Những năm gần đây, Nghệ An đã đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ sinh học trong hầu hết các lĩnh vực nông nghiệp. Nhờ đó, tốc độ tăng trưởng ngành nông – lâm – ngư nghiệp giai đoạn 2021 – 2025 ước đạt 4,6%, đóng góp quan trọng vào mục tiêu phát triển kinh tế chung của tỉnh.
Trong trồng trọt, các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, IPM, ICM, SRI được triển khai rộng rãi, giúp tăng năng suất, cải thiện chất lượng nông sản và bảo vệ môi trường. Nhiều chế phẩm sinh học như Biogreen, Compost Marker, Val-A được sử dụng để cải tạo đất, phòng trừ sâu bệnh, đồng thời tận dụng phế phụ phẩm nông nghiệp làm phân bón hữu cơ.
Không chỉ vậy, các giống cây trồng năng suất cao, thích nghi tốt với biến đổi khí hậu như lúa, ngô, lạc, chè, mía hay cây dược liệu được nhân giống nhanh bằng công nghệ invitro. Nhiều mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị ứng dụng công nghệ sinh học đã cho thấy hiệu quả rõ rệt, tiêu biểu như: cam hữu cơ Thanh Chương, vùng mía nguyên liệu năng suất cao ở tây nam Nghệ An, vùng dược liệu của Công ty CP Dược liệu Pù Mát, hay sản xuất sinh khối tảo Nannochloropsis oculata tại Công ty Tảo Việt Nam.
 |
| Công nghệ sinh học mang đến bước đột phá cho lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi ở Nghệ An. Ảnh: Đình Tiệp/ Báo Nông nghiệp và Môi trường. |
Công nghệ sinh học cũng được áp dụng sâu rộng trong chăn nuôi – từ khâu chọn, lai tạo giống đến xử lý chất thải và kiểm soát dịch bệnh. Các doanh nghiệp lớn như TH Group, Masan, Vinamilk đã ứng dụng công nghệ gen, vi sinh và đệm lót sinh học, đồng thời đầu tư hệ thống biogas phủ bạt HDPE để xử lý chất thải, sản xuất phân bón hữu cơ, hình thành mô hình nông nghiệp tuần hoàn hiện đại.
Chương trình Zebu hóa đàn bò đã giúp Nghệ An hình thành đàn bò chuyên thịt chất lượng cao với tỷ lệ bò lai đạt hơn 65%. Đàn bò sữa tiếp tục tăng mạnh về năng suất và chất lượng, trong khi đàn lợn lai ngoại chiếm trên 75% tổng đàn. Các chế phẩm như MT-Enterga hay nước hoạt hóa điện hóa Anolyte được ứng dụng để tăng sức đề kháng, giảm ô nhiễm và hạn chế dịch bệnh cho vật nuôi.
Không chỉ trong trồng trọt và chăn nuôi, công nghệ sinh học còn được Nghệ An đẩy mạnh trong lâm nghiệp, thủy sản và bảo vệ môi trường – tạo nền tảng cho nông nghiệp xanh và sinh học.
Trong lâm nghiệp, các doanh nghiệp và đơn vị nghiên cứu đã áp dụng công nghệ nuôi cấy mô tế bào để nhân giống cây trồng rừng, bảo tồn các nguồn gen quý như sâm Puxailaileng, lan kim tuyến, trà hoa vàng, ba kích tím, hà thủ ô đỏ... Đáng chú ý, Công ty CP Dược liệu Mường Lống (thuộc Tập đoàn TH) đã nhân giống thành công sâm Puxailaileng bằng công nghệ tế bào – bước tiến quan trọng trong phát triển cây dược liệu ở vùng cao.
Các chế phẩm sinh học như Bôvêrin, Beauveria cũng đang được sử dụng thay thế thuốc hóa học để phòng trừ sâu hại rừng, đảm bảo an toàn sinh thái.
Trong lĩnh vực thủy sản, các mô hình nuôi tôm và cá ứng dụng công nghệ sinh học thân thiện môi trường cho năng suất và hiệu quả vượt trội. Tiêu biểu là nuôi tôm thẻ chân trắng công nghệ Semi-Biofloc, nuôi lươn và cá lồng theo tiêu chuẩn VietGAP, hay mô hình nuôi tôm tuần hoàn nước 3 giai đoạn. Việc sử dụng probiotic và vi sinh có lợi giúp xử lý môi trường ao nuôi, hạn chế kháng sinh, đảm bảo chất lượng sản phẩm.
Song song đó, Nghệ An còn chú trọng bảo tồn và nhân nuôi các loài thủy sản đặc hữu như cá mát, cá bỗng, ba ba gai sông Quàng, góp phần duy trì đa dạng sinh học và nguồn lợi tự nhiên.
Ở lĩnh vực môi trường, công nghệ sinh học được ứng dụng mạnh mẽ trong xử lý chất thải chăn nuôi, phân hủy mùn bã hữu cơ, khử độc và khử mùi hôi trước khi thải ra ngoài. Các đề tài khoa học như “Ứng dụng chế phẩm Val-A phòng trị bệnh khô vằn”, “Sử dụng lợi khuẩn Lactobacillus rhamnosus trong chăn nuôi lợn” hay “Trồng thử nghiệm giống lúa đa gen kháng bạc lá” đang mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp công nghệ cao của địa phương.
Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nghệ An, việc ứng dụng công nghệ sinh học đã giúp tỉnh từng bước hình thành nền nông nghiệp sinh học xanh, an toàn và bền vững, vừa nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, vừa giảm thiểu ô nhiễm và phát thải ra môi trường.
Trong giai đoạn tới, Nghệ An sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, đầu tư hạ tầng, thúc đẩy liên kết “4 nhà” – gồm Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân – nhằm đưa công nghệ sinh học trở thành chìa khóa mở cánh cửa nông nghiệp hiện đại, thân thiện môi trường trong tương lai.
