 |
| Súng nia là loài thủy sinh có lá khổng lồ thuộc chi Victoria trong họ Súng (Nymphaeaceae) có tên khoa học là Victoria regia. |
Loài thực vật có hoa ở lưu vực sông Amazon, là loài thủy sinh có lá khổng lồ thuộc chi Victoria trong họ Súng (Nymphaeaceae) có tên khoa học là Victoria regia. Loài cây này được Cộng hòa Hợp tác Guyana chọn làm quốc hoa của nước họ.
Tên Victoria regia do ông John Lindley (1799-1865) nhà thực vật học người Anh, đặt theo tên nữ hoàng Victoria vào năm 1837 dựa trên mẫu cây được đưa đến từ British Guiana.
Chính bởi những chiếc lá khổng lồ mà người ta gọi chúng là Súng nia hay Nong tằm. Nhiều người còn gọi chúng là Sen vua hay Sen Amazon. Nhưng chúng ta không nên gọi là Sen vì lá của chúng nằm ngang mặt nước chứ không phải cách trên mặt nước như Sen. Hoa của chúng khi tàn được chôn vùi trong bùn đất chứ không phải héo tàn cách trên mặt nước như Sen.
 |
| Cấu trúc lá khổng lồ của súng nia và khả năng chịu lực đáng kinh ngạc |
Lá cây có đường kính 2-3m nổi trên mặt nước. Lá có vành lật và được neo bằng những thân cây dài phát sinh từ một thân dài đến 8 mét được chôn trong bùn đáy sông. Mặt trên lá có một lớp sáp chống thấm nước. Mặt dưới lá màu đỏ tía có một mạng lưới nhiều gai nhọn, có khả năng phòng chống các loài cá và động vật ăn cỏ.
Một đứa trẻ nhỏ có thể ngồi giữa chiếc lá là một minh chứng về kích thước và sức mạnh của lá Súng này. Có tài liệu còn ghi rằng một chiếc lá trưởng thành có thể nâng vật nặng 45kg nếu tải trọng được phân bố đồng đều trên mặt lá. Đó là trường hợp cây mọc hoang trong điều kiện tự nhiên, còn khi bạn trồng trong điều kiện ao hồ thiếu dinh dưỡng, đương nhiên lá sẽ nhỏ và yếu hơn.
Hoa nở ban đêm, màu trắng và có hương thơm thu hút bọ cánh cứng. Ngày thứ hai hoa chuyển dần thành màu hồng và hôm sau nữa là màu đỏ tía. Lúc này hoa không còn thơm và bọ cánh cứng rời bông hoa đỏ tía để đến với những bông hoa màu trắng và vô tình mang theo phấn hoa đến những bông hoa vừa mới nở trên cây khác. Nắm được quy luật này, những nhà làm vườn làm việc thay cho những con bọ cánh cứng và có cách để thu hạt. Hạt của loài này có thể rang và ăn được nhưng chủ yếu để gieo trồng trong sản xuất và lai tạo giống.
 |
| Nhờ mặt lá rộng như chiếc nia, súng nia luôn trở thành tâm điểm mỗi khi xuất hiện giữa mặt hồ. |
Những biến đổi khí hậu nghiêm trọng tại lưu vực sông Amazon và sự phá hủy rừng mưa nhiệt đới, đã ảnh hưởng đến chất lượng nước và dòng chảy, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến loài Súng này trong tự nhiên. Điều may mắn là nhiều nước trên thế giới đã và đang trồng Súng nia trong môi trường nhân tạo, vừa làm cảnh nhưng vừa mang ý nghĩa lưu trữ, bảo tồn nguồn gen của tự nhiên. Ở nước ta, bạn có thể tìm thấy loài Súng khổng lồ này ở Thảo Cầm viên và khu du lịch Bình Quới – TP. Hồ Chí Minh.
