Còn được gọi là dây nguyệt quế, dây lá nho hoặc vạn niên, thường xuân thuộc họ Ngũ gia (Araliaceae), là loài cây leo có sức sống mạnh mẽ, có thể vươn cao 20–30m nếu được điều kiện thuận lợi. Cành cây mềm, có nhiều đốt và rễ phụ mọc ra ở mỗi đốt giúp cây bám chắc vào tường hoặc giàn.
 |
Lá thường xuân mọc cách, màu xanh đậm bóng mượt, hình dạng giống vảy cá. Cành non phủ lớp lông mịn, lá non xanh nhạt rồi dần sẫm màu khi trưởng thành. Vào tháng 8–9, cây ra hoa nhỏ màu vàng nhạt, có mùi hương thoang thoảng. Đến tháng 10, hoa kết quả tròn nhỏ, màu vàng hoặc đỏ tươi rất đẹp mắt.
Nếu trồng trong nhà, thường xuân hiếm khi ra hoa – nhưng khi được trồng ngoài trời, phơi nắng tự nhiên, cây có thể nở hoa và kết quả nhiều hơn.
Theo các nghiên cứu, thường xuân có khả năng hấp thụ các chất độc hại trong không khí như formaldehyde, benzen, phenol hay nicotin từ khói thuốc – giúp không gian sống trong lành hơn. Đặc biệt, formaldehyde là hợp chất dễ bay hơi từ các vật liệu gỗ dán, sơn, xốp cách nhiệt… có thể gây kích ứng và ảnh hưởng sức khỏe; tán lá dày của thường xuân giúp hấp thụ chất này rất hiệu quả.
Trong phong thủy, loài cây này còn mang năng lượng dương mạnh mẽ. Sức sống bền bỉ quanh năm, kể cả trong mùa đông lạnh giá, khiến thường xuân trở thành biểu tượng của ý chí, sự trường tồn và khả năng “trừ tà”, hóa giải âm khí. Nhiều người tin rằng đặt cây ở hướng Đông, Đông Bắc hoặc Đông Nam sẽ giúp vượng dương khí, đem lại bình an và may mắn cho gia chủ.
Vì ý nghĩa này, thường xuân thường được chọn làm quà tặng trong dịp tân gia, khai trương, thi cử, mừng thọ hoặc thăng chức. Trong tình yêu, cây còn tượng trưng cho sự gắn bó và bền chặt dài lâu.
 |
Cây thường xuân được yêu thích không chỉ vì vẻ đẹp dịu dàng, dễ phối hợp với mọi không gian mà còn bởi khả năng sinh trưởng bền bỉ, ít sâu bệnh và dễ chăm sóc. Dù bạn trồng trong chậu treo, bồn trang trí hay trồng leo giàn ngoài ban công, chỉ cần nắm vững một vài nguyên tắc cơ bản dưới đây, cây sẽ luôn xanh tốt quanh năm, thậm chí còn có thể nở hoa và kết quả.
Cây thường xuân có thể được nhân giống bằng nhiều cách, phổ biến nhất là giâm cành. Đây là phương pháp đơn giản, dễ thực hiện và có tỷ lệ sống cao hơn so với gieo hạt.
Bạn chỉ cần chọn những cành bánh tẻ (không quá non, cũng không quá già), dài khoảng 10–15cm, có từ 3–4 mắt lá. Dùng kéo cắt sạch, loại bỏ lá phía gốc, rồi cắm cành vào đất ẩm hoặc cốc nước sạch để cây ra rễ. Sau khoảng 10–15 ngày, khi rễ phát triển ổn định, có thể đem trồng vào chậu.
Nếu muốn nhanh hơn, bạn có thể mua cây giống sẵn tại cửa hàng cây cảnh. Hiện nay có nhiều loại như thường xuân Anh (English Ivy), thường xuân Algerian hay thường xuân Ba Tư, trong đó thường xuân Anh là giống phổ biến và dễ thích nghi nhất với khí hậu Việt Nam.
 |
Thường xuân là loài cây ưa đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt. Hỗn hợp đất lý tưởng gồm:
Đất thịt nhẹ hoặc đất phù sa: chiếm khoảng 50%.
Xơ dừa hoặc tro trấu: 30% giúp đất tơi và thông thoáng.
Phân hữu cơ hoai mục hoặc than bùn: 20% giúp cung cấp dinh dưỡng lâu dài.
Trước khi trồng, nên trộn đều hỗn hợp trên và rải một lớp sỏi nhỏ hoặc viên đất nung ở đáy chậu để giúp thoát nước, hạn chế úng rễ. Nếu trồng trong chậu treo, nên chọn chậu có lỗ thoát nước lớn và chất liệu nhẹ như nhựa, composite hoặc gốm sứ tráng men.
Sau khi chuẩn bị đất, cho lớp đất mỏng xuống đáy chậu, đặt bầu cây hoặc cành giâm đã ra rễ vào giữa, lấp đất vừa ngang cổ rễ, không nên chôn sâu.
Nén nhẹ đất quanh gốc và tưới đẫm lần đầu tiên để cố định cây. Trong 7–10 ngày đầu, nên đặt chậu ở nơi mát, tránh nắng gắt để cây làm quen dần với môi trường mới. Khi cây đã bén rễ và bắt đầu ra lá non, có thể đưa ra nơi có ánh sáng tự nhiên.
Một cách khác rất được ưa chuộng hiện nay là trồng thủy sinh, vừa tiết kiệm diện tích vừa tạo điểm nhấn tinh tế cho bàn làm việc hoặc phòng khách.
Cách làm rất đơn giản:
Cắt một đoạn thân có từ 2–3 mắt lá.
Ngắt bỏ phần lá ở gốc, ngâm phần gốc vào lọ thủy tinh có nước sạch.
Thay nước 2–3 ngày/lần, đồng thời rửa nhẹ phần rễ để tránh thối.
Khi rễ dài khoảng 5–10cm, bạn có thể thả thêm vài viên phân tan chậm hoặc dung dịch dinh dưỡng thủy sinh để cây phát triển mạnh hơn.
Cây thủy sinh đặc biệt phù hợp với không gian kín như văn phòng, phòng ngủ, phòng họp – nơi cần sự trong lành và cảm giác thư giãn.
 |
Thường xuân ưa ẩm nhưng không chịu được ngập úng. Vào mùa hè, nên tưới 1 lần mỗi ngày, còn mùa lạnh có thể 2–3 ngày/lần tùy theo độ ẩm của đất.
Một mẹo nhỏ là quan sát bề mặt đất: nếu thấy khô trắng hoặc đất tách khỏi thành chậu thì nên tưới ngay.
Ngoài ra, cây rất thích môi trường có độ ẩm cao, nên bạn có thể phun sương nhẹ lên lá vào sáng sớm hoặc chiều mát, giúp lá xanh bóng và hạn chế sâu bệnh.
Cây thường xuân phát triển tốt nhất ở nhiệt độ từ 18–28°C và ánh sáng tán xạ. Cây có thể sống trong bóng râm, nhưng nếu để lâu trong môi trường thiếu sáng, lá sẽ nhỏ, nhạt màu và thưa thớt.
Vì vậy, hãy đặt chậu gần cửa sổ, giếng trời hoặc ban công có ánh sáng nhẹ. Nếu trồng ngoài trời, cần che bớt nắng trực tiếp giữa trưa để tránh cháy lá.
Mặc dù là loài cây dễ sống, nhưng để cây luôn xanh mướt, nên bổ sung phân hữu cơ hoặc NPK loãng mỗi tháng một lần.
Khi cây phát triển mạnh, cắt tỉa bớt các nhánh dài hoặc già để kích thích cây mọc chồi mới. Việc tỉa đều tay giúp cây giữ dáng đẹp, gọn gàng và lan tỏa đồng đều.
Thường xuân hiếm khi bị sâu bệnh nặng, song đôi khi có thể gặp sâu cuốn lá hoặc bệnh đốm nâu khi thời tiết ẩm ướt kéo dài. Bạn nên thường xuyên quan sát mặt dưới lá, cắt bỏ lá bị hỏng, rửa sạch bằng nước xà phòng loãng hoặc dung dịch neem oil để diệt trừ nhẹ nhàng mà vẫn an toàn.
Cây thường xuân phù hợp với hầu hết các không gian: phòng khách, bàn làm việc, phòng họp, khách sạn hoặc quán cà phê. Với chậu treo, bạn có thể đặt ở ban công, khung cửa sổ hoặc góc giếng trời – nơi cây có thể rủ mềm mại xuống tự nhiên.
Nếu muốn phát huy công năng phong thủy, nên đặt cây ở hướng Đông, Đông Bắc hoặc Đông Nam, giúp tăng dương khí, thu hút năng lượng tốt lành và hóa giải âm khí trong nhà.
