Theo số liệu từ Bảo tàng tỉnh Cao Bằng, địa phương hiện có 21 làng nghề truyền thống, trong đó 9 làng nghề đã được UBND tỉnh công nhận. Mỗi làng nghề không chỉ là minh chứng sống động cho giá trị văn hóa truyền thống mà còn mở ra cơ hội phát triển các loại hình du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm, góp phần cải thiện đời sống người dân địa phương.
Các làng nghề tại Cao Bằng sản xuất đa dạng các sản phẩm truyền thống như miến dong, hương, giấy dó, cơ khí nhỏ, đường phên, đan lát, thổ cẩm, bánh nướng, ngói máng hay trạm khắc bạc. Năm 2023, UBND tỉnh đã công nhận 3 làng nghề làng nghề miến dong Phia Đén (xã Thành Công), làng nghề ngói đất nung xóm Lũng Rì và làng nghề nón lá xóm Hoàng Diệu (xã Hạnh Phúc). Bên cạnh đó, 5 làng nghề khác cũng đang được địa phương đầu tư phát triển, gồm làng nghề rèn xã Phúc Sen, hương Phia Thắp, giấy bản Quốc Dân, đường phên Bó Tờ (xã Thu Thủy) và hương thảo mộc Nà Kéo (xã Trường Hà).
 |
 |
Ngói âm dương xóm Lũng Rì, xã Hạnh Phúc, đã có từ lâu đời và được truyền qua nhiều thế hệ. Quá trình sản xuất hoàn toàn thủ công, từ chọn đất, ủ, nhào, lọc sạn, tạo hình, phơi khô đến nung, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm lâu năm. Sản phẩm ngói Lũng Rì nổi bật bởi màu đỏ tươi, độ bền cao, thường được dùng trong các công trình cổ, sân vườn và nhà truyền thống.
Ngói Lũng Rì không chỉ đáp ứng nhu cầu trong tỉnh mà còn được tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành như Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, Hà Nội, Hải Phòng… Nhiều công trình du lịch, quán cà phê, đền, chùa hay nhà sàn truyền thống lựa chọn loại ngói này nhờ vẻ đẹp tự nhiên, bền bỉ và gần gũi với văn hóa dân gian.
 |
Xã Thành Công, nơi nghề làm miến dong phát triển mạnh, hiện có gần 100 hộ sản xuất, chủ yếu tại các xóm Phia Đén và Pù Vài. Sản lượng miến dong tăng từ 35 tấn năm 2015 lên gần 200 tấn năm 2023, với các hình thức tiêu thụ đa dạng: bán trực tiếp, cung cấp nguyên liệu và theo chuỗi sản xuất.
Xã Thành Công đang đầu tư cơ sở vật chất, kết hợp khai thác du lịch nghề miến dong, tạo trải nghiệm thú vị cho du khách. Du khách không chỉ được tham quan mà còn có thể tự tay thực hiện các công đoạn sản xuất, từ đó hiểu và trân trọng giá trị văn hóa địa phương.
Việc các làng nghề được công nhận truyền thống không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm mà còn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng dịch vụ – công nghiệp – nông nghiệp. Sự kết hợp giữa phát triển nghề truyền thống và du lịch trải nghiệm, sinh thái, cộng đồng sẽ giúp tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, đồng thời bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc và đóng góp vào xây dựng nông thôn mới.
