Trồng cây xanh không chỉ là phủ xanh mà còn là giữ khoảng cách hợp lý với cuộc sống

Trong những năm gần đây, khi quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, việc trồng cây xanh đã trở thành một phần không thể tách rời trong chiến lược phát triển bền vững. Ngày 24/01/2022, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TW về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045. Một trong những mục tiêu quan trọng được nêu rõ là đến năm 2025, diện tích cây xanh bình quân ở đô thị đạt khoảng 6–8 m²/người, và đến năm 2030 đạt 8–10 m²/người. Mục tiêu này không chỉ nhằm cải thiện môi trường sống mà còn thể hiện tầm nhìn nhân văn của chính sách đô thị Việt Nam – lấy con người làm trung tâm của mọi quy hoạch.

Trồng cây xanh đã trở thành một phần không thể tách rời trong chiến lược phát triển bền vững. - (Ảnh chụp tuyến đường Võ Chí Công, Hà Nội)

Hưởng ứng chủ trương đó, Bộ Xây dựng đã triển khai Đề án “Trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2021–2025”, hướng tới một Việt Nam xanh, sạch và thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhiều địa phương đã tích cực tham gia, những tuyến phố mới được phủ bóng cây, mang lại hình ảnh tươi mát cho không gian đô thị. Tuy nhiên, ở một số nơi, việc trồng cây vẫn còn nặng về hình thức, thiếu khảo sát thực tế và chưa tính toán hợp lý về khoảng cách sinh trưởng, dẫn đến những bất cập trong đời sống người dân. Câu chuyện ở Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk là một ví dụ điển hình cho điều đó.

Vào đầu tháng 10/2025, dọc tuyến đường Nơ Trang Lơng, phường Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk hàng chục cây bằng lăng nhỏ được trồng đồng loạt hai bên vỉa hè. Mục tiêu là làm đẹp cảnh quan và góp phần thực hiện kế hoạch phủ xanh đô thị. Thế nhưng, chỉ ít lâu sau, người dân sinh sống hai bên tuyến đường đã bày tỏ bức xúc. Họ cho biết cây được trồng quá sát cửa nhà, thậm chí có cây chỉ cách hiên chưa đầy nửa mét. Khi mở cửa hàng, tán cây che kín lối ra vào, khách dừng xe bất tiện, việc buôn bán gặp khó khăn. Một số hộ còn lo ngại rằng, khi cây lớn lên, tán rộng và rễ phát triển, chúng có thể làm hư mái tôn, nứt nền hoặc ảnh hưởng kết cấu nhà. Có người nói vui rằng, chỉ cần mở cửa là “đụng cây xanh”, và tiếng cười ấy phần nào chứa đựng sự bất lực trước một quy hoạch chưa thực sự sát dân.

Trước phản ánh của người dân, chính quyền phường Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk đã vào cuộc kiểm tra. Kết quả cho thấy khoảng 70 cây được trồng trong đợt này, một số nằm quá gần công trình nhà dân, sát mái tôn hoặc giếng nước. Nguyên nhân được xác định là do nhiều hộ dân đã xây dựng lấn ra hành lang giao thông, khiến phần vỉa hè thực tế nhỏ hơn so với thiết kế. Khi dự án nâng cấp đường Nơ Trang Lơng được triển khai, kinh phí hạn chế nên chỉ làm vỉa hè 3 mét thay vì 6 mét như hồ sơ ban đầu, dẫn đến khoảng cách giữa cây và nhà dân bị thu hẹp. Trả lời báo chí, ông Lê Tuấn Anh – Phó Chủ tịch UBND phường Buôn Hồ – cho biết, việc trồng cây vẫn được thực hiện đúng quy định, song phường sẽ rà soát lại toàn tuyến, điều chỉnh vị trí bất hợp lý và vận động người dân tháo dỡ phần lấn chiếm để đảm bảo không gian cho cây phát triển bình thường.

Việc trồng cây xanh dọc tuyến đường Nơ Trang Lơng, phường Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Buôn Hồ làm chủ đầu tư tỉnh đang được dư luận quan tâm, việc trồng cây xanh trong đô thị không chỉ là hành động mang tính phong trào hay con số thống kê, mà là một quá trình đòi hỏi quy hoạch khoa học, kỹ thuật và sự đồng thuận của cộng đồng.

Theo báo Lao động đưa tin, ngày 20/10, lãnh đạo Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng các công trình Giao thông và Nông nghiệp Phát triển Nông thôn tỉnh Đắk Lắk (Ban A) cho biết, đơn vị đã yêu cầu Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng thị xã Buôn Hồ khẩn trương báo cáo vụ việc trồng cây xanh sát mặt tiền nhà dân, gây bức xúc trong dư luận địa phương.

Đại diện Ban A thông tin, Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng Buôn Hồ có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan chức năng để rà soát, đánh giá và xử lý dứt điểm tình trạng trên, đảm bảo phù hợp với thực tế cũng như quyền lợi chính đáng của người dân. Theo đó, quá trình thực hiện dự án được xác định là thiếu chặt chẽ trong khâu khảo sát hiện trạng, dẫn đến việc trồng cây theo thiết kế ban đầu mà chưa tính toán đầy đủ khoảng cách an toàn giữa cây xanh với công trình nhà ở.

Hiện các cơ quan chuyên môn đang tiến hành kiểm tra, xác minh vị trí trồng cây và đánh giá mức độ ảnh hưởng đối với các hộ dân bị tác động. Lãnh đạo Ban A nhấn mạnh, việc phát triển hệ thống cây xanh đô thị là cần thiết và mang ý nghĩa lâu dài trong bảo vệ môi trường, nhưng phải đảm bảo nguyên tắc hài hòa giữa không gian thiên nhiên và đời sống người dân, tránh tình trạng “phủ xanh” một cách hình thức, gây phản cảm hoặc thiệt hại ngoài ý muốn.

Liên quan đến vụ việc, bà T.T.T.H – một hộ dân tại khu vực bị ảnh hưởng – chia sẻ: “Tại phần đất của tôi, chủ đầu tư tự ý trồng cây xanh là không phù hợp, khiến cơ sở hạ tầng bị hư hỏng và gia đình phải bỏ chi phí sửa chữa. Tôi khẳng định gia đình không xây dựng lấn chiếm đất vỉa hè; khu vực trồng cây xanh nằm trong diện tích đất đã được cấp sổ đỏ của gia đình.” (1)

Nhìn từ câu chuyện nhỏ này, có thể thấy rằng, việc trồng cây xanh trong đô thị không chỉ là hành động mang tính phong trào hay con số thống kê, mà là một quá trình đòi hỏi quy hoạch khoa học, kỹ thuật và sự đồng thuận của cộng đồng. Một cây xanh trồng đúng chỗ có thể làm dịu cả khu phố, nhưng trồng sai vị trí lại trở thành vật cản trong đời sống sinh hoạt. Cây cần khoảng không để phát triển, con người cũng cần không gian để sinh hoạt và kinh doanh. Khi hai yếu tố ấy chồng lấn lên nhau, mâu thuẫn sẽ xuất hiện, và “màu xanh” vốn được kỳ vọng mang lại bình yên lại trở thành nguyên nhân của phiền toái.

Thực tế này phản ánh khoảng trống trong công tác quản lý và quy hoạch cây xanh tại nhiều địa phương. Không ít nơi vẫn xem cây xanh chỉ là phần trang trí đô thị, thiếu đội ngũ chuyên môn và tiêu chuẩn cụ thể về khoảng cách, chủng loại, hay kích thước phù hợp với từng tuyến phố. Việc khảo sát hạ tầng kỹ thuật như hệ thống điện, nước, cống thoát, thậm chí cả độ che nắng của tán cây cũng chưa được tính toán đầy đủ. Để có một đô thị xanh đúng nghĩa, cây xanh phải được xem như hạ tầng thiết yếu, có bản đồ quản lý, có quy chuẩn rõ ràng, có quy trình chăm sóc, và quan trọng nhất là có sự tham gia của người dân trong quá trình quy hoạch.

Buôn Hồ không phải là trường hợp cá biệt. Nhiều đô thị khác cũng từng đối mặt với tình huống tương tự: cây trồng quá dày trên vỉa hè nhỏ, rễ phá vỡ nền gạch, tán che khuất bảng hiệu kinh doanh hoặc cản trở tầm nhìn giao thông. Tất cả đều bắt nguồn từ một nguyên nhân chung – thiếu cái nhìn tổng thể về mối quan hệ giữa cây và con người. Phát triển xanh không thể chỉ dừng lại ở việc trồng thêm cây, mà phải tính đến không gian sống, tiện ích công cộng và sự hài hòa thị giác trong tổng thể kiến trúc đô thị.

Bài học từ Buôn Hồ nhắc nhở rằng, trồng cây xanh cũng cần biết giữ khoảng cách. Khoảng cách ấy không chỉ là vài mét vỉa hè, mà là khoảng cách giữa quy hoạch trên giấy và cuộc sống thực tế của người dân. Để cây và người cùng tồn tại hài hòa, mỗi dự án cần được khảo sát kỹ, lắng nghe ý kiến cộng đồng, và điều chỉnh linh hoạt tùy theo điều kiện từng khu vực. Chính quyền địa phương phải đóng vai trò cầu nối, vừa thực hiện chủ trương phủ xanh của Nhà nước, vừa bảo đảm quyền lợi và sự thuận tiện cho dân cư.

Đô thị xanh không chỉ là đô thị nhiều cây, mà là đô thị biết giữ mối quan hệ đúng đắn giữa thiên nhiên và con người. Khi mỗi hàng cây được trồng đúng vị trí, có khoảng không để lớn lên, rễ có chỗ lan tỏa, tán có không gian đón nắng, lúc ấy thành phố mới thật sự “thở” cùng nhịp sống của con người. Cây xanh không chỉ làm đẹp phố mà còn dạy chúng ta bài học về sự cân bằng, về giới hạn cần thiết để cùng tồn tại. Phủ xanh đất nước là mục tiêu lớn, nhưng sẽ chỉ trọn vẹn khi mỗi người hiểu rằng, giữ khoảng cách hợp lý với cây cũng là một cách gìn giữ sự bền vững cho chính cuộc sống của mình.

Ghi chú:

(1). https://laodong.vn/xa-hoi/kiem-tra-vu-trong-cay-xanh-sat-mat-tien-nha-dan-do-bao-lao-dong-phan-anh-1594744.ldo