Nhà vườn Bắc Trung Nam và hành trình sưu tầm bằng lăng cổ thụ

Nhà vườn thích sưu tầm cây bằng lăng cổ thụ

Bằng đôi bàn tay cần mẫn và tình yêu thiên nhiên sâu sắc, anh Nguyễn Văn Nam (sinh năm 1989) đã dày công chăm sóc, gìn giữ những gốc bằng lăng mang dấu ấn thời gian. Mỗi cây không chỉ là tác phẩm nghệ thuật của thiên nhiên mà còn chứa đựng vẻ đẹp và sức sống bền bỉ của đại ngàn Tây Nguyên. Anh Nguyễn Văn Nam sở hữu nhà vườn sinh vật cảnh giữa trung tâm xã Krông Nô, tỉnh Lâm Đồng, trong khuôn viên rộng hơn 10.000 m² với hàng trăm cây bằng lăng đủ kích cỡ, đa phần là cây cổ thụ có độ tuổi trên 50 năm, có cây ước chừng hơn 300 năm.

Một góc nhà vườn sinh vật cảnh Bắc Trung Nam của anh Nguyễn Văn Nam

Anh Nam đến với thú chơi cây cổ thụ cũng là tình cờ: cách đây hơn 10 năm, trong một lần đi làm xe cẩu, anh tình cờ bắt gặp một cây bằng lăng cổ thụ có dáng thế đẹp nhưng gia đình chủ cây lại muốn đốt bỏ để dọn rẫy. Nhận thấy giá trị đặc biệt của cây, anh đã tìm hiểu và trò chuyện với gia đình và bày tỏ mong muốn mua lại cây để chăm sóc, gìn giữ... Sau một thời gian, gia chủ đã đồng ý nhượng lại cây bằng lăng cổ thụ này cho anh Nam.

Thời gian đầu chưa có nhiều kinh nghiệm về chơi cây cảnh, đặc biệt là cây cổ thụ, nên anh Nam chỉ biết tưới và để cành mọc tự do, chủ yếu là để mát khu vườn. Trong một lần tham quan trưng bày triển lãm sinh vật cảnh tại tỉnh Đắk Lắk, anh Nam đã làm quen ông Nguyễn Văn Trung (lúc bấy giờ là Phó Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk). Ông Trung đã lên vườn anh Nam và tư vấn cách chăm sóc, tạo dáng cho cây cỡ đại và cây ngoại cỡ. Cũng từ cơ duyên đó, anh thường xuyên tìm kiếm những cây bằng lăng trong rẫy của người dân trong khu vực. Anh Nam chia sẻ: "Tôi đam mê chơi cây bằng lăng đến nỗi ban ngày bận đi làm, nhưng cứ nghe thấy ở đâu có cây bằng lăng to đẹp là tôi tìm cho bằng được chủ rẫy để hỏi mua. Cứ thế sau vài năm, số lượng cây bằng lăng đưa về vườn ngày một nhiều; không còn chỗ để trồng, tôi đành phá dần những cây ăn trái, những gốc hồ tiêu để trồng cây bằng lăng".

Ảnh trái: Chị Dương Thị Thành Đô, vợ anh Nguyễn Văn Nam cũng rất đam mê cây cảnh. Ảnh phải: Anh Nam đang ghép các cây sộp lá đỏ để trồng trong khu vườn rộng 20.000 m2 tại khu vực núi lửa xã Krông Nô, tỉnh Lâm Đồng.

Một tác phẩm bằng lăng cổ thụ trong nhà vườn

Anh Nam kể về những lần đào cây bằng lăng tại rẫy người dân: Có những cây cách nhà hơn 50 km, đường vào nhỏ hẹp, lầy lội xe cẩu rất khó đi. Có lần chở được cây ra khỏi vị trí đào thì trời đổ mưa, đường lầy lội không thể nào đi được, vậy là cả đêm đành ngủ lại tại nương rẫy. Trước khi đi đào cây, ở nhà anh Nam đã chuẩn bị sẵn hố trồng, các vật dụng để che chắn như dàn giáo, lưới, khung sắt… Những cây bằng lăng ôm đá loại đá núi lửa có kích thước lớn, có viên đá nặng hơn trăm ký nằm trọn trong bộ rễ. Vì vậy trước khi đặt cây xuống hố trồng, anh phải tính toán sao cho viên đá không bị xê dịch khỏi rễ và rễ cũng không bị tổn thương trong quá trình vận chuyển.

Cặp cây bằng lăng "Song Lân vũ hội" của anh Nguyễn Văn Nam tham gia triển lãm sinh vật cảnh TP. Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) lần thứ I năm 2025.

Chỉ tay về phía 2 cây bằng lăng có dáng thế rất giống nhau, anh Nam tự hào kể: "Một cây là tôi đào tại rẫy người dân ở núi lửa khoảng 9 năm trước; sau vài năm nghe tin tại một nhà dân cũng có một cây có dáng thế rất giống cây này nên tôi lặn lội đi tìm. Sau một tuần thì tôi tìm được nhà dân đang sở hữu cây bằng lăng nhìn chẳng khác gì cây tôi đã có. Tôi nghĩ phải có duyên lắm mới sở hữu được 2 cây bằng lăng giống nhau từ dáng thế, kích thước đến cả cái hồn của từng cây. Tôi cũng đi rất nhiều nhà vườn trong cả nước cũng được chiêm ngưỡng nhiều cặp cây bằng lăng nhưng chưa thấy có cặp cây nào dáng lạ mà giống nhau như cặp cây của mình".

Anh Nguyễn Văn Nam trao đổi cùng nhóm thợ về kỹ thuật chăm sóc cây băng lăng cổ thụ

Những cuộc trưng bày và cái bắt tay tiền tỷ

Sau 10 năm sưu tầm cây bằng lăng cổ thụ, đến nay anh Nam đã sở hữu hàng trăm cây, mỗi cây là một nét riêng, có cây là đơn thân, song thân và cũng có cây đa thân. Mỗi cây cũng được làm đẹp thêm nhờ chậu và các họa tiết trên chậu. Anh Nam cho biết: “Cây dù to hay nhỏ, đều cần có một chiếc chậu phù hợp. Chiếc chậu đẹp sẽ tôn vinh giá trị của cây”. Anh Nam cũng mạnh tay chi tiền tỷ để mua cây và mua chậu; anh cho rằng việc giữ gìn và chăm sóc những cây đẹp để mình và mọi người cùng ngắm, gặp khách có nhu cầu muốn sở hữu cây thì có thể nhượng lại, nếu không thì để chơi.

Anh nắm rất vững kỹ thuật cho cây ra hoa, có thể cho hoa nở được 2 vụ và hoa nở vào thời gian theo ý muốn. Anh đã tham gia trưng bày triển lãm sinh vật cảnh tại các tỉnh như Đắk Lắk, Lâm Đồng, Gia Lai và một số tỉnh ở miền Bắc… Anh chia sẻ: Kinh phí vận chuyển, bảo quản cây cho những lần tham gia triển lãm ở xa là khá tốn kém, nhưng cũng vì đam mê nên vợ chồng anh vẫn vui vẻ tham gia.

Ảnh trái: Cây bằng lăng có độ tuổi khoảng hơn 300 năm. Ảnh phải: điểm check - in cho các bạn trẻ.

Với địa thế nhà vườn nằm ở trung tâm xã, có ao cá, vườn cây nên đây cũng là địa điểm check - in cho các bạn trẻ. Nhiều lần anh Nam thực hiện các giao dịch trao đổi, mua bán cây tại vườn thông qua khách du lịch. Anh Nam bộc bạch: “Có những cây tôi đã bán với giá hàng trăm triệu, thậm chí tiền tỷ. Là người gửi cả tình cảm vào cây, nên mỗi lần có người mua cây và đưa cây đi, mình thoáng một chút buồn như mất đi một phần nguồn vui, nhưng họ chơi cây cũng như mình chơi cây vậy”.

Nhà vườn bằng lăng Bắc Trung Nam hôm nay không chỉ ngập tràn sắc tím vào mỗi mùa hoa nở, mà còn trở thành nơi lưu giữ vẻ đẹp bình yên, mộc mạc của thiên nhiên. Đây cũng chính là thành quả của sự đam mê, kiên trì, và tình yêu đặc biệt mà anh Nguyễn Văn Nam dành cho bằng lăng cổ thụ.