Nhờ ứng dụng công nghệ thụ phấn kỹ thuật cao, các nhà khoa học nông nghiệp Trung Quốc đã xóa bỏ rào cản sinh sản tự nhiên giữa hai chi cây ăn quả thân gỗ, lai tạo thành công giống quả mới mang tên "Cui Mi" (Thúy Mật). Đột phá này không chỉ thu hút sự chú ý của giới khoa học cây trồng mà còn mở ra triển vọng kinh tế mới cho ngành cây ăn quả.
 |
| Loại quả "Cui Mi" được lai tạo giữa quả vải và quả nhãn. |
Trong tự nhiên, việc lai tạo thành công giữa các loài thực vật thuộc hai chi khác nhau (lai xa) luôn là thách thức lớn đối với ngành di truyền học. Nhãn và vải dù cùng thuộc họ Bồ hòn (Sapindaceae) nhưng lại nằm ở hai chi riêng biệt (Dimocarpus và Litchi). Sau nhiều năm kiên trì thử nghiệm, nhóm nghiên cứu do Giáo sư Lưu Thành Minh tại Đại học Nông nghiệp Hoa Nam (Quảng Đông, Trung Quốc) phụ trách đã chọn lọc từ hơn 100 cá thể lai ưu tú để cho ra đời giống quả lai độc đáo mang tên Cui Mi (tên tiếng Anh: Crispy Honey, dịch nghĩa: Mật Ong Giòn). Cây bố mẹ được chọn lọc kỹ lưỡng gồm nhãn Thạch Hạp – giống nhãn nổi tiếng về độ ngọt, thơm đặc trưng của Quảng Đông làm cây mẹ, và vải Tử Nương Hỉ – giống vải trái to, mọng nước làm cây bố. Sự kết hợp này đã chắt lọc những ưu tính vượt trội nhất của hai loại cây ăn quả danh tiếng vùng nhiệt đới.
 |
| Cận cảnh bề mặt vỏ quả nhãn lai vải. Ảnh: Produce Report . |
Nhìn từ bên ngoài, tác phẩm lai tạo này mang vẻ đẹp kết hợp hài hòa giữa nhãn và vải. Lớp vỏ sở hữu tông màu vàng xám ngả xám xanh đặc trưng của nhãn, nhưng bề mặt lại xuất hiện các đường gờ và nứt ô vảy mịn màng giống như vỏ vải. Bên trong, cơm quả dày, màu trắng trong, mọng nước và hoàn toàn không có xơ, mang lại tỷ lệ phần ăn được lớn hơn so với nhãn thông thường. Độ đường (chỉ số Brix) của Cui Mi đạt từ 20% - 24%. Khi thưởng thức, quả mang lại vị ngọt đậm đà như mật ong, cùi giòn sần sật của vải nhưng lại lưu lại hậu vị thơm thanh tao đặc trưng của nhãn.
Không chỉ sở hữu giá trị thương phẩm cao về mặt hương vị, giống cây Cui Mi còn thể hiện những đặc tính sinh học rất phù hợp cho việc phát triển rộng rãi. Khác với cây nhãn hay vải thông thường khá nhạy cảm với sương giá, Cui Mi có thể chịu được mức nhiệt độ xuống tới -3°C đến -4°C. Cây có thời gian thu hoạch muộn hơn các giống nhãn thuần khoảng 15–20 ngày, giúp rải vụ hiệu quả và tránh tình trạng "được mùa mất giá". Bên cạnh đó, trái mọc thành từng chùm lớn, sai quả và rất dễ chăm sóc.
 |
Hiện nay, Cui Mi đã được đưa vào trồng thực nghiệm tại các tỉnh Quảng Đông, Tứ Xuyên và Vân Nam (Trung Quốc). Việc thương mại hóa thành công giống quả này không chỉ chứng minh bước tiến vượt bậc của công nghệ chọn tạo giống thực vật, mà còn gợi mở nhiều định hướng nghiên cứu lai tạo mới cho các nhà khoa học và nghệ nhân làm vườn trong khu vực.
