Trong văn hóa truyền thống của người Việt, việc chăm sóc phần mộ tổ tiên không chỉ thể hiện đạo hiếu mà còn gửi gắm mong muốn gìn giữ sự yên nghỉ của người đã khuất. Bên cạnh việc xây dựng, tu sửa mộ phần, nhiều gia đình lựa chọn trồng thêm cây xanh để tạo cảnh quan mát mẻ, trang nghiêm. Tuy nhiên, theo các chuyên gia phong thủy và đơn vị thi công lăng mộ, không phải loại cây nào cũng phù hợp với không gian nghĩa trang.
 |
| Không ít người cho rằng cây càng lớn càng tạo không gian mát mẻ. Tuy nhiên, với khuôn viên nghĩa trang, điều này lại chưa hẳn phù hợp. Ảnh minh họa AI. |
Việc lựa chọn sai cây trồng có thể gây ảnh hưởng đến kết cấu công trình, môi trường khuôn viên, thậm chí tạo nên những yếu tố bất lợi trong quan niệm phong thủy.
Đây là nhóm cây được khuyến cáo không nên trồng sát khu vực mộ phần.
Các loại cây như đa, si, đề, bồ đề, bàng cổ thụ, xà cừ... có hệ rễ phát triển rất mạnh, ăn sâu và lan rộng theo thời gian. Trong điều kiện tự nhiên, bộ rễ có thể len vào các khe đá, làm nứt nền bê tông hoặc đội móng công trình.
Đối với những khu lăng mộ được xây bằng đá hoặc bê tông cốt thép, rễ cây phát triển nhiều năm có thể gây xô lệch nền móng, làm nứt tường bao hoặc ảnh hưởng đến kết cấu kim tĩnh. Đây cũng là lý do nhiều đơn vị thiết kế nghĩa trang hiện đại đều hạn chế trồng cây thân gỗ lớn trong phạm vi gần mộ.
Dưới góc nhìn phong thủy, bộ rễ đâm xuyên xuống huyệt mộ được xem là điều không cát lợi vì tượng trưng cho sự xâm phạm nơi an nghỉ của người đã khuất.
Không ít người cho rằng cây càng lớn càng tạo không gian mát mẻ. Tuy nhiên, với khuôn viên nghĩa trang, điều này lại chưa hẳn phù hợp.
Những cây có tán lá dày sẽ che kín ánh nắng trong thời gian dài, khiến khu vực mộ luôn ẩm thấp. Độ ẩm cao là điều kiện thuận lợi để rêu, nấm mốc phát triển trên bia mộ, tượng đá và các hạng mục kiến trúc.
Về lâu dài, bề mặt đá dễ bị ố màu, xuống cấp nhanh hơn, đồng thời không gian trở nên u tịch, thiếu sự thông thoáng.
Trong phong thủy âm trạch, khu vực mộ phần vẫn cần có sự cân bằng giữa ánh sáng và bóng mát, tránh tình trạng âm khí quá nặng do thiếu dương quang.
Một số loại cây như xương rồng, keo gai, dứa dại... thường không được khuyến khích trồng trong khuôn viên nghĩa trang.
 |
| Ảnh minh họa bởi AI. |
Theo quan niệm dân gian, cây nhiều gai mang ý nghĩa cản trở, sát khí, không phù hợp với không gian tưởng niệm vốn cần sự thanh tịnh và trang nghiêm.
Ngoài ra, những cây thường xuyên rụng cành khô, lá úa hoặc có hình dáng khẳng khiu cũng khiến khuôn viên mất mỹ quan, tạo cảm giác tiêu điều.
Một số loài cây sinh trưởng mạnh như tre, trúc, luồng hoặc các loại dây leo phát triển nhanh cũng cần được cân nhắc.
Nếu không được cắt tỉa thường xuyên, rễ và thân cây có thể lan rộng, xâm lấn lối đi, che khuất bia mộ hoặc gây khó khăn cho việc chăm sóc, vệ sinh khuôn viên.
Đối với các nghĩa trang quy hoạch hiện đại, việc lựa chọn cây có tốc độ sinh trưởng vừa phải sẽ giúp duy trì cảnh quan ổn định trong nhiều năm.
Theo các chuyên gia cảnh quan và phong thủy, cây trồng trong nghĩa trang nên đáp ứng ba tiêu chí: bộ rễ nông, tán gọn và tuổi thọ cao.
 |
| Một số loài cây thường được lựa chọn gồm: Tùng La Hán, Thiết mộc lan, Vạn tuế, Hoa cúc, Mẫu đơn, Nguyệt quế, Chuỗi ngọc và các loại cây bụi cảnh dễ tạo hình. Ảnh minh họa AI |
Những loài cây này vừa tạo cảnh quan xanh mát, vừa ít ảnh hưởng đến nền móng công trình và phù hợp với không gian tâm linh.
Trong phong thủy âm trạch, cây xanh chủ yếu có vai trò điều hòa cảnh quan, tạo sinh khí và giữ sự hài hòa cho khuôn viên lăng mộ. Tuy nhiên, nhiều quan niệm như "rễ cây làm động âm phần" hay việc một loại cây nhất định chắc chắn mang lại điều xấu thuộc về tín ngưỡng dân gian và chưa có cơ sở khoa học để khẳng định.
Điều quan trọng hơn cả vẫn là lựa chọn cây phù hợp với điều kiện thực tế: không làm hư hại công trình, dễ chăm sóc, giữ khuôn viên sạch sẽ, thông thoáng và thể hiện sự thành kính đối với người đã khuất.
Một khuôn viên nghĩa trang được quy hoạch hợp lý, cây xanh vừa phải, ánh sáng hài hòa và được chăm sóc thường xuyên không chỉ giúp công trình bền đẹp theo thời gian mà còn góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa thờ cúng tổ tiên của người Việt.
