Vốn là loài cây dại quen thuộc mọc hoang dã ở khắp các bìa rừng, bờ bụi hay ven suối tại nhiều vùng quê Việt Nam, cây dương xỉ từng không được mấy ai chú ý. Thế nhưng thời gian gần đây, dưới bàn tay tài hoa của các nghệ nhân sinh vật cảnh, loài cây bình dị này đã có màn “lột xác” ngoạn mục, trở thành những siêu phẩm bonsai độc lạ, được giới chơi cây cảnh tích cực săn lùng với giá lên tới hàng chục triệu đồng.
 |
| Cây dương xỉ (tên khoa học là Pteridophyta hoặc Polypodiopsida) có nguồn gốc từ Đông Nam Á. |
Trên thế giới hiện ghi nhận hơn 12.000 loài dương xỉ, sinh sống đa dạng từ vùng núi cao, hốc đá sa mạc cho đến những cánh đồng hay trũng nước. Tại Việt Nam, dương xỉ phổ biến nhất ở những khu vực ẩm ướt, bóng râm như rừng nhiệt đới, ven suối và được chia thành ba nhóm chính: dương xỉ thân gỗ (dương xỉ cổ đại), dương xỉ cảnh và dương xỉ thủy sinh.
Trong đó, nổi bật nhất là dòng dương xỉ thân gỗ cổ đại với tuổi đời có thể lên đến hàng trăm năm, chiều cao từ 1m đến hơn 10m, sở hữu tán lá xẻ lông chim xanh mướt mọc tập trung ở đỉnh. Bên cạnh đó, dương xỉ cảnh dạng bụi nhỏ mọc măng mướt quanh năm và các loại dương xỉ thủy sinh nhỏ nhắn chuyên trồng trong bể cá, tiểu cảnh cũng rất được ưa chuộng.
 |
Sự trỗi dậy của dương xỉ trên thị trường cây cảnh đến từ vẻ đẹp mềm mại, sức sống bền bỉ cùng những giá trị vượt trội đối với không gian sống. Dương xỉ được ví như "máy lọc không khí tự nhiên" nhờ khả năng hấp thụ bụi mịn, tăng độ ẩm và đặc biệt là đặc tính khử độc asen trong đất cực kỳ hiệu quả. Trong phong thủy, loài cây quanh năm xanh tốt này tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển bền vững và nguồn năng lượng tích cực, giúp gia chủ thu hút may mắn, tài lộc và sự bình an.
Nắm bắt xu hướng này, nhiều nghệ nhân đã tuyển chọn, uốn nắn những gốc dương xỉ dại thành các dáng bonsai mang tính nghệ thuật cao. Trên thị trường, giá trị của dương xỉ bonsai rất đa dạng. Những chậu bonsai mini hay tiểu cảnh thủy sinh để bàn làm việc, phòng khách có giá dao động từ 150.000 đồng/chậu. Trong khi đó, những gốc dương xỉ rừng thân gỗ cổ đại có kích thước lớn, hình dáng độc lạ, bề thế có thể được định giá từ vài triệu cho đến hơn chục triệu đồng mỗi cây nhưng vẫn luôn trong tình trạng "cháy hàng".
 |
Nhờ sức hút ngày càng tăng, nhiều hộ nông dân và giới mê cây cảnh đã mở rộng mô hình trồng dương xỉ thương phẩm. Họ vừa săn lùng, chế tác các gốc dương xỉ cổ thụ thành tác phẩm bonsai có giá trị kinh tế cao, vừa kết hợp nhân giống trồng thu hoạch lá bán cho các đại lý hoa tươi.
Theo các chuyên gia sinh vật cảnh, dương xỉ là loài tương đối dễ chăm sóc nhưng để cây giữ được phom dáng bonsai đẹp và tệp lá luôn mướt xanh, người trồng cần đặt cây ở nơi mát mẻ, thông thoáng và có độ ẩm cao. Việc duy trì tưới nước đều đặn, đặc biệt vào mùa khô hay giai đoạn cây phát triển mạnh, sẽ giúp các tác phẩm dương xỉ bonsai luôn giữ trọn vẻ đẹp hoang dã mà tinh tế giữa không gian sống hiện đại.
