Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP ngày 31/7/2026 của Chính phủ về đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với mã số vùng trồng (MSVT), mã số cơ sở đóng gói (MSCSĐG) đang được các địa phương khẩn trương triển khai. Không chỉ hướng tới rút gọn quy trình, giảm thủ tục, Nghị quyết còn đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, chuyển từ “cấp mã số” sang “quản lý mã số”, từ xử lý hồ sơ sang quản trị dữ liệu và nâng cao năng lực thực thi tại cơ sở.
 |
| Đại diện Cục Chuyển đổi số trả lời đại biểu vể việc triển khai đăng ký MSVT trên dịch vụ công quốc gia. - (Ảnh: TTKNQG) |
Ngay sau khi Nghị quyết 36 được ban hành, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã tổ chức các đoàn công tác hỗ trợ một số địa phương triển khai quy định mới. Tại Lâm Đồng, Gia Lai, Khánh Hòa, Đồng Nai, các đoàn công tác tập trung rà soát tình hình thực tế, hướng dẫn quy trình tiếp nhận, giải quyết hồ sơ cấp mới, cấp lại MSVT, MSCSĐG trên môi trường điện tử, đồng thời hỗ trợ trực tiếp tại một số xã.
Một nội dung được chú trọng là hướng dẫn thao tác trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Việc đưa thủ tục lên môi trường điện tử được kỳ vọng tạo thuận lợi cho địa phương, người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, đồng thời góp phần minh bạch hóa quá trình tiếp nhận và giải quyết hồ sơ.
Tuy nhiên, chuyển đổi thủ tục sang môi trường điện tử cũng đòi hỏi cán bộ trực tiếp thực hiện phải nắm chắc quy định và thành thạo quy trình. Chính vì vậy, hoạt động của các đoàn công tác không chỉ dừng ở phổ biến văn bản mà đi sâu vào hướng dẫn, thực hành và giải đáp những vấn đề phát sinh.
Tinh thần “hướng dẫn đến đâu, thực hành đến đó” giúp khoảng cách giữa quy định và thực tế được rút ngắn. Những điểm chưa rõ trong quá trình triển khai được trao đổi trực tiếp; hồ sơ, biểu mẫu và các bước thực hiện được hướng dẫn cụ thể. Cách làm này giúp địa phương chủ động hơn khi tiếp nhận và xử lý công việc sau khi đoàn công tác kết thúc.
Cùng với đó, đoàn công tác phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật và các cơ quan liên quan rà soát khó khăn, vướng mắc. Qua đó, chính sách được triển khai phù hợp hơn với điều kiện cụ thể của từng địa phương, thay vì chỉ dừng lại ở việc phổ biến quy định chung.
Đây là điểm có ý nghĩa trong quá trình cải cách thủ tục hành chính. Một quy định được đơn giản hóa chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người thực hiện có thể tiếp cận và thực hiện thuận lợi. Vì vậy, hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở vừa giúp tháo gỡ vướng mắc trước mắt, vừa góp phần hình thành năng lực thực thi lâu dài.
Trong thành phần các đoàn công tác, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia được phân công tham gia cùng các đơn vị chuyên môn về trồng trọt và bảo vệ thực vật, chuyển đổi số, quản lý đất đai, chất lượng, chế biến và phát triển thị trường. Sự phối hợp này cho thấy việc quản lý MSVT, MSCSĐG ngày càng được nhìn nhận trong mối quan hệ với toàn bộ chuỗi sản xuất và tiêu thụ nông sản.
 |
| Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia khẳng định hệ thống khuyến nông phải đồng hành, hỗ trợ cơ sở. - (Ảnh: TTKNQG) |
Một mã số không chỉ gắn với một thủ tục hành chính. Đằng sau MSVT là cả quá trình tổ chức sản xuất, ghi chép nhật ký, quản lý vật tư đầu vào, kiểm soát sinh vật gây hại, thu hoạch và truy xuất nguồn gốc. Với MSCSĐG, đó là yêu cầu về cơ sở vật chất, quy trình đóng gói, hồ sơ, kiểm soát sản phẩm và khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.
Do đó, để mã số thực sự có giá trị, cần hình thành năng lực quản lý xuyên suốt từ người sản xuất, vùng trồng, cơ sở đóng gói đến cơ quan quản lý và thị trường. Đây cũng là không gian để hệ thống khuyến nông phát huy vai trò đồng hành, hướng dẫn và kết nối.
Một trong những nội dung trọng tâm tại các địa phương là tập huấn cho cán bộ cấp tỉnh và cấp xã được giao nhiệm vụ. Nội dung tập huấn tập trung vào những vấn đề thiết thực như điểm mới của Nghị quyết 36, quy định về MSVT, MSCSĐG, quản lý và giám sát mã số sau cấp, cập nhật và lưu trữ dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, ghi chép nhật ký sản xuất, nhật ký đóng gói, yêu cầu của thị trường nhập khẩu và thao tác trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Mục tiêu không chỉ là giúp cán bộ “biết quy định”, mà quan trọng hơn là “biết làm”. Cán bộ cơ sở phải có khả năng thực hiện đúng quy trình, xử lý tình huống phát sinh và hướng dẫn lại cho người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp.
Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thủ tục hành chính ngày càng được số hóa. Chuyển đổi số không chỉ là đưa một quy trình giấy tờ lên môi trường điện tử, mà đòi hỏi thay đổi phương thức làm việc, nâng cao kỹ năng quản trị dữ liệu và tăng trách nhiệm của người trực tiếp thực hiện.
Từ góc độ khuyến nông, yêu cầu này cũng mở rộng phạm vi đồng hành với người sản xuất. Cán bộ khuyến nông không chỉ chuyển giao kỹ thuật canh tác mà cần hướng dẫn nông dân, tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp hình thành thói quen ghi chép, lưu trữ, truy xuất và tuân thủ các yêu cầu của thị trường.
Khi người sản xuất hiểu được giá trị của việc ghi chép và truy xuất; hợp tác xã biết tổ chức vùng nguyên liệu; doanh nghiệp kiểm soát tốt cơ sở đóng gói; cán bộ địa phương có khả năng quản lý dữ liệu và hậu kiểm, MSVT và MSCSĐG sẽ trở thành một phần của hệ thống quản trị chuỗi sản xuất thay vì chỉ là một mã số trên hồ sơ.
Một trong những yêu cầu quan trọng được đặt ra trong quá trình triển khai Nghị quyết 36 là tăng cường trách nhiệm quản lý sau khi mã số được cấp. Bởi một mã số được cấp mới chỉ là điểm bắt đầu; giá trị của mã số phụ thuộc vào việc duy trì điều kiện, cập nhật thông tin, giám sát và hậu kiểm trong suốt quá trình sản xuất, đóng gói và xuất khẩu.
Theo đó, cơ quan chuyên môn cấp tỉnh và UBND cấp xã cần thực hiện đầy đủ trách nhiệm trong quản lý, giám sát, hậu kiểm, cập nhật và lưu trữ thông tin, dữ liệu sau khi mã số được cấp.
MSVT không phải là “giấy thông hành” cấp một lần rồi để đó. Mã số phải gắn với một vùng sản xuất cụ thể, một hệ thống hồ sơ và một quá trình sản xuất có thể kiểm chứng. Tương tự, MSCSĐG phải gắn với cơ sở đóng gói và hệ thống kiểm soát đủ khả năng bảo đảm chất lượng, truy xuất nguồn gốc.
Điều này cho thấy sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý. Nếu trước đây trọng tâm có thể đặt vào việc hoàn thiện hồ sơ để cấp mã thì nay cần chuyển mạnh sang quản lý dữ liệu, giám sát quá trình thực tế và hậu kiểm.
Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, chính xác, cơ quan quản lý có cơ sở tốt hơn để theo dõi vùng sản xuất, phát hiện những vấn đề phát sinh và thực hiện hậu kiểm. Đây cũng là nền tảng để nâng cao tính minh bạch của chuỗi cung ứng và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường nhập khẩu.
Sự tham gia của nhiều đơn vị trong các đoàn công tác cũng thể hiện cách tiếp cận liên ngành. Quản lý MSVT, MSCSĐG liên quan đến sản xuất, bảo vệ thực vật, đất đai, chuyển đổi số, chất lượng, chế biến, phát triển thị trường và khuyến nông. Vì vậy, phối hợp giữa các ngành, các cấp là điều kiện cần để xử lý đầy đủ những vấn đề phát sinh tại cơ sở.
Cách làm được triển khai theo hướng lấy địa phương và cơ sở làm trung tâm, lấy vấn đề thực tiễn làm điểm xuất phát và khả năng tự thực hiện của cán bộ cơ sở làm thước đo. Trung ương hỗ trợ, địa phương chủ động; cơ quan chuyên môn hướng dẫn, cán bộ cơ sở thực hiện; hệ thống khuyến nông đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp.
Trong bối cảnh nông sản Việt Nam ngày càng hội nhập sâu vào thị trường quốc tế, yêu cầu về minh bạch nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và tuân thủ quy định nhập khẩu ngày càng cao. Vì vậy, quản lý tốt MSVT, MSCSĐG không chỉ có ý nghĩa đối với cải cách thủ tục hành chính mà còn góp phần nâng cao năng lực quản trị ngành hàng và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
Đối với địa phương, quản lý tốt mã số giúp kiểm soát vùng sản xuất hàng hóa. Đối với doanh nghiệp, đây là cơ sở để kiểm soát chuỗi cung ứng. Đối với người sản xuất, việc tuân thủ quy trình, ghi chép và truy xuất giúp nâng cao tính chuyên nghiệp và khả năng đáp ứng thị trường.
Từ chương trình hỗ trợ tại các tỉnh, các đoàn công tác sẽ tiếp tục triển khai tại những địa phương còn lại. Mục tiêu không chỉ là giúp địa phương thực hiện đúng Nghị quyết 36 mà quan trọng hơn là hình thành phương thức quản lý MSVT, MSCSĐG thống nhất, minh bạch, thuận lợi, có khả năng kiểm tra, giám sát và truy xuất.
Cải cách thủ tục là điểm khởi đầu, nhưng nâng cao năng lực cơ sở mới là yếu tố bảo đảm chính sách đi vào chiều sâu. Khi cán bộ địa phương có thể tự thực hiện, người dân và doanh nghiệp hiểu rõ trách nhiệm, dữ liệu được quản lý đầy đủ và mã số được giám sát trong suốt quá trình sản xuất, giá trị của MSVT và MSCSĐG sẽ không chỉ nằm trên hồ sơ mà trở thành nền tảng cho những vùng sản xuất hàng hóa có trách nhiệm, cơ sở đóng gói chuyên nghiệp và chuỗi nông sản Việt Nam đủ năng lực đáp ứng thị trường trong nước và quốc tế.
