Tận dụng rơm rạ, phân gia súc, vỏ trái cây và lục bình, Công ty Đất sạch Mê Kông (Đồng Tháp) phát triển mô hình sản xuất phân hữu cơ, đất trồng và giá thể, góp phần giảm chất thải, tạo việc làm và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp.
Những phụ phẩm như rơm rạ sau thu hoạch, phân gia súc, vỏ trái cây hay lục bình thường bị xem là chất thải nếu không được thu gom, xử lý đúng cách. Tuy nhiên, với quy trình phù hợp, các nguồn nguyên liệu này có thể được tái sử dụng để sản xuất phân hữu cơ, đất trồng và giá thể phục vụ canh tác.
 |
| Ông Vinh hướng dẫn sinh viên tham quan trang trại nuôi trùn quế của mình. Ảnh: Minh Sơn. |
Đây là hướng đi mà Công ty Đất sạch Mê Kông đang triển khai tại Đồng Tháp, thông qua việc kết hợp nuôi trùn quế, sử dụng ấu trùng ruồi lính đen và chế biến các sản phẩm phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Ông Nguyễn Công Vinh, Giám đốc điều hành Công ty Đất sạch Mê Kông, cho biết ý tưởng hình thành mô hình xuất phát từ quá trình tìm hiểu các phương pháp sản xuất nông nghiệp hữu cơ tại Đức và Mỹ. Trong đó, ông đặc biệt quan tâm đến khả năng phân giải chất hữu cơ của trùn quế.
Theo ông Vinh, trùn quế có khả năng chuyển hóa nhiều loại chất hữu cơ thành nguồn dinh dưỡng cho đất. Từ những kiến thức tìm hiểu được, doanh nghiệp đã nghiên cứu, thử nghiệm và điều chỉnh quy trình để phù hợp với điều kiện sản xuất trong nước.
Hiện mỗi ngày, hệ thống của doanh nghiệp tiếp nhận khoảng 100 tấn phế phụ phẩm nông nghiệp. Trong đó, rơm rạ từ các vùng trồng lúa chiếm khoảng 30 - 40 tấn. Phần nguyên liệu còn lại gồm phân bò, phân dê, vỏ trái cây và nhiều loại vật liệu hữu cơ khác.
Đáng chú ý, lục bình cũng được tận dụng làm nguyên liệu sản xuất. Tại một số khu vực thuộc vùng Đồng Tháp Mười, doanh nghiệp phối hợp thu gom lục bình trên các tuyến kênh, đưa về cơ sở để xử lý. Sau khi ủ và phối trộn, nguồn sinh khối này được sử dụng để sản xuất phân hữu cơ hoặc giá thể phục vụ vườn ươm, rau màu và hoa kiểng.
Việc tận dụng lục bình vừa góp phần giảm lượng thực vật thủy sinh gây cản trở dòng chảy, vừa tạo thêm nguồn nguyên liệu cho sản xuất nông nghiệp.
Bên cạnh trùn quế, doanh nghiệp còn sử dụng ấu trùng ruồi lính đen để xử lý một số loại chất hữu cơ. Phương pháp này cho phép nuôi ấu trùng trong hệ thống khay nhiều tầng, giúp tiết kiệm diện tích và phù hợp với quy trình sản xuất tập trung.
Sau xử lý sinh học, nguyên liệu tiếp tục được phối trộn với tro trấu, xơ dừa và chế phẩm vi sinh để tạo thành phân hữu cơ, đất trồng và giá thể. Theo doanh nghiệp, hệ thống hiện có 5 cơ sở sản xuất, cung ứng khoảng 3.000 - 5.000 tấn thành phẩm mỗi tháng cho thị trường trong nước.
Không chỉ mang lại giá trị từ việc tái sử dụng phế phụ phẩm, mô hình của Công ty Đất sạch Mê Kông còn góp phần tạo việc làm, cải thiện thu nhập cho người lao động tại địa phương.
 |
| Công việc nuôi trùn giúp hàng chục lao động không có tay nghề có thu nhập khá. |
Anh Đoàn Quốc Huy, công nhân của doanh nghiệp, cho biết trước đây anh làm nhiều công việc tự do như phụ hồ, bốc vác, thường xuyên phải đi xa và có thu nhập thiếu ổn định. Từ năm 2023, khi cơ sở sản xuất mở gần nhà, anh chuyển sang làm công nhân.
“Nhà cách xưởng khoảng 6 - 7 km nên sáng đi chiều về. Thu nhập khoảng 6,5 - 7 triệu đồng/tháng, có hỗ trợ cơm và tham gia bảo hiểm nên cuộc sống ổn định hơn”, anh Huy chia sẻ.
Theo doanh nghiệp, toàn hệ thống hiện tạo việc làm cho hơn 100 lao động, với thu nhập dao động từ khoảng 6 triệu đồng đến trên 10 triệu đồng/người/tháng, tùy vị trí công việc.
Các cơ sở sản xuất còn là địa điểm tham quan, thực tập cho sinh viên một số trường đại học có đào tạo ngành nông nghiệp. Tại đây, sinh viên được tìm hiểu thực tế quy trình thu gom, xử lý phế phụ phẩm, nuôi trùn quế, ruồi lính đen và sản xuất phân hữu cơ, giá thể.
 |
| Sản phẩm phân trùn quế do ông Vinh sản xuất cung cấp cho thị trường trong nước. |
Ông Nguyễn Công Vinh cho rằng mục tiêu của doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở sản xuất phân bón mà còn hướng đến thay đổi nhận thức về giá trị của phế phụ phẩm nông nghiệp. Nếu được phân loại và xử lý đúng quy trình, những vật liệu từng bị bỏ đi hoàn toàn có thể trở thành đầu vào cho một chu trình sản xuất mới.
Thời gian tới, doanh nghiệp dự kiến mở rộng diện tích nuôi trùn quế, nâng cao khả năng tiếp nhận nguyên liệu hữu cơ và phát triển thêm các sản phẩm phục vụ canh tác sinh thái.
Tuy nhiên, để mô hình kinh tế tuần hoàn được nhân rộng, bên cạnh công nghệ xử lý, cần bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định, kiểm soát chất lượng đầu vào và tối ưu chi phí vận chuyển. Đồng thời, việc xây dựng thị trường tiêu thụ bền vững cho phân hữu cơ, đất trồng và giá thể cũng là yếu tố quan trọng, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế và phát huy giá trị của phế phụ phẩm nông nghiệp.
