Giống bí đao khổng lồ rời đất liền ra đảo
Làng Chánh Trạch, xã Phù Mỹ Đông, tỉnh Gia Lai từ lâu được biết đến với giống bí đao khổng lồ, có quả nặng 40–60kg, cá biệt gần 70kg. Giống bí quý được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ, gắn với điều kiện thổ nhưỡng đặc trưng của địa phương.
 |
| Vườn rau gia vị của bộ đội trên xã đảo Nhơn Châu sinh trưởng kém do đất đai nghèo dinh dưỡng. Ảnh: V.Đ.T. |
Theo người dân, khu vực này có bàu nước lớn cùng lớp đất được hình thành từ quá trình phong hóa, xói mòn đá núi Ô Phi, tạo điều kiện thuận lợi cho cây bí sinh trưởng và phát triển quả vượt trội.
Nhiều người từng mang giống bí đao Chánh Trạch đến các vùng đất khác để trồng nhưng kết quả không như kỳ vọng. Khi thay đổi điều kiện thổ nhưỡng, cây thường cho quả nhỏ hơn đáng kể, hiếm khi đạt trọng lượng 30kg.
Bởi vậy, việc giống bí đao này sinh trưởng tốt trên đảo Cù Lao Xanh, thuộc xã Nhơn Châu, tỉnh Gia Lai, đã thu hút sự chú ý. Dù đất đai nghèo dinh dưỡng, thiếu nước tưới và chịu ảnh hưởng của gió biển, cây vẫn cho quả nặng 25–30kg.
 |
| Quả bí đao khổng lồ lần đầu được trồng trên xã đảo Nhơn Châu, thu hút sự chú ý của người dân. Ảnh: ĐT. |
Cù Lao Xanh nằm cách thành phố Quy Nhơn khoảng 24km về phía đông, là xã đảo có điều kiện sản xuất nông nghiệp hạn chế. Phần lớn diện tích là đồi núi đá, đất cát nghèo dinh dưỡng; nguồn nước phục vụ sản xuất chủ yếu phụ thuộc vào nước mưa và các công trình trữ nước. Gió mạnh cùng hơi mặn từ biển cũng khiến việc trồng trọt gặp nhiều khó khăn.
Triển vọng bổ sung cây trồng cho xã đảo
Tháng 4/2026, các cán bộ, chiến sĩ đóng quân trên đảo Cù Lao Xanh đưa giống bí đao từ làng Chánh Trạch ra trồng thử nghiệm trên khoảng 100m² đất từng là ruộng lúa, sau đó bị bồi lấp và được cải tạo lại.
Sáu gốc bí đầu tiên được trồng thử đã cho kết quả khả quan. Lứa thu hoạch đầu tiên đạt khoảng 15 quả, trọng lượng trung bình 25–30kg/quả.
Đại úy Nguyễn Văn Khứ, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự xã Nhơn Châu, cho biết đơn vị tiếp tục chăm sóc, theo dõi khả năng sinh trưởng và thích nghi của giống bí trong điều kiện bất lợi trên đảo.
Theo ông Dương Hiệp Hưng, Chủ tịch UBND xã Nhơn Châu, dù quả bí chưa đạt kích thước như khi trồng tại Chánh Trạch, kết quả bước đầu vẫn rất đáng khích lệ. Cây đã sinh trưởng và cho quả trong điều kiện đất đai, khí hậu đặc thù của xã đảo.
 |
| Hiện địa phương tiếp tục theo dõi quá trình phát triển của cây, năng suất và chất lượng quả để đánh giá hiệu quả thực tế. |
Nếu mô hình cho kết quả ổn định, xã Nhơn Châu sẽ nghiên cứu nhân rộng, hỗ trợ giống để người dân mở rộng diện tích trồng. Theo lãnh đạo địa phương, với quỹ đất sản xuất hạn chế, việc bổ sung một loại cây trồng có khả năng thích nghi tốt sẽ góp phần đa dạng hóa sản xuất nông nghiệp.
Đặc biệt, những quả bí nặng hàng chục kilogram còn có thể trở thành sản phẩm đặc trưng, tạo điểm nhấn cho hoạt động quảng bá và phát triển du lịch tại Cù Lao Xanh.
Tuy nhiên, để tiến tới nhân rộng, mô hình cần tiếp tục được đánh giá về khả năng sinh trưởng qua các mùa, nhu cầu nước tưới, hiệu quả kinh tế và khả năng tiêu thụ sản phẩm. Đây sẽ là cơ sở để địa phương xác định hướng phát triển phù hợp, tận dụng hiệu quả quỹ đất ít ỏi trên đảo.
