 |
| Anh Kim Văn Kiên đang chỉnh sửa tác phẩm sanh quê cổ thụ - Ảnh: Đức Thiện |
Từ một cây sanh già đến dáng thế đương đại đầy sức sống
Ngay từ cái nhìn đầu tiên, cây sanh gây ấn tượng bởi bộ đế nổi chắc khỏe, những rễ buông đan xen như dòng chảy thời gian bám chặt vào thân cổ kính. Phần thân cây già nua, xù xì, mang đậm dấu ấn của năm tháng. Theo anh Kiên, đây là một cây sanh quê cổ thụ có tuổi đời không dưới 75 năm.
 |
| Cây sanh gây ấn tượng bởi bộ đế nổi chắc khỏe - Ảnh: Đức Thiện |
“Cái cốt của cây này rất già, cốt chậu cũng đã chơi rất lâu năm rồi. Điều khiến tôi thích nhất là sức hút tự nhiên của nó. Đây là kiểu cây mà những người chơi bonsai đương đại nhìn vào sẽ thấy ngay giá trị” - Anh Kiên chia sẻ.
Không chỉ dừng ở việc sở hữu một cây đẹp, anh Kiên còn mong muốn “lột xác” cho tác phẩm, đưa cây bước sang một diện mạo mới hài hòa và mềm mại hơn.
Chỉnh sửa tán cây để tạo sự cân bằng và chiều sâu
Theo quan sát, trước khi được chỉnh sửa, cây có phần tán khá rộng, một số tay cành phát triển theo hướng “dương quá”, khiến tổng thể bị nặng và thiếu độ uyển chuyển. Chính vì vậy, công việc đầu tiên của anh Kiên là cắt tỉa lại hệ thống cành và định hình tán.
 |
| Anh Kiên tập trung cắt tỉa lại hệ thống cành và định hình tán cho cây sanh - Ảnh: Đức Thiện |
“Hiện tại tôi đang xử lý lại phần bông tán để cây dịu hơn. Một số tay dương sẽ phải dùng tăng đơ kéo xuống thấp, đi lại dây cho chuẩn hơn. Chủ nhân trước làm cũng đã có nền rồi, nhưng phần tay chi vẫn chưa kỹ theo phong cách của tôi” - anh Kiên nói.
Trong nghệ thuật bonsai, việc đưa một cây từ dáng thô sang dáng hoàn thiện là cả quá trình dài, đòi hỏi con mắt thẩm mỹ, kinh nghiệm và sự kiên trì. Với cây sanh quê này, anh Kiên lựa chọn hướng đi thiên về sự tự nhiên, nhưng vẫn đảm bảo chiều sâu nghệ thuật.
 |
| Với cây sanh quê này, anh Kiên lựa chọn hướng đi thiên về sự tự nhiên - Ảnh: Đức Thiện |
Sau khi cắt sửa, hệ thống cành được phân tầng rõ ràng hơn. Những khoảng trống trong tán bắt đầu xuất hiện, giúp tổng thể cây trở nên thoáng, nhẹ và có chiều sâu thị giác. Bộ thân cổ thụ vốn là điểm nhấn mạnh mẽ nay càng nổi bật hơn giữa cấu trúc tán được tiết chế hợp lý.
Điểm đặc biệt của cây nằm ở phần thân chính từng là một cây cao cổ thụ. Theo anh Kiên, những nghệ nhân đời trước đã mạnh dạn cắt bỏ phần ngọn lớn, giữ lại hệ tay chi nhỏ để phát triển theo phong cách thấp cây như hiện nay.
 |
| Sau khi cắt sửa, hệ thống cành của cây được phân tầng rõ ràng hơn - Ảnh: Đức Thiện |
“Ngày xưa đây là cây rất cao. Nhưng nghệ nhân trước đã xử lý rất triệt để, cắt những đoạn thân lớn để lui dần về những tay chi nhỏ. Chính điều đó tạo nên cái thần và sự hấp dẫn của cây hôm nay” - anh Kiên phân tích.
Một năm nữa cho hành trình bước tới triển lãm
Dù đã sở hữu dáng thế khá hoàn chỉnh, song theo anh Kiên, để đưa tác phẩm đi triển lãm vẫn cần thêm nhiều thời gian chăm sóc và hoàn thiện.
“Có người nhìn thế này là bảo mang đi triển lãm được rồi. Nhưng với tôi thì chưa. Tôi vẫn phải xử lý thêm nhiều công đoạn nữa, đặc biệt là phần tay chi và độ mịn của tán” - anh Kiên chia sẻ.
 |
| Anh Kiên dự tính phải mất khoảng một năm nữa cây mới đạt độ chín - Ảnh: Đức Thiện |
Theo kế hoạch, sau khi định hình lại toàn bộ hệ cành, cây sẽ tiếp tục được nuôi dưỡng để ổn định sức khỏe, tạo dăm mới và hoàn thiện độ ramification - tức độ phân nhánh chi tiết của tán cây.
Anh Kiên dự tính phải mất khoảng một năm nữa cây mới đạt độ chín, để tham gia các cuộc triển lãm bonsai nghệ thuật.
“Một năm nữa, khi tháo hết dây và các tay cành ổn định, cây sẽ đạt được độ mềm mại và tự nhiên hơn. Lúc đó mới thực sự sẵn sàng để đi triển lãm” - anh Kiên cho biết.
Không vội vàng đưa cây đi dự thi hay trưng bày ngay, cách làm của anh Kiên cho thấy sự kỹ tính và tôn trọng giá trị nghệ thuật bonsai. Với anh, một tác phẩm đẹp không chỉ nằm ở vẻ bề ngoài, mà còn phải đạt được độ hài hòa, sự ổn định và thần thái riêng.
 |
| Anh Kim Văn Kiên (bên phải) chia sẻ cách tạo tác cây sanh quê cổ thụ với ông Lê Doãn Hưng - Phó Tổng biên tập phụ trách tạp chí Việt Nam hương sắc - Ảnh: Đức Thiện |
Giữa nhịp sống hiện đại, những nghệ nhân như anh Kim Văn Kiên vẫn âm thầm gìn giữ niềm đam mê với cây cảnh nghệ thuật. Qua từng công đoạn chỉnh sửa, họ không chỉ làm đẹp cho một tác phẩm mà còn tiếp nối tinh thần sáng tạo của nhiều thế hệ chơi bonsai Việt Nam.
Tác phẩm sanh quê cổ thụ tại Nhà vườn Minh Hạnh hôm nay có thể vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, nhưng qua bàn tay và tư duy của anh Kiên, cây đã bắt đầu hé lộ diện mạo mới: Mềm mại hơn, sâu sắc hơn và giàu tính nghệ thuật hơn.
Với giới yêu cây cảnh, hành trình “lột xác” ấy đôi khi còn hấp dẫn hơn cả thời điểm tác phẩm hoàn thiện, bởi đó là lúc người chơi cây gửi trọn tâm huyết và cá tính sáng tạo của mình vào từng nhánh cây, từng đường kéo và từng khoảng trống của thiên nhiên.
