Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tạo động lực cho phát triển nông nghiệp bền vững trong giai đoạn mới

Mở ra cơ hội phát triển từ mô hình trồng dứa liên kết

Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, Hà Tĩnh đang từng bước thay thế diện tích keo tràm hiệu quả thấp bằng cây dứa, qua đó hình thành các vùng nguyên liệu tập trung phục vụ chế biến. Việc phát triển cây dứa gắn với liên kết doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn góp phần thích ứng với biến đổi khí hậu. Hiện tổng diện tích dứa trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 650ha, được xem là hướng đi quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững.

Đến nay, tổng diện tích dứa toàn tỉnh đạt khoảng 650ha, đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng như một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

Những năm gần đây, tỉnh Hà Tĩnh đã đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng như một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Trên cơ sở điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu của từng vùng, địa phương chủ động rà soát, điều chỉnh cơ cấu cây trồng theo hướng giảm diện tích cây kém hiệu quả, mở rộng các loại cây có giá trị kinh tế cao, phù hợp với nhu cầu thị trường.

Trong đó, mô hình trồng dứa liên kết bước đầu mang lại hiệu quả tích cực, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Song song với đó, Hà Tĩnh cũng chú trọng ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, gắn sản xuất với liên kết tiêu thụ sản phẩm, từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung.

Từ vùng đất có điều kiện khí hậu khắc nghiệt, mùa hè nắng nóng kéo dài, gió Lào thổi mạnh khiến đất đai khô cằn, mùa mưa thường xuyên xảy ra bão lũ cây keo tràm kém hiệu quả nay trở thành những sườn đồi xanh mướt kéo dài.

Từ tháng 4/2024, Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao đã phối hợp với các địa phương trong tỉnh triển khai mô hình thử nghiệm trồng dứa. Đến nay, tổng diện tích dứa toàn tỉnh đạt khoảng 650ha. Trong đó, khoảng 320ha do doanh nghiệp trực tiếp tổ chức sản xuất trên quỹ đất của Công ty Cổ phần Chăn nuôi Bình Hà, thuộc các xã Kỳ Hoa, Kỳ Lạc, Kỳ Văn, Cẩm Xuyên, Cẩm Duệ và Cẩm Lạc; hơn 55ha còn lại được hình thành từ các hộ dân tham gia liên kết sản xuất tại các xã Kỳ Hoa, Cẩm Xuyên, Cẩm Hưng, Hương Xuân, Vũ Quang, Mai Hoa và Thượng Đức.

Các giống dứa chủ lực đang được trồng gồm Queen và Cayen, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương cũng như yêu cầu chế biến, tiêu thụ theo chuỗi.

Bà Nguyễn Thị Nguyệt (xã Kỳ Hoa) cho biết, đây là mô hình kinh tế mới đối với người dân địa phương. Sau khoảng 15 tháng chăm sóc trong vụ đầu tiên, một số diện tích đã cho quả chín bói với sản lượng ước đạt khoảng 30 tấn/ha. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận có thể đạt gần 200 triệu đồng/ha. So với các loại cây trồng trước đây trên vùng đất này, hiệu quả kinh tế từ cây dứa cao hơn đáng kể.

Dù là thu hoạch bói nhưng sản phẩm chất lượng và đạt hiệu quả cao.

Ông Trương Xuân Hà – Tổ trưởng Tổ hợp tác sản xuất dứa Ngân Hà (xã Kỳ Hoa) cho biết: “Sau khi trừ chi phí, người dân có thể thu lợi nhuận gần 200 triệu đồng/ha trong một chu kỳ sản xuất. Kết quả này cho thấy dứa là cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao, có tiềm năng lớn trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng và phát triển nông nghiệp bền vững tại Hà Tĩnh trong thời gian tới. Tổ hợp tác đang phấn đấu mở rộng thêm khoảng 10ha diện tích trồng dứa”.

Trước đây, khu vực này chủ yếu trồng keo tràm. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của điều kiện khí hậu khắc nghiệt, mùa hè nắng nóng kéo dài, gió Lào thổi mạnh khiến đất đai khô cằn; trong khi mùa mưa thường xuyên xảy ra bão lũ làm cây trồng đổ gãy, hiệu quả kinh tế không cao, đời sống người dân gặp nhiều khó khăn.

Nâng cao thu nhập cho người dân

Bà Lê Thị Thảo – Chuyên viên Phòng Kinh tế xã Kỳ Hoa cho biết, năm 2024 địa phương đã tổ chức cho cán bộ chuyên môn đi tham quan, học hỏi mô hình và liên kết với Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao để triển khai trồng thử nghiệm cây dứa.

Ông Trương Xuân Hà – Tổ trưởng Tổ hợp tác sản xuất dứa Ngân Hà (xã Kỳ Hoa) kiểm tra sản phẩm.

Tham gia mô hình, người dân được doanh nghiệp hỗ trợ giống, hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và cam kết thu mua sản phẩm. Nhờ áp dụng quy trình sản xuất bài bản, cây dứa sinh trưởng ổn định và phát triển tốt ngay từ những tháng đầu trồng.

Sau khoảng 15 tháng chăm sóc, những vườn dứa đầu tiên tại Kỳ Hoa đã bắt đầu cho thu hoạch. Kết quả bước đầu cho thấy cây dứa thích nghi khá tốt với điều kiện đất đai vùng gò đồi. Năng suất vụ đầu đạt khoảng 40–45 tấn/ha, với tổng sản lượng hơn 400 tấn. Đây là tín hiệu tích cực, tạo động lực để người dân tiếp tục mở rộng sản xuất trong thời gian tới. Không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định, mô hình còn tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.

Sau khoảng 15 tháng chăm sóc, những vườn dứa đầu tiên tại Kỳ Hoa đã bắt đầu cho thu hoạch

Ông Trần Hùng – Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh, kết quả theo dõi từ tháng 4/2024 đến nay cho thấy cây dứa sinh trưởng ổn định, phát triển tốt tại các vùng trồng, thể hiện khả năng thích nghi cao với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của địa phương.

Đặc biệt, trong năm 2025, dù chịu tác động trực tiếp của hai cơn bão số 5 và số 10 gây thiệt hại nặng nề cho nhiều loại cây trồng khác, diện tích dứa vẫn duy trì sinh trưởng tốt, ít bị đổ gãy và phục hồi nhanh sau thiên tai. Điều này cho thấy cây dứa có khả năng chống chịu khá cao trong bối cảnh thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp, đồng thời bước đầu hình thành vùng sản xuất hàng hóa tương đối ổn định trên địa bàn tỉnh.

Bố trí cán bộ kỹ thuật bám sát địa bàn, kiểm soát chất lượng giống và vật tư đầu vào, hướng dẫn người dân sản xuất, thu hoạch đúng quy trình”.

Theo cán một bộ Công ty Cổ phần Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao cho biết: “Thực tế sản xuất cho thấy cây dứa hoàn toàn phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của Hà Tĩnh. Tuy nhiên, việc phát triển diện tích cần được đặt trên nền tảng bền vững. Trong quá trình triển khai, doanh nghiệp chú trọng lựa chọn quỹ đất, thiết kế vùng sản xuất và bố trí hệ thống thoát nước phù hợp với địa hình từng khu vực. Đồng thời bố trí cán bộ kỹ thuật bám sát địa bàn, kiểm soát chất lượng giống và vật tư đầu vào, hướng dẫn người dân sản xuất, thu hoạch đúng quy trình”.

Năng suất vụ đầu đạt khoảng 40–45 tấn/ha, với tổng sản lượng hơn 400 tấn.

Hiện nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh đang tiếp tục phối hợp với các địa phương và Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao nghiên cứu mở rộng quy mô vùng trồng theo hướng bền vững; đồng thời tham mưu lồng ghép chính sách phát triển sản xuất dứa vào các chương trình phát triển nông nghiệp, nông thôn giai đoạn 2026–2030.