Từng gắn liền với tuổi thơ của nhiều thế hệ người Việt, cây trứng cá nổi bật với những chùm quả đỏ mọng, vị ngọt thanh. Tuy nhiên, Hà Nội đã đưa loài cây này vào danh mục 18 loại cây cấm trồng trong đô thị, với lý do liên quan đến an toàn và vệ sinh môi trường.
Loài cây quen thuộc với quả chín ngọt
 |
Cây trứng cá có tên khoa học là Muntingia calabura L., có nguồn gốc từ khu vực nhiệt đới châu Mỹ và hiện được trồng tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Cây có tán rộng, hoa trắng, quả nhỏ hình cầu, khi chín chuyển sang màu đỏ.
 |
| Cây trứng cá là loại cây quen thuộc ở vỉa hè phố phường Hà Nội. |
Với nhiều người thuộc thế hệ 7X, 8X và 9X, quả trứng cá là thức quà tuổi thơ quen thuộc. Những chùm quả đỏ mọng thường xuất hiện trong sân nhà, ven đường hoặc sân trường, thu hút trẻ em bởi vị ngọt dịu và hương thơm nhẹ.
Theo Cơ quan Công viên quốc gia Singapore (NParks), quả trứng cá có thể ăn được, phần thịt mềm chứa nhiều hạt nhỏ. Quả cũng có thể được sử dụng để chế biến mứt và một số món bánh.
Không chỉ có giá trị ẩm thực dân dã, loài cây này còn được giới nghiên cứu quan tâm. Một số công trình khoa học đã khảo sát thành phần dinh dưỡng và các hợp chất sinh học trong quả trứng cá.
Vì sao Hà Nội cấm trồng cây trứng cá?
Theo thông tin được công bố trong bài viết, ngày 12/10/2026, Chủ tịch UBND TP Hà Nội ký Quyết định số 143/2026/QĐ-UBND về quản lý công viên, cây xanh và mặt nước trên địa bàn thành phố. Quyết định dự kiến có hiệu lực từ ngày 22/10/2026, kèm danh mục 18 loài cây cấm trồng, trong đó có cây trứng cá.
Lý do được nêu tại Phụ lục 03 là: “Trẻ em leo trèo hái quả, rụng làm ảnh hưởng vệ sinh đường phố”.
Như vậy, việc đưa cây trứng cá vào danh mục cấm trồng không xuất phát từ độc tính của quả mà chủ yếu liên quan đến nguy cơ mất an toàn khi trẻ em trèo cây hái quả và tình trạng quả rụng gây mất vệ sinh tại không gian công cộng.
 |
Ngoài những lý do trên, cây trứng cá còn có một số đặc điểm cần cân nhắc khi trồng trong đô thị. Cây sinh trưởng nhanh, cành có thể tương đối yếu và dễ gãy nếu không được chăm sóc, cắt tỉa phù hợp. Quả chín rụng nhiều cũng có thể làm bẩn vỉa hè, sân lát gạch và các bề mặt công cộng.
Những đặc điểm này cho thấy việc lựa chọn cây xanh đô thị không chỉ dựa trên khả năng tạo bóng mát hay giá trị cảnh quan mà còn phải tính đến độ an toàn, công tác chăm sóc và vệ sinh môi trường.
Trong danh mục của Hà Nội, một số loài cây quen thuộc khác cũng bị đưa vào diện cấm trồng vì những nguyên nhân riêng. Chẳng hạn, trúc đào có các bộ phận chứa chất độc, trong khi một số loài cây có cành giòn, dễ gãy hoặc quả rụng nhiều cũng gây khó khăn cho công tác quản lý cây xanh.
Cây trứng cá trong sân nhà có phải chặt bỏ?
Quy định mới cũng đặt ra câu hỏi đối với những gia đình đang trồng cây trứng cá trong sân vườn.
Theo nội dung Quyết định số 143/2026/QĐ-UBND được bài viết dẫn lại, quy định cấm trồng các loài thuộc danh mục tại Phụ lục 03; đồng thời đề cập trách nhiệm của tổ chức, hộ gia đình và cá nhân quản lý, sử dụng đất.
Tuy nhiên, cấm trồng mới không đồng nghĩa với việc tất cả cây trứng cá hiện hữu phải bị chặt hạ ngay khi quyết định có hiệu lực.
Theo nội dung được dẫn tại điểm c khoản 3 Điều 10, đối với cây đã trồng tại đô thị và khu dân cư nông thôn thuộc danh mục cấm hoặc không còn phù hợp, cơ quan, đơn vị được giao quản lý có trách nhiệm xây dựng kế hoạch từng bước loại bỏ và trồng thay thế. Quy định được trích dẫn không nêu thời hạn chung buộc mọi hộ gia đình phải chặt bỏ cây trứng cá đang có.
 |
| Người dân cần phân biệt giữa việc trồng mới và việc xử lý cây hiện hữu, đồng thời tìm hiểu hướng dẫn của cơ quan chức năng tại địa phương. |
Vì vậy, khi áp dụng vào từng trường hợp cụ thể, người dân cần phân biệt giữa việc trồng mới và việc xử lý cây hiện hữu, đồng thời tìm hiểu hướng dẫn của cơ quan chức năng tại địa phương.
Từ một loài cây dân dã gắn với ký ức tuổi thơ, cây trứng cá nay được nhìn nhận thêm dưới góc độ quản lý cây xanh đô thị. Câu chuyện cũng cho thấy việc lựa chọn cây trồng tại thành phố cần hài hòa giữa giá trị cảnh quan, nhu cầu sinh hoạt, an toàn cộng đồng và yêu cầu giữ gìn vệ sinh môi trường.
