Những năm gần đây, phong trào chơi bonsai ở các thành phố lớn trở nên ngày càng sôi động. Ngoài việc trang trí không gian sống, giới chơi cây còn tìm kiếm những loại bonsai độc lạ, mang giá trị nghệ thuật và phong thủy. Trong số đó, các cây ăn quả được tạo dáng bonsai luôn gây ấn tượng mạnh. Đặc biệt, sơ ri bonsai – loại cây ăn quả quen thuộc đang trở thành “cơn sốt” trong giới chơi cây cảnh, với một số cây cổ thụ có giá lên đến 7 tỷ đồng.
 |
| Cây sơ ri thuộc nhóm thân gỗ dạng bụi, tuổi thọ cao, có thể đạt chiều cao khoảng 6m khi trồng ở đất rộng. Trong điều kiện sân vườn hay trồng chậu, cây thường cao khoảng 3m, tán xòe rộng. Ảnh: Dân trí. |
Sơ ri là loài cây có nguồn gốc từ Mexico, sau đó lan rộng ra một số khu vực ở Tây Ấn và Nam Mỹ. Khi được đưa về Việt Nam, cây nhanh chóng thích nghi với khí hậu nhiệt đới, trở thành cây trồng phổ biến và hình thành nhiều vùng chuyên canh tại miền Tây.
Cây sơ ri thuộc nhóm thân gỗ dạng bụi, tuổi thọ cao, có thể đạt chiều cao khoảng 6m khi trồng ở đất rộng. Trong điều kiện sân vườn hay trồng chậu, cây thường cao khoảng 3m, tán xòe rộng, lá xanh mướt, hình trứng hoặc mác, mép lá nguyên, bề mặt nhẵn mịn, hơi bóng.
Hoa sơ ri nhỏ xinh, đường kính chỉ 1–1,5cm, mang màu hồng đặc trưng, mọc thành chùm 2–5 bông. Khi hoa rụng, mặt đất như được phủ một lớp thảm hồng mềm mại, tạo khung cảnh bắt mắt và đầy thơ mộng.
Điểm nổi bật nhất ở sơ ri chính là quả. Quả tròn, mọc thành chùm 2–3 quả, bám dày trên cành, màu sắc thay đổi theo độ chín từ xanh, vàng rồi đỏ mọng. Mỗi quả có ba múi, phần thịt mọng nước, vị ngọt dịu và chứa hàm lượng vitamin C cao. Nếu được chăm sóc kỹ, cây vừa cho quả sai, vừa tạo không gian sống trong lành, tươi tắn.
 |
| Ảnh: Tri thức và Cuộc sống. |
 |
| Ảnh: Tri thức và Cuộc sống. |
Trong quan niệm phong thủy, sơ ri được cho là mang đến sự sung túc, may mắn và thịnh vượng. Hoa và quả nở quanh năm tượng trưng cho sự sinh tài sinh lộc dồi dào. Nhiều gia chủ trồng cây sơ ri trước nhà để tạo cảm giác hài hòa, thu hút năng lượng tích cực và mang lại vận khí tốt cho cả gia đình.
Không chỉ có giá trị phong thủy, sơ ri bonsai còn là tác phẩm nghệ thuật. Các nghệ nhân cho biết, việc uốn tạo sơ ri thành bonsai không hề đơn giản vì tốc độ sinh trưởng của cây chậm. Những cây cổ thụ uốn dáng bonsai thường là cây lâu năm, tuổi đời cao, mang giá trị nghệ thuật lớn và có thể được trả giá lên tới hàng trăm triệu đồng, thậm chí tiền tỷ.
Anh Lê Văn Dũng, một người chơi cây nổi tiếng ở Thái Nguyên, cho biết: “Có một cây sơ ri cổ thụ đạt Kỷ lục Guinness Việt Nam năm 2020 được rao bán với giá 7 tỷ đồng. Chủ nhân là một phụ nữ ở Cần Thơ. Cây này không chỉ đẹp về dáng thế mà còn hiếm có về tuổi đời và chất lượng quả.”
Trong vườn cây của anh Dũng, nhiều cây sơ ri Mỹ và Đài Loan (Trung Quốc) quý hiếm được chăm sóc kỹ lưỡng. Một cây sơ ri Mỹ từng giành giải vàng tại Triển lãm bonsai châu Á – Thái Bình Dương năm 2017, trở thành “ngôi sao” trong giới chơi kiểng.
Năm 2019, tại một triển lãm cây cảnh ở TP.HCM, một cây sơ ri cổ thụ hơn 100 năm tuổi trở thành tâm điểm của du khách. Cây được tạo dáng uốn lượn mềm mại, thân già xám bạc với các đường vân xoắn độc đáo, như lưu giữ dấu ấn thời gian. Chủ nhân của cây này là ông Nguyễn Văn Cần (tỉnh Vĩnh Long), chăm cây kết hợp trồng trong chậu cảnh lớn và non bộ, tổng trọng lượng hơn 2,2 tấn. Cây cho quả đều đặn mỗi năm, được rao bán ngay tại triển lãm với giá 500 triệu đồng.
Ngoài các cây cổ thụ, trên các chợ mạng và diễn đàn cây cảnh còn xuất hiện nhiều loại sơ ri bonsai mini, hoặc sơ ri bonsai lớn đã ra hoa và quả. Giá của các cây này dao động từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng tùy theo dáng thế, kích thước và độ tuổi cây.
 |
| Gốc sơ ri với đường nét uyển chuyển từ thân đến nhánh của ông Nguyễn Văn Cần (tỉnh Vĩnh Long). Ảnh: Tri thức và Cuộc sống. |
 |
| Quả sơ ri có dạng hình tròn mọc thành từng cụm 2-3 quả đều khắp cây. Khi còn non quả sẽ có màu xanh sáng và khi chín sẽ chuyển sang màu vàng đến đỏ cam khá bắt mắt. Ảnh: Tri thức và Cuộc sống. |
Để cây phát triển khỏe mạnh và ra hoa kết quả, sơ ri bonsai cần được trồng nơi có đủ ánh sáng mặt trời từ 6–8 giờ mỗi ngày. Nước tưới phải đều đặn, tránh ngập úng, và cây cần được bón phân hữu cơ định kỳ 1–2 tháng/lần. Việc cắt tỉa các cành già, sâu bệnh để tạo tán và thúc đẩy cây ra nhiều nhánh khỏe mạnh cũng đóng vai trò quan trọng.
Những cây sơ ri bonsai không chỉ là vật trang trí sinh động cho không gian sống mà còn là biểu tượng của sự may mắn, tài lộc. Với giá trị nghệ thuật cao, chúng ngày càng được giới chơi cây săn đón, trở thành “món hàng” đắt giá trong thế giới bonsai Việt Nam.
