Đầu tư nhà kính, bài toán cân đối chi phí và hiệu quả sản xuất
Trước những biến động khó lường của thời tiết, giá vật tư và thị trường tiêu thụ, nông dân tại Lâm Đồng đang cân nhắc kỹ việc lựa chọn mô hình trồng rau trong nhà kính hay canh tác ngoài trời. Thực tế cho thấy, mỗi phương thức đều có những lợi thế và hạn chế riêng, đòi hỏi người sản xuất phải tính toán phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn vốn và khả năng tiêu thụ sản phẩm.
Luân canh để duy trì độ màu mỡ của đất
![]() |
| Ông Đào Chuyên Chính, ở xã Hiệp Thạnh, đầu tư gần 2 tỷ đồng xây dựng nhà kính trồng ớt chuông. Ảnh: Phạm Hoài/NNMT. |
Tại xã Hiệp Thạnh, bên cạnh các mô hình nhà kính ứng dụng công nghệ cao, nhiều hộ dân vẫn duy trì phương thức trồng rau ngoài trời. Với những người có kinh nghiệm lâu năm, hiệu quả sản xuất không chỉ được đánh giá qua năng suất mà còn nằm ở khả năng bảo vệ đất, kiểm soát chi phí và duy trì nguồn thu ổn định.
Gia đình ông Hoàng Văn Hà, ở thôn K'Long, xã Hiệp Thạnh hiện canh tác khoảng 9.000m² rau ngoài trời theo hình thức cuốn chiếu. Gần 30 năm gắn bó với nghề nông, ông đã trồng nhiều loại rau như bắp sú, cải dưa và bó xôi. Trong đó, bó xôi là cây trồng được gia đình duy trì thường xuyên, có thời gian sinh trưởng khoảng 30 - 40 ngày, năng suất đạt 1,5 - 2 tấn/sào khi điều kiện chăm sóc thuận lợi.
Để sử dụng đất hiệu quả, ông Hà chia diện tích thành nhiều khu vực, bố trí các loại rau luân phiên theo từng thời vụ. Sau mỗi đợt thu hoạch, gia đình chuyển sang trồng loại cây khác nhằm hạn chế tình trạng đất bị khai thác liên tục, đồng thời tạo điều kiện phục hồi dinh dưỡng. Nhờ tổ chức sản xuất theo hình thức cuốn chiếu, các lứa rau được gieo trồng và thu hoạch nối tiếp, giúp duy trì nguồn hàng cung ứng cho thị trường.
Trong quá trình chăm sóc, gia đình ưu tiên sử dụng phân chuồng, phân hữu cơ vi sinh, kết hợp một phần phân hóa học để bổ sung dinh dưỡng cho cây. Lượng phân bón được điều chỉnh tùy theo đặc điểm từng loại rau và tình trạng đất sau mỗi vụ thu hoạch.
Theo ông Hà, kinh nghiệm quan trọng nhất khi trồng rau lâu năm là phải chú trọng chăm sóc đất. Việc luân canh kết hợp sử dụng phân hữu cơ không chỉ giúp cây sinh trưởng tốt mà còn góp phần duy trì khả năng canh tác lâu dài.
Đối với rau bó xôi, mùa mưa thường phát sinh một số đối tượng gây hại như bệnh thối gốc, sâu vẽ bùa. Tuy nhiên, qua thực tế sản xuất, ông Hà nhận thấy loại rau này ít phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hơn một số cây trồng khác. Nguồn nước tưới được lấy từ giếng khoan và hệ thống thủy lợi, cơ bản đáp ứng nhu cầu sản xuất.
Về đầu ra, phần lớn sản phẩm của gia đình được thương lái thu mua, sau đó phân phối đến các chợ, trong đó có thị trường TP.HCM. Do chưa thể duy trì sản lượng ổn định hằng ngày theo yêu cầu của các đơn vị phân phối, gia đình vẫn lựa chọn hình thức bán qua thương lái thay vì liên kết trực tiếp với hợp tác xã hoặc doanh nghiệp.
Theo báo cáo 10 tháng năm 2026 của UBND tỉnh Lâm Đồng, diện tích rau gieo trồng lũy kế đạt 86.680ha, bằng 89,7% kế hoạch, sản lượng thu hoạch hơn 2,42 triệu tấn. Với quy mô sản xuất lớn, việc bảo vệ độ phì nhiêu của đất, nâng cao chất lượng nông sản và tổ chức tiêu thụ ổn định đang trở thành những yêu cầu quan trọng đối với người trồng rau.
Nhà kính giảm rủi ro thời tiết nhưng tăng áp lực vốn
![]() |
| Lâm Đồng hiện có khoảng 111.900ha sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, trong đó 1.400ha ứng dụng nông nghiệp thông minh (số liệu đến tháng 10/2026). Ảnh: Phạm Hoài. |
Nếu mô hình trồng rau ngoài trời chú trọng kinh nghiệm canh tác và luân canh để duy trì sức đất thì sản xuất trong nhà kính lại đòi hỏi nguồn vốn đầu tư, kỹ thuật vận hành và khả năng quản lý chi phí cao hơn.
Gia đình ông Đào Chuyên Chính, ở xã Hiệp Thạnh hiện có hơn 20.000m² trồng rau ngoài trời với các loại cây như cà chua, bắp cải, hành lá. Bên cạnh đó, ông đầu tư khoảng 4.000m² nhà kính để trồng ớt chuông. Riêng chi phí xây dựng công trình và hệ thống phục vụ sản xuất đã lên tới gần 2 tỷ đồng.
Theo ông Chính, ưu điểm rõ nhất của nhà kính là giúp hạn chế tác động trực tiếp từ mưa lớn, gió mạnh và mưa đá – những yếu tố có thể gây thiệt hại đáng kể cho rau màu ngoài trời. Môi trường canh tác được kiểm soát tốt hơn cũng tạo điều kiện để nhà vườn chủ động trong việc chăm sóc và tổ chức sản xuất.
Tuy nhiên, đầu tư nhà kính không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn rủi ro. Người trồng phải nắm vững kỹ thuật vận hành, điều chỉnh chế độ chăm sóc theo từng giai đoạn sinh trưởng và thường xuyên theo dõi tình trạng cây trồng. Bên cạnh khoản vốn ban đầu lớn, chi phí phân bón, nhân công và vận hành cũng tạo áp lực đáng kể.
Ông Chính cho biết, cây ớt chuông cần khoảng 80 - 85 ngày sau trồng mới bắt đầu cho thu hoạch. Trong thời gian này, nhà vườn phải liên tục duy trì các khoản chi đầu vào. Riêng tiền phân bón có thời điểm lên tới 30 - 35 triệu đồng mỗi tháng, chưa kể các chi phí khác. Trong khi đó, giá ớt chuông từng giảm xuống khoảng 20.000 đồng/kg, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hồi vốn và lợi nhuận.
Thực tế này cho thấy, bài toán đầu tư nhà kính không chỉ nằm ở năng suất mà còn phụ thuộc lớn vào giá bán và khả năng tiêu thụ. Khi thị trường biến động, dù sản xuất trong điều kiện được bảo vệ tốt hơn, người trồng vẫn có thể đối mặt với nguy cơ thua lỗ nếu chi phí đầu vào vượt quá giá trị sản phẩm thu về.
Một phần ớt chuông của gia đình ông Chính được tiêu thụ thông qua hợp tác xã để cung ứng cho hệ thống siêu thị. Để đáp ứng yêu cầu của kênh phân phối này, nhà vườn chú trọng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng hướng dẫn, tuân thủ thời gian cách ly trước thu hoạch và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Việc duy trì các tiêu chuẩn sản xuất không chỉ giúp bảo đảm an toàn thực phẩm mà còn tạo điều kiện tiếp cận những kênh tiêu thụ có yêu cầu cao hơn.
Theo UBND tỉnh Lâm Đồng, đến tháng 10/2026, toàn tỉnh có khoảng 111.900ha sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, trong đó khoảng 1.400ha ứng dụng nông nghiệp thông minh. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng kiểm soát quá trình sản xuất. Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích ứng dụng công nghệ cần gắn với điều kiện thực tế của từng vùng và khả năng đầu tư của người dân.
Trước những thách thức từ thời tiết và thị trường, tỉnh Lâm Đồng định hướng tăng cường theo dõi diễn biến khí hậu, dự báo sâu bệnh để kịp thời hướng dẫn người dân điều chỉnh kế hoạch sản xuất. Đồng thời, công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp, an toàn thực phẩm và liên kết tiêu thụ tiếp tục được chú trọng nhằm nâng cao giá trị các sản phẩm rau, củ, quả chủ lực.
Thực tế từ các mô hình tại xã Hiệp Thạnh cho thấy, không có phương thức canh tác nào mang lại hiệu quả tuyệt đối trong mọi điều kiện. Trồng ngoài trời có lợi thế về vốn đầu tư nhưng chịu ảnh hưởng trực tiếp của thời tiết; trong khi nhà kính giúp chủ động hơn trong sản xuất nhưng đòi hỏi nguồn vốn lớn và chi phí vận hành cao. Vì vậy, lựa chọn mô hình cần dựa trên khả năng tài chính, trình độ kỹ thuật, điều kiện đất đai và đầu ra sản phẩm. Quan trọng hơn, người nông dân cần chuyển từ tư duy chạy theo năng suất sang tính toán hiệu quả tổng thể, hướng đến sản xuất an toàn, tiết kiệm chi phí và phát triển bền vững.
Tin bài khác
Dạ hợp: loài cây cảnh càng ngắm càng mê, càng trồng càng quý
Cây cảnh mai chiếu thủy và lệnh cấm trồng tại Hà Nội
Trần Nguyên Lộc: Người nghệ nhân thầm lặng và cuộc chuyển mình ngoạn mục từ mai vàng sang nghệ thuật bonsai
Nghệ nhân Nguyễn Thanh Tùng: từ bản lĩnh người lính đến niềm đam mê nghệ thuật bonsai
Cuộc gặp gỡ giữa đá và cây: Sự giao hòa của thiên nhiên, nghệ thuật và chiều sâu thời gian
Nghệ nhân Nguyễn Phúc Hoàng và hành trình lan tỏa tình yêu sinh vật cảnh
Hành trình khám phá đất, lửa từ góc nhìn đến tâm hồn
Hà Tĩnh: Vườn cam gần 20 năm tuổi lưu giữ nguồn gen quý
Gần 30 năm gắn bó với đam mê, nghệ nhân Bảy Khoa và bộ sưu tập bonsai cổ thụ ngoại cỡ tại Long An
Làng trầu trăm tuổi Vị Thủy: Từ nét văn hóa Nam Bộ đến hướng đi du lịch nông nghiệp
Có 3 cây bonsai này trong nhà, người xưa tin giúp giữ vượng khí, vun đắp tài lộc
Hoàng Trang bonsai - Gắn bó với nghề từ niềm đam mê tạo tác
Hà Nội tận dụng đất xen kẹt xây hơn 500 công viên túi
Phổ biến quy định mới của Trung Quốc về đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm
Thủ tướng yêu cầu rà soát việc cấp phép cơ quan báo chí thuộc hội
Lễ kỷ niệm 15 năm thành lập Câu lạc bộ Hoa lan Hải Phòng
Bình Điền đón xuân Đinh Mùi 2027 với 282 lô hoa, cây kiểng
Món đặc sản độc lạ khiến nhiều người e dè của vùng cao Tây Bắc
Phụ nữ Sin Suối Hồ đổi đời nhờ nuôi lợn đen bản địa
Ít ai ngờ loại cây mọc ven đường này lại có giá trị kinh tế cao
Phú Thọ: Cây bưởi mở hướng làm giàu cho người dân Yên Trị
Hơn 5ha tắc hữu cơ, mỗi năm thu hàng trăm tấn
Hẹn nhau về chợ phiên Bắc Hà, khám phá sắc màu Tây Bắc
Bản sắc đại ngàn qua “Phiên chợ Cơ Tu – Hương sắc núi rừng” 2026
Hái trái cây, tát mương bắt cá tại “miền Tây thu nhỏ” ở Cần Thơ
Khám phá Vĩnh Long qua hành trình trải nghiệm ẩm thực
Say đắm mùa hoa đỗ quyên rực rỡ ở Putaleng
Hội Sinh vật cảnh Hà Nội có Tân Chủ tịch: Cú hích cho bộ máy khóa mới
Hà Tĩnh: Muốn giữ cánh chim trời, phải chặn từ gốc
Hà Tĩnh: Hồng Yên Du vươn mình, nâng tầm giá trị nông sản
Độc đáo vườn thú “Bách Điểu” giữa không gian sinh thái Hà Tĩnh

