Hội Sinh vật cảnh Việt Nam: Chung tay kiến tạo nền văn minh sinh thái vì một Việt Nam xanh

Nhân Ngày Môi trường thế giới (5/6) và Ngày Đại dương thế giới (8/6), câu chuyện về mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên một lần nữa được đặt ra như một vấn đề mang tính sống còn đối với tương lai của mỗi quốc gia. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, tài nguyên thiên nhiên suy giảm, đa dạng sinh học bị đe dọa và môi trường biển đứng trước nhiều áp lực chưa từng có, việc xây dựng một nền văn minh sinh thái không còn là khái niệm mang tính lý luận mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết của thực tiễn phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu tham gia trồng cây tại Lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” Xuân Bính Ngọ 2026 - (Ảnh: Bocongan)

Tinh thần đó được thể hiện sâu sắc trong bài viết “Vì một nền văn minh sinh thái, một Việt Nam xanh và một đại dương hòa bình, bền vững” của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Bài viết không chỉ đưa ra những nhận định mang tầm chiến lược về các thách thức môi trường toàn cầu mà còn xác định rõ con đường phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới: phát triển nhanh nhưng phải bền vững, tăng trưởng kinh tế phải gắn với bảo vệ môi trường, khai thác tài nguyên phải đi đôi với phục hồi hệ sinh thái và mọi thành quả phát triển phải hướng đến nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.

Đó cũng là những giá trị mà Hội Sinh vật cảnh Việt Nam (Hội SVCVN) đã và đang kiên trì theo đuổi trong suốt quá trình hình thành và phát triển. Với đặc thù là tổ chức xã hội nghề nghiệp tập hợp những người yêu thiên nhiên, yêu cây xanh, yêu cảnh quan và môi trường sống, Hội không chỉ góp phần bảo tồn các giá trị sinh thái mà còn trở thành cầu nối đưa tinh thần sống xanh đến với cộng đồng. Trong hành trình xây dựng nền văn minh sinh thái mà Đảng và Nhà nước đang hướng tới, Hội SVCVN đang khẳng định vai trò là một lực lượng xã hội tích cực, góp phần lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường từ những việc làm gần gũi nhất.

Thế giới đang chứng kiến những biến động môi trường sâu sắc chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Nhiệt độ toàn cầu gia tăng, băng tan ở hai cực, nước biển dâng, hạn hán kéo dài, cháy rừng, xâm nhập mặn và các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất ngày càng lớn. Những thách thức đó không còn là câu chuyện của riêng quốc gia nào mà đã trở thành mối quan tâm chung của toàn nhân loại. Việt Nam, với hơn 3.260 km bờ biển cùng hệ thống sông ngòi dày đặc, là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề từ biến đổi khí hậu. Bởi vậy, bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm mà còn là điều kiện để bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước trong tương lai.

Trong dòng chảy ấy, Hội SVCVN đang từng bước hiện thực hóa các mục tiêu xanh thông qua những hoạt động cụ thể, thiết thực và bền bỉ. Nếu như trước đây, sinh vật cảnh thường được nhìn nhận như một thú chơi mang tính nghệ thuật và thưởng ngoạn, thì ngày nay, các hoạt động của Hội đã vượt xa khuôn khổ đó. Mỗi khu vườn, mỗi cây xanh, mỗi công trình cảnh quan do hội viên xây dựng đều góp phần cải thiện môi trường sống, tăng diện tích xanh và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ thiên nhiên.

Một trong những dấu ấn nổi bật của Hội SVCVN là việc tích cực hưởng ứng và lan tỏa phong trào Tết trồng cây “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ”. Hơn sáu thập kỷ kể từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động phong trào này, lời kêu gọi giản dị nhưng giàu ý nghĩa của Người vẫn còn nguyên giá trị thời sự. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, trồng cây không chỉ để tạo bóng mát hay cải thiện cảnh quan mà còn là hành động vun đắp tương lai cho dân tộc. Mỗi cây xanh được trồng xuống hôm nay chính là một khoản đầu tư cho môi trường sống của các thế hệ mai sau.

Thấm nhuần tư tưởng ấy, Hội SVCVN đã trở thành một trong những lực lượng tích cực trong việc tổ chức, vận động và hướng dẫn các hoạt động trồng cây trên khắp cả nước. Từ thành thị đến nông thôn, từ đồng bằng đến miền núi, các cấp hội đều chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng triển khai nhiều chương trình trồng cây, phủ xanh đất trống, cải tạo cảnh quan và bảo vệ môi trường.

Không chỉ chú trọng số lượng, Hội còn đặc biệt quan tâm đến chất lượng và tính bền vững của các phong trào trồng cây. Các chương trình tập huấn, hội thảo chuyên đề thường xuyên được tổ chức nhằm phổ biến kiến thức về lựa chọn giống cây phù hợp, kỹ thuật chăm sóc và bảo vệ cây xanh. Những kinh nghiệm thực tiễn được chia sẻ giúp các địa phương xây dựng kế hoạch phát triển không gian xanh lâu dài, tránh tình trạng trồng cây theo phong trào rồi bỏ mặc sau đó.

TS. Nguyễn Hữu Vạn, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Tổng Kiểm toán Nhà nước, Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh Việt Nam cùng đồng chí Đại tá Nguyễn Hoàng Ân, Phó Trưởng ban Ban Quản lý Lăng, Phó Tư lệnh, Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh tham gia trồng cây tại lễ phát động Tết trồng cây "Đời đời nhớ ơn Bác Hồ" Xuân Ất Tỵ 2025 tại Khu Di tích K9, Đá Chông, Ba Vì, Hà Nội.

Điểm đáng ghi nhận là Hội SVCVN luôn gắn hoạt động trồng cây với việc xây dựng cảnh quan văn hóa và không gian sống nhân văn. Nhiều chương trình trồng cây được triển khai tại các khu di tích lịch sử, công trình văn hóa, trường học, khu dân cư và các địa điểm công cộng. Những hàng cây mới không chỉ tạo bóng mát hay cải thiện môi trường mà còn trở thành biểu tượng của lòng tri ân, của trách nhiệm đối với lịch sử và khát vọng hướng tới tương lai.

Trong những năm gần đây, khái niệm “văn minh sinh thái” ngày càng được nhắc đến nhiều hơn trong các chiến lược phát triển. Đây là mô hình phát triển lấy con người làm trung tâm nhưng đặt con người trong mối quan hệ hài hòa với thiên nhiên. Hội SVCVN chính là một trong những tổ chức đang góp phần cụ thể hóa khái niệm đó bằng những hành động thiết thực. Thông qua việc bảo tồn cây cổ thụ, xây dựng vườn sinh thái, phát triển cảnh quan xanh và khuyến khích lối sống thân thiện với môi trường, Hội đang tạo nên những giá trị lâu dài cho cộng đồng.

Không gian xanh ngày nay không chỉ là yếu tố làm đẹp cảnh quan mà còn là hạ tầng sinh thái quan trọng của đô thị và nông thôn. Cây xanh giúp điều hòa khí hậu, giảm hiệu ứng đảo nhiệt, hấp thụ khí CO₂, hạn chế bụi mịn và tạo môi trường sống trong lành hơn cho người dân. Những khu vườn sinh vật cảnh, những tuyến đường cây xanh hay các công trình cảnh quan do hội viên xây dựng đã và đang trở thành những “lá phổi xanh” góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

Bên cạnh vai trò về môi trường, sinh vật cảnh còn chứa đựng những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc. Từ nghệ thuật bonsai, cây cảnh nghệ thuật, đá cảnh đến các khu vườn truyền thống, tất cả đều phản ánh triết lý sống hài hòa với thiên nhiên của người Việt. Đây cũng là điểm giao thoa giữa bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường – hai nhiệm vụ tưởng như riêng biệt nhưng thực chất luôn gắn bó chặt chẽ với nhau trong quá trình phát triển bền vững.

Tiếp nối những giá trị đó, Hội SVCVN còn góp phần quan trọng trong việc xây dựng văn hóa sinh thái, một trong những nền tảng của phát triển bền vững mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh trong bài viết của mình. Nếu như trước đây, việc bảo vệ môi trường thường được hiểu đơn thuần là trồng cây, giữ gìn vệ sinh hay xử lý ô nhiễm, thì ngày nay, yêu cầu đặt ra là phải hình thành một hệ giá trị mới trong xã hội, nơi mỗi cá nhân đều ý thức được trách nhiệm của mình đối với thiên nhiên. Văn hóa sinh thái chính là sự kết hợp giữa tri thức, đạo đức, lối sống và hành vi ứng xử của con người với môi trường sống. Đây là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự tham gia của nhiều lực lượng xã hội, trong đó các tổ chức nghề nghiệp như Hội SVCVN giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Thông qua các hội thi, triển lãm sinh vật cảnh, các diễn đàn trao đổi kinh nghiệm, các hoạt động cộng đồng và chương trình tuyên truyền tại cơ sở, Hội đã góp phần đưa thông điệp yêu thiên nhiên đến với đông đảo người dân. Những tác phẩm cây cảnh nghệ thuật, những khu vườn sinh thái hay các công trình cảnh quan không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn truyền tải thông điệp về sự hài hòa giữa con người với tự nhiên. Khi một người chăm sóc cây xanh mỗi ngày, họ cũng đang học cách trân trọng sự sống. Khi một cộng đồng cùng chung tay xây dựng không gian xanh, họ đang góp phần hình thành những chuẩn mực văn hóa mới, trong đó thiên nhiên không còn là đối tượng để khai thác vô tận mà trở thành người bạn đồng hành của sự phát triển.

Tinh thần ấy càng có ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Những mục tiêu lớn lao ấy sẽ khó trở thành hiện thực nếu thiếu sự thay đổi từ nhận thức và hành động của từng người dân. Hội SVCVN, bằng mạng lưới tổ chức rộng khắp từ Trung ương đến địa phương, đang góp phần tạo nên những chuyển biến tích cực từ cơ sở. Mỗi hội viên không chỉ là người yêu cây cảnh, yêu thiên nhiên mà còn là một tuyên truyền viên về môi trường, một hạt nhân lan tỏa lối sống xanh trong cộng đồng.

Trong hành trình đó, nhiều tập thể, cá nhân của Hội đã trở thành những tấm gương tiêu biểu về tinh thần trách nhiệm với môi trường và xã hội. Nổi bật trong số đó là doanh nhân, cựu chiến binh Nguyễn Hữu Hoạch, Ủy viên Ban Chấp hành Hội SVCVN, Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh tỉnh Tuyên Quang, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc Hợp tác xã Vận tải và Dịch vụ môi trường Thanh Bình. Nhiều năm qua, ông được biết đến không chỉ là người có nhiều đóng góp cho phong trào sinh vật cảnh mà còn là một điển hình tiên tiến trong công tác bảo vệ môi trường và xây dựng nông thôn mới.

Doanh nhân, cựu chiến binh Nguyễn Hữu Hoạch, Ủy viên Ban Chấp hành Hội SVCVN, Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh tỉnh Tuyên Quang, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc Hợp tác xã Vận tải và Dịch vụ môi trường Thanh Bình.

Xuất phát từ nhận thức rằng môi trường là nền tảng của phát triển bền vững, ông Nguyễn Hữu Hoạch đã dành nhiều tâm huyết cho các sáng kiến cải thiện môi trường sống, xử lý chất thải và xây dựng cảnh quan xanh tại địa phương. Những nỗ lực đó không chỉ góp phần nâng cao chất lượng môi trường mà còn tạo sinh kế, việc làm cho nhiều lao động, góp phần xây dựng diện mạo nông thôn mới văn minh và hiện đại. Với những thành tích xuất sắc, ông đã được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba; được Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (Nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cùng Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang tặng nhiều bằng khen vì những sáng kiến và đóng góp trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Câu chuyện của ông Nguyễn Hữu Hoạch là minh chứng sinh động cho tinh thần mà Hội SVCVN đang theo đuổi: yêu thiên nhiên không chỉ dừng lại ở tình cảm mà phải được chuyển hóa thành hành động cụ thể. Từ việc trồng một cây xanh, xây dựng một khu vườn đẹp đến tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường hay phát triển kinh tế gắn với trách nhiệm xã hội, tất cả đều là những đóng góp thiết thực cho mục tiêu chung là xây dựng một Việt Nam xanh và bền vững.

Thực tiễn hoạt động của Hội SVCVN trong những năm qua cho thấy, phong trào sinh vật cảnh không chỉ mang lại giá trị văn hóa, kinh tế và thẩm mỹ mà còn đóng góp ngày càng rõ nét cho sự nghiệp bảo vệ môi trường. Hàng triệu cây xanh được trồng mới, hàng nghìn công trình cảnh quan được xây dựng, nhiều mô hình sinh thái cộng đồng được hình thành đã tạo nên những thay đổi tích cực tại nhiều địa phương. Đó là những kết quả đáng trân trọng, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức hoạt động để đáp ứng những đòi hỏi mới của thời đại.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên và ô nhiễm môi trường tiếp tục là những thách thức lớn, vai trò của Hội SVCVN càng trở nên quan trọng hơn. Hội cần tiếp tục phát huy thế mạnh trong việc kết nối cộng đồng, khuyến khích các mô hình sinh thái bền vững, bảo tồn đa dạng sinh học và xây dựng cảnh quan xanh. Đồng thời, cần tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong công tác bảo tồn, nhân giống và phát triển cây xanh; mở rộng các hoạt động giáo dục môi trường cho thanh thiếu niên; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và tổ chức xã hội để tạo nên sức mạnh tổng hợp trong công cuộc bảo vệ môi trường.

Tinh thần “Vì một nền văn minh sinh thái, một Việt Nam xanh và một đại dương hòa bình, bền vững” không chỉ là lời hiệu triệu đối với các cơ quan quản lý nhà nước hay các ngành chuyên môn mà còn là lời nhắc nhở đối với mỗi người dân Việt Nam. Đó là trách nhiệm cùng gìn giữ màu xanh của những cánh rừng, sự trong lành của những dòng sông, vẻ đẹp của biển đảo quê hương và sự phong phú của hệ sinh thái tự nhiên. Với những người làm công tác sinh vật cảnh, trách nhiệm ấy càng trở nên gần gũi và cụ thể hơn trong từng việc làm hằng ngày.

Từ những khu vườn nhỏ ở mỗi gia đình đến các công trình cảnh quan cộng đồng; từ phong trào Tết trồng cây đến các hoạt động bảo tồn thiên nhiên; từ những nghệ nhân cây cảnh đến những doanh nhân, cựu chiến binh tâm huyết với môi trường, tất cả đang cùng nhau góp sức tạo nên một phong trào rộng lớn hướng tới mục tiêu phát triển xanh. Đó cũng chính là cách Hội SVCVN hiện thực hóa lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về trồng cây, gây rừng và tinh thần hành động mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gửi gắm trong thông điệp về nền văn minh sinh thái.

Ngày Môi trường thế giới và Ngày Đại dương thế giới năm nay không chỉ là dịp để nhìn lại những thách thức mà nhân loại đang phải đối mặt, mà còn là cơ hội để mỗi tổ chức, mỗi cộng đồng và mỗi cá nhân xác định rõ hơn trách nhiệm của mình đối với tương lai. Đối với Hội SVCVN, đó là trách nhiệm tiếp tục lan tỏa tình yêu thiên nhiên, xây dựng những không gian xanh, gìn giữ các giá trị sinh thái và văn hóa truyền thống, góp phần tạo dựng môi trường sống tốt đẹp hơn cho hôm nay và mai sau.

Hành trình kiến tạo một nền văn minh sinh thái chắc chắn còn nhiều khó khăn và thách thức. Tuy nhiên, với sự chung tay của toàn xã hội, với những phong trào thiết thực như Tết trồng cây “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ”, với sự đồng hành của các tổ chức, doanh nghiệp và người dân, cùng vai trò nòng cốt của Hội SVCVN, mục tiêu xây dựng một Việt Nam xanh, phát triển hài hòa với thiên nhiên hoàn toàn có cơ sở để trở thành hiện thực. Bởi mỗi cây xanh được vun trồng hôm nay không chỉ làm đẹp cho cuộc sống hiện tại mà còn là món quà quý giá dành cho các thế hệ tương lai, góp phần giữ mãi màu xanh của đất nước trên hành trình phát triển bền vững trong thế kỷ XXI.