Tuần lễ Văn hóa nghệ thuật sinh vật cảnh Xứ Quảng, chào mừng kỷ niệm 120 năm Phủ lỵ Tam Kỳ quy tụ khoảng 80 nghệ nhân, mang đến gần 500 tác phẩm cây cảnh nghệ thuật, bonsai và các tác phẩm sinh vật cảnh tiêu biểu đặt trang trí quanh bờ hồ Nguyễn Du, phường Tam Kỳ. Không chỉ là không gian thưởng lãm, sự kiện còn tạo diễn đàn để nghệ nhân giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, giới thiệu những tác phẩm có giá trị và kết nối phong trào sinh vật cảnh trong khu vực.
Những câu chuyện được kể từ cây
Điểm đáng chú ý của Tuần lễ là mỗi tác phẩm không chỉ được nhìn nhận ở dáng thế, tuổi cây hay kỹ thuật tạo tác mà còn gắn với một câu chuyện, một ý tưởng và dấu ấn riêng của người nghệ nhân.
Trong số đó, cây sanh của nghệ nhân Ngô Văn Huy, xã Thăng Điền gây chú ý với tuổi đời khoảng 43 năm, được tạo tác theo chủ đề “Cổng làng”.
 |
| Tác phẩm Cổng làng của nghệ nhân Ngô Văn Huy ở xã Thăng Điền. |
“Cổng làng” vì thế không đơn thuần là một dáng cây. Tác phẩm hướng đến việc đưa một hình ảnh văn hóa quen thuộc vào nghệ thuật sinh vật cảnh, tạo sự gần gũi với người xem và cho thấy khả năng kể chuyện bằng cây của nghệ nhân.
Cũng tại không gian trưng bày, những tác phẩm thế thác đổ tạo điểm nhấn bởi cách xử lý thân cây theo hướng mô phỏng sự vận động tự nhiên. Một tác phẩm của nghệ nhân đến từ Phú Ninh được tạo hình từ phần gốc có dáng đặc biệt, kết hợp với thân và cành đổ xuống, tạo nên tổng thể mang hình ảnh của một dòng thác giữa cảnh quan núi rừng.
Ở nhóm tác phẩm bonsai, nghệ nhân Lê Thạch mang đến những tác phẩm được tạo theo phong cách Bonsai ngược. Cách tạo hình khác biệt tạo nên sự thay đổi về bố cục, hướng thân và điểm nhìn, qua đó cho thấy sự đa dạng trong tư duy sáng tác của người chơi cây.
Những tác phẩm này cũng phản ánh một xu hướng đáng chú ý của sinh vật cảnh hiện nay: người nghệ nhân không chỉ chú trọng làm cho cây đẹp mà ngày càng quan tâm đến ý tưởng, bố cục, tỷ lệ và câu chuyện phía sau tác phẩm.
 |
| Tác phẩm duối cổ dáng thác đổ thu hút đông đảo người tham quan. |
Từ thú chơi đến không gian nghệ thuật
Sự góp mặt của khoảng 80 nghệ nhân với gần 500 tác phẩm tạo nên một bức tranh khá đa dạng về sinh vật cảnh Xứ Quảng. Mỗi vùng đất, mỗi nghệ nhân có cách lựa chọn phôi, nuôi dưỡng và tạo tác khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở sự kiên trì và tình yêu đối với cây.
Đối với những cây có tuổi đời hàng chục năm, giá trị của tác phẩm không chỉ nằm ở tuổi cây. Đó còn là thời gian mà nghệ nhân đã bỏ ra để chăm sóc, uốn sửa, cắt giật, nuôi chi và từng bước hoàn thiện dáng thế.
Chính quá trình đó tạo nên sự khác biệt giữa một cây cảnh thông thường và một tác phẩm cây cảnh nghệ thuật.
Tuần lễ vì vậy trở thành nơi để các nghệ nhân giới thiệu thành quả lao động của mình, đồng thời quan sát, học hỏi những phương pháp tạo tác mới. Những cuộc trao đổi trực tiếp giữa các nghệ nhân cũng giúp kinh nghiệm được chia sẻ rộng hơn, nhất là đối với các kỹ thuật xử lý cây lâu năm, tạo hình bonsai và xây dựng tác phẩm theo chủ đề.
Đấu giá cây “Cần cù – Thăng tiến” : Cây cần thăng
Một trong những hoạt động tạo điểm nhấn tại Tuần lễ là chương trình đấu giá tác phẩm sinh vật cảnh. Trong đó, cây cần thăng được đặt tên “Cần cù – Thăng tiến”, mang thông điệp về sự nỗ lực, bền bỉ và khát vọng vươn lên.
Việc đưa tác phẩm sinh vật cảnh vào hoạt động đấu giá không chỉ tạo thêm giá trị thương mại cho cây mà còn mở ra cách tiếp cận mới đối với thị trường cây cảnh nghệ thuật. Khi một tác phẩm được định giá dựa trên tuổi đời, giống cây, dáng thế, kỹ thuật tạo tác và câu chuyện nghệ thuật, sinh vật cảnh từng bước được nhìn nhận như một sản phẩm văn hóa – nghệ thuật có giá trị.
Đây cũng là hướng mà nhiều nghệ nhân, nhà vườn đang quan tâm nhằm nâng cao giá trị của cây cảnh thay vì chỉ coi sinh vật cảnh là một thú chơi.
 |
| Các nghệ nhân, người chơi sinh vật cảnh tham quan tác phẩm cây bonsai tại Tuần lễ Văn hóa nghệ thuật sinh vật cảnh xứ Quảng. |
Kết nối nghệ nhân, lan tỏa giá trị sinh vật cảnh
Tổng kết Tuần lễ, ông Huỳnh Trung Nguyên, Phó Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh thành phố Đà Nẵng - chủ tịch hội sinh vật cảnh xứ Quảng : nhấn mạnh ý nghĩa của việc tạo dựng một không gian chung để nghệ nhân, nhà vườn và những người yêu sinh vật cảnh gặp gỡ, giao lưu và chia sẻ kinh nghiệm.
Điều đáng ghi nhận là sự kiện không chỉ dừng ở hoạt động trưng bày. Thông qua các tác phẩm, người xem có thể tiếp cận nhiều câu chuyện khác nhau: từ hình ảnh “Cổng làng” gắn với ký ức quê hương, thế thác đổ khai thác vẻ đẹp tự nhiên, những tác phẩm Bonsai ngược thể hiện tư duy sáng tạo cho đến cây cần thăng “Cần cù – Thăng tiến” mang thông điệp nhân sinh.
Từ những giá trị đó, sinh vật cảnh được nhìn nhận ở nhiều phương diện hơn: một thú chơi, một nghề, một loại hình nghệ thuật và một không gian kết nối cộng đồng.
 |
| Tâc phẩm Tùng thế mai của Nhà vườn Duẩn Tam Kỳ. |
Tuần lễ Văn hóa nghệ thuật sinh vật cảnh Xứ Quảng chào mừng lễ 120 năm Phủ lỵ Tam Kỳ cũng cho thấy sức sống của phong trào sinh vật cảnh trong giai đoạn mới. Khi người nghệ nhân chú trọng hơn đến chất lượng tác phẩm, câu chuyện văn hóa và giá trị nghệ thuật, cây cảnh không chỉ hiện diện trong sân vườn mà còn có thể trở thành những tác phẩm có khả năng kết nối con người với thiên nhiên, văn hóa và ký ức cộng đồng.
Đó cũng là nền tảng để sinh vật cảnh Xứ Quảng tiếp tục phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn, vừa bảo tồn những giá trị truyền thống, vừa khuyến khích sáng tạo và mở rộng thị trường cho các tác phẩm cây cảnh nghệ thuật.
