Chi tiêu cho thú cưng tại Trung Quốc đang tăng vọt, đưa ngành công nghiệp này lên quy mô hàng chục tỷ USD chỉ trong một thập kỷ. Đằng sau những cửa hàng thức ăn cao cấp, spa và dịch vụ tang lễ cho chó mèo là bức tranh xã hội đang đổi thay mạnh mẽ – nơi thú cưng dần trở thành “người nhà” của tầng lớp trung lưu đô thị.
Từ góc nhìn của một xã hội đang thay đổi
Trên các con phố lớn ở Bắc Kinh hay Thượng Hải, không khó để bắt gặp những cửa hàng chuyên cung cấp thức ăn hạng sang, spa cho chó mèo hay thậm chí dịch vụ tang lễ “hạng thương gia”. Trong một thập kỷ ngắn ngủi, ngành công nghiệp thú cưng của Trung Quốc đã phình to thành thị trường trị giá hàng chục tỷ USD – minh chứng sống động cho những đổi thay sâu sắc trong lối sống của tầng lớp trung lưu.
 |
| Các sản phẩm xa xỉ dành cho thú cưng tăng trưởng mạnh. |
Theo Goldman Sachs, chi tiêu cho thú cưng ở Trung Quốc đã đạt khoảng 300 tỷ Nhân dân tệ (42 tỷ USD) vào năm 2023 và còn tiếp tục tăng. Sự trỗi dậy này diễn ra trong bối cảnh tỷ lệ sinh giảm, lối sống đô thị hóa nhanh và giới trẻ tìm đến thú cưng như một điểm tựa tinh thần.
Starr Liu – nhà sáng lập Petpa – nhận định: “Người trẻ không còn ưu tiên kết hôn hay sinh con nhưng nhu cầu được yêu thương vẫn còn đó. Thú cưng trở thành bạn đồng hành, giúp họ vơi bớt cô đơn”.
Miếng bánh lớn nhưng nhiều hệ lụy
Financial Times ghi nhận, chỉ trong vòng 10 năm, hàng triệu thú cưng thế hệ đầu tiên đã bước vào tuổi già, mở ra thị trường dịch vụ y tế, bảo hiểm và tang lễ cho chó mèo. Tuy nhiên, chính tốc độ tăng trưởng quá nhanh này cũng mang lại những thách thức lớn.
 |
| Dịch vụ máy bay hạng sang cho thú cưng. |
Áp lực môi trường: Lượng chất thải từ chó mèo ở các đô thị lớn tăng mạnh, trong khi hạ tầng xử lý còn hạn chế. Các chuyên gia môi trường cảnh báo nguy cơ ô nhiễm và lây lan dịch bệnh nếu không có quy chuẩn quản lý chặt chẽ.
Khoảng trống pháp lý: Trung Quốc chưa có hệ thống pháp luật đồng bộ về bảo vệ động vật, kiểm soát nhân giống hay giết mổ phi pháp. Điều này dẫn đến tình trạng buôn bán, nhân giống tự phát và bỏ rơi thú cưng ngày càng nhiều khi người nuôi không đủ khả năng chi trả.
Sức ép kinh tế hộ gia đình: Không ít người trẻ sẵn sàng “thắt lưng buộc bụng” để chi tiền cho thú cưng, từ đồ ăn hữu cơ đến dịch vụ spa. Điều này có thể tạo áp lực tài chính trong bối cảnh thu nhập tăng chậm.
Rủi ro y tế công cộng: Khi số lượng thú cưng tăng quá nhanh, nguy cơ lây lan bệnh từ động vật sang người (zoonosis) cũng lớn hơn, đòi hỏi hệ thống thú y và y tế công cộng phải nâng cấp.
 |
| Một chủ mèo được đi dạo dưới tán hoa ở Nam Kinh. |
Thị trường sức khỏe và dịch vụ cao cấp cho thú cưng
Goldman Sachs dự báo thị trường thức ăn cho thú cưng tại Trung Quốc sẽ đạt 12 tỷ USD vào năm 2030. Công ty tư vấn iResearch ước tính, từ 2022 đến 2026, hàng chục triệu chó mèo sẽ bước vào tuổi già, thúc đẩy nhu cầu thực phẩm chức năng, bảo hiểm và dịch vụ y tế chuyên sâu.
Bác sĩ thú y Zhang Changli tại Thành Đô cho biết cách đây 10 năm đa số thú cưng ông điều trị còn nhỏ, nhưng hiện nay 40% đã ở độ tuổi trung niên hoặc già. “Các dịch vụ tang lễ mọc lên như nấm sau mưa”, ông nói.
Eric Lin – giám đốc Silk Initiative – nhận xét: “Người trẻ sẵn sàng chi trả cho tang lễ thú cưng, điều thế hệ trước hiếm khi làm. Đây vừa là cơ hội, vừa là dấu hiệu của một thị trường tiêu dùng đã thay đổi sâu sắc”.
Sức hút lan rộng toàn châu Á
Không chỉ Trung Quốc, Nikkei Asian Review nhận định cơn sốt thú cưng đang lan rộng khắp châu Á. Euromonitor International dự báo thị trường chăm sóc và thức ăn cho thú cưng ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương có thể đạt 34,8 tỷ USD vào năm 2029, tăng hơn 20% so với hiện nay. Ấn Độ, Nhật Bản, Malaysia đều chứng kiến xu hướng tương tự.
 |
| Thức ăn cho thú cưng mà người cũng sử dụng được. |
Khi thú cưng trở thành “người nhà”
Ngày càng nhiều doanh nghiệp đưa ra sản phẩm cho thú cưng “ăn như người”. Ở Hàn Quốc, Harim Pet Food phát triển dòng thực phẩm mà người và thú cưng đều có thể sử dụng. Doanh thu năm ngoái tăng 15% lên 50 tỷ Won. Thậm chí LG Uplus và Jeju Air đã cung cấp dịch vụ “máy bay hạng sang” cho thú cưng cùng chủ nhân.
Một khảo sát của Euromonitor năm 2024 cho thấy tỷ lệ chủ nhân cho thú cưng ăn thức ăn thừa giảm còn 20% so với 25% năm 2021, chứng tỏ xu hướng chuyển sang sản phẩm chuyên biệt ngày càng mạnh mẽ.
Góc nhìn dài hạn
Sự bùng nổ của ngành công nghiệp thú cưng mang đến cho Trung Quốc một thị trường tiêu dùng mới đầy tiềm năng. Song song với đó là nhu cầu cấp bách về khung pháp lý, tiêu chuẩn an toàn, bảo vệ môi trường và giáo dục người nuôi. Nếu được quản lý tốt, ngành này có thể trở thành động lực tăng trưởng mới. Nhưng nếu buông lỏng, Trung Quốc có thể phải đối mặt với khủng hoảng môi trường, y tế công cộng và những “bong bóng” tiêu dùng tương tự nhiều ngành khác từng trải qua.
