thể trở thành những sứ giả văn hóa của quê hương.

Malaysia – một lần hội ngộ cùng đá, nhưng để lại trong tôi rất nhiều câu chuyện về thiên nhiên, tình bạn, nghệ thuật và niềm tự hào Việt Nam.