Sau đây là cuộc phỏng vấn nhanh, đầy cảm hứng của nhóm phóng viên Tạp chí Việt Nam hương sắc với nghệ nhân Huỳnh Đức Thuận về hành trình gắn bó với hoa sứ, mời quý độc giả cùng theo dõi.
Phóng viên: Trong hàng chục năm gắn bó với cây sứ Thái, đâu là tác phẩm khiến ông cảm thấy tự hào nhất khi mang đi dự thi?
Nghệ nhân Huỳnh Đức Thuận: Trong suốt quãng đời gắn bó với nghiệp trồng sứ, những tác phẩm như Huỳnh Tỷ, Bạch Thiên Hà hay An Vy..., luôn để lại trong tôi những kỷ niệm khó quên. Để chinh phục được Hội đồng giám khảo, một tác phẩm không chỉ cần "đủ" mà còn phải "đẹp". Cái "đủ" nằm ở sự hội tụ các tiêu chí kỹ thuật, còn cái "đẹp" chính là sự phối trộn hài hòa giữa sắc hoa màu lá. Đặc biệt, một cây sứ đạt giải phải có mật độ hoa nở rộ, tạo thành một "mâm hoa" kín tàn, rực rỡ. Tất cả phải được đặt trên một bộ củ vạm vỡ, đồ sộ và tương thích với dáng chậu, tạo nên một tổng thể vững chãi, uy nghi.
 |
| Ông Huỳnh Đức Thuận bên tác phẩm Sứ đại "Bạch Thiên Hà" đạt Giải Vàng Hội Hoa Xuân Bình Dương 2020. |
Phóng viên: Việc ghép nhiều màu hoa trên cùng một gốc sứ không khó, nhưng để các nhánh ghép phát triển đồng đều và ra hoa rộ cùng lúc vào lịch chấm thi của Ban tổ chức là một nghệ thuật. Ông vui lòng hé lộ “bí quyết” trong việc lựa chọn mắt ghép và điều tiết dinh dưỡng để đạt được sự đồng bộ hoàn hảo đó?
Nghệ nhân Huỳnh Đức Thuận: Thực ra, bí quyết nằm ở sự thấu hiểu đặc tính của cây. Khi ghép, tôi ưu tiên chọn những mắt ghép (bo) khỏe mạnh và thực hiện thao tác đồng loạt để đảm bảo sự đồng nhất về sinh trưởng. Để điều khiển hoa nở rộ đúng thời điểm "vàng", người chăm cây phải thực hiện kỹ thuật cắt nước và xả tàng quyết liệt để cây nảy chồi non đồng đều. Tùy vào đặc tính riêng của từng giống hoa mà mình tính toán thời điểm xả tàng trước từ 60 đến 90 ngày. Sự đồng bộ này chính là kết quả của việc kết hợp giữa kỹ năng đôi tay và sự quan sát tinh tế nhịp sống của cây.
Phóng viên: Người chơi sứ thường nói “nhất củ, nhì thân, tam cần, tứ giống”. Làm thế nào để nuôi dưỡng được một bộ củ có hình khối độc đáo, vững chãi mà vẫn đảm bảo sức khỏe cho cây không bị thối mục theo thời gian?
Nghệ nhân Huỳnh Đức Thuận: Cổ nhân có câu "Nhất Đế, nhì Thân, tam Tàng, tứ Giống". Để kiến tạo một bộ đế (củ) đẹp, chúng ta cần phải thực hiện quy trình "khổ luyện" cho cây: Nhổ cây, treo nơi thoáng mát, cắt tỉa tạo dáng và đợi vết thương ráo mặt mới tiến hành trồng lại vào chất trồng mới. Quá trình này được lặp đi lặp lại nhiều lần qua năm tháng. Việc kiên trì chăm sóc và định hình định kỳ không chỉ giúp bộ củ to khỏe, vững chãi như mong muốn mà còn giúp cây tăng sức đề kháng, tránh được các mầm bệnh thối từ bên trong.
Phóng viên: Thời tiết những năm gần đây thường thay đổi thất thường, ảnh hưởng rất lớn đến việc chăm sóc hoa Tết. Với kinh nghiệm dày dạn, ông đã có những 'chiêu' nào để bảo vệ cây trước những cơn mưa trái mùa, hoặc nắng gắt đột ngột để giữ cho sắc hoa luôn tươi thắm?
Nghệ nhân Huỳnh Đức Thuận: Trước sự biến đổi cực đoan của thời tiết, chúng tôi phải chủ động áp dụng các biện pháp "nội công ngoại kích". Về cơ học, tôi sử dụng mái che để hạn chế tối đa những cơn mưa trái mùa và dùng lưới lan để làm dịu bớt cái nắng gắt trực diện vào bộ gốc. Về hóa học, việc sử dụng các hoạt chất điều hòa sinh trưởng một cách khoa học sẽ giúp cây tăng khả năng tự phục hồi và thích nghi tốt hơn với môi trường khắc nghiệt, từ đó giữ cho màu hoa luôn rực rỡ, bền bỉ.
 |
| Hội sinh vật cảnh Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Sinh vật cảnh Việt Nam cho ông Huỳnh Đức Thuận vào năm 2022. |
Phóng viên: Hiện nay phong trào chơi sứ Thái đang chuyển dịch sang các dòng sứ cánh kép và lai tạo mới. Theo ông, một người trẻ muốn theo đuổi con đường nghệ thuật trồng sứ chuyên nghiệp để đạt được những giải thưởng lớn thì nên bắt đầu từ đâu?
Nghệ nhân Huỳnh Đức Thuận: Điều tâm huyết nhất mà tôi luôn chia sẻ chính là lòng đam mê. Chỉ khi thực sự đam mê, người trẻ mới đủ quyết tâm để mày mò học hỏi, nghiên cứu và sáng tạo ra những giá trị mới, tránh đi vào lối mòn nhàm chán. Nghệ thuật trồng sứ không chỉ là một thú vui, mà là sự không ngừng đổi mới để thu hút cộng đồng. Tôi luôn sẵn lòng truyền đạt mọi kinh nghiệm cho thế hệ trẻ, với mong muốn phong trào chơi sứ nước nhà ngày càng khởi sắc và vươn xa hơn nữa.
Phóng viên: Xin cảm ơn ông!
 Nghệ nhân ưu tú Bùi Văn Thu: Người giữ "hồn" cho làng mộc Vân Hà, TP. Đà Nẵng 30 năm gắn bó cùng nghề mộc, nghệ nhân ưu tú Bùi Văn Thu đã tạo ra hàng trăm tác phẩm nghệ thuật, góp phần ... |
 Nghệ nhân Phạm Minh Sơn: Người đưa sắc xanh trở lại không gian sống đô thị Trong bối cảnh đô thị hóa ngày càng gia tăng, khi không gian sống dần thu hẹp việc đưa cây xanh vào nhà ở không ... |
 Nghệ nhân Lê Hùng và hành trình hai mươi năm kiến tạo tuyệt tác Bonsai Giữa cơn lốc đô thị hóa tại Đà Nẵng, có một người đàn ông chọn đi ngược dòng chảy của sự hối hả - Nghệ ... |
