Mới đây, Chủ tịch UBND TP Hà Nội đã ký quyết định ban hành quy định quản lý công viên, cây xanh, mặt nước trên địa bàn, trong đó quy định rõ danh mục 18 loài cây cấm trồng trên đường phố và khu vực công cộng. Trong số đó, cây trúc đào, một loài cây từng xuất hiện khá phổ biến tại các dải phân cách giao thông đã bị chính thức “cấm cửa”. Đây là quyết định thể hiện tư duy quản lý đô thị hiện đại, đặt sự an toàn và sức khỏe của cộng đồng lên hàng đầu.
 |
| Trúc đào là loại cây cảnh được trồng khá phổ biến ở vỉa hè và không gian công cộng ở Hà Nội. |
Theo văn bản ban hành của UBND TP Hà Nội, danh mục 18 loài cây cấm trồng được đưa ra dựa trên những đánh giá nghiêm ngặt về mức độ an toàn, tính chất độc tố, cũng như các nguy cơ ảnh hưởng xấu đến vệ sinh môi trường và hạ tầng đô thị. Văn bản chỉ rõ lý do cấm trồng cây trúc đào là do "Thân và lá có chất độc".
Tuy nhiên, xét dưới góc độ y học và sinh học, mối nguy hại của loài cây này còn nghiêm trọng hơn nhiều. Toàn bộ các bộ phận của cây trúc đào – từ thân, lá, hoa, vỏ cho đến rễ – đều chứa các glycoside tim cực độc, điển hình là oleandrin và neriin. Khi con người (đặc biệt là trẻ em) vô tình ăn phải hoặc ngắt lá, hái hoa tiếp xúc qua đường miệng, độc tố sẽ tấn công nhanh chóng vào hệ tiêu hóa và hệ tim mạch, gây rối loạn nhịp tim, nôn mửa, co giật và hoàn toàn có thể dẫn đến tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Ngay cả khói từ việc đốt cành lá trúc đào cũng mang theo độc tố gây kích ứng hô hấp nguy hiểm.
 |
| Lý do trúc đào nằm trong danh sách 18 loại cây cấm trồng với lý do loại cây này có độc. |
Dù từng được chuộng trồng ở dải phân cách nhờ đặc tính chịu hạn tốt, lớn nhanh và chống chịu khói bụi, nhưng rủi ro ngộ độc thụ động đối với người dân, trẻ em chơi đùa và công nhân vệ sinh môi trường tại các khu vực công cộng là quá lớn. Chính vì vậy, việc đưa trúc đào vào nhóm nguy hiểm cùng với các loài cây chứa độc tố cao như Thông thiên ("hạt, lá, hoa, vỏ cây đều có chứa chất độc"), Mã tiền ("hạt có chứa chất độc"), Bã đậu ("cây có nhựa và hạt chứa độc tố"), hay Tỏi độc ("toàn bộ thân cây tỏi có độc tố gây tử vong cho người và gia súc nếu ăn phải") là vô cùng cần thiết.
 |
| Mặc dù có đặc điểm dễ trồng và cản bụi nhưng loại cây này gây rủi ro lớn nếu trồng ở khu vực có nhiều trẻ em chơi đùa và các công nhân vệ sinh môi trường. |
Bên cạnh các cây có độc tố, danh mục 18 loài cây bị cấm của Hà Nội cũng thẳng thắn loại bỏ những loài cây có nguy cơ gây tai nạn vật lý hoặc mất vệ sinh đô thị. Điển hình như các cây có nhiều gai nhọn gây nguy hiểm (Bồ kết, Me keo, Xiro); các cây có cành nhánh giòn, dễ gãy đổ khi bão gió hay rễ nông xâm thực (Cao su, Bông gòn, Dướng, Dâu da); cây có nhựa gây lở loét da (Sưng Nam bộ/Sơn lu); cây chứa chất gây nghiện (Cô ca cảnh) hoặc các loài cây có quả rụng, hạt phát tán gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe đường hô hấp và mỹ quan phố phường (Lòng mức, Trứng cá).
Quyết định ban hành danh mục cấm 18 loài cây của Chủ tịch UBND TP Hà Nội không chỉ giúp bảo vệ tuyệt đối an toàn cho người dân khi sinh hoạt tại các công viên, tuyến phố mà còn tạo tiền đề để thành phố thay thế bằng 33 loài cây đô thị an toàn, giàu giá trị thẩm mỹ (như phong linh, bằng lăng, giáng hương, hoàng lan, sưa đỏ...). Đây là bước đi quan trọng hướng tới một Thủ đô xanh, sạch, đẹp và an toàn bền vững.
