Gắn bảo tồn làng nghề với phát triển du lịch đang mở ra hướng đi mới cho nhiều địa phương tại Đà Nẵng. Thông qua các hoạt động tham quan, trải nghiệm và quảng bá sản phẩm, những giá trị văn hóa truyền thống được phát huy, đồng thời tạo thêm việc làm, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao thu nhập cho người dân.
Đưa làng nghề trở thành điểm đến trải nghiệm
Thay vì chỉ tập trung vào sản xuất và kinh doanh theo phương thức truyền thống, nhiều làng nghề tại Đà Nẵng đang từng bước khai thác lợi thế văn hóa, lịch sử và kỹ thuật thủ công để phát triển du lịch trải nghiệm. Hướng đi này không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc địa phương mà còn tạo cơ hội đưa sản phẩm truyền thống đến gần hơn với du khách.
 |
| Du lịch trải nghiệm đang tạo sức bật mới cho các làng nghề truyền thống nước mắm Tam Thanh. Ảnh: Lan Anh. |
Tại làng nghề nước mắm Tam Thanh, thuộc phường Quảng Phú, nghề làm nước mắm đã tồn tại hơn 150 năm. Những năm gần đây, việc kết hợp sản xuất truyền thống với hoạt động tham quan, trải nghiệm đang mang lại những tín hiệu tích cực.
Đến đây, du khách không chỉ được thưởng thức hương vị nước mắm đặc trưng mà còn có cơ hội tìm hiểu lịch sử làng nghề, quy trình sản xuất và đời sống văn hóa của cư dân vùng biển.
Theo bà Lê Thị Ngọc Tầm, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Ngọc Lan, lượng khách đến tham quan, tìm hiểu nghề làm nước mắm có xu hướng tăng trong những năm gần đây. Nắm bắt nhu cầu này, HTX đã tổ chức các chương trình trải nghiệm dành cho học sinh, du khách trong nước và quốc tế, kết hợp giới thiệu nghề truyền thống với quảng bá sản phẩm địa phương.
Trong đó, các đoàn học sinh là nhóm khách thường xuyên tham gia. Thông qua những hoạt động thực tế, các em được tìm hiểu quy trình làm nước mắm, tiếp cận kinh nghiệm sản xuất được lưu truyền qua nhiều thế hệ, từ đó hiểu hơn về lịch sử, văn hóa và đời sống của người dân quê hương.
Bà Tầm cho biết, HTX mong muốn thông qua các chương trình trải nghiệm giúp thế hệ trẻ hiểu và trân trọng những giá trị truyền thống, đồng thời quảng bá sản phẩm, đưa hình ảnh làng nghề đến gần hơn với du khách.
Tam Thanh có nhiều lợi thế phát triển du lịch nhờ sự kết hợp giữa không gian làng chài, bãi biển, làng bích họa và nghề làm nước mắm truyền thống. Việc kết nối các giá trị này góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, tạo điều kiện để cơ sở sản xuất tiếp cận khách hàng và tiêu thụ sản phẩm ngay tại địa phương.
Bên cạnh hoạt động đón khách, HTX Ngọc Lan còn hướng đến nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến hình thức giới thiệu và ứng dụng công nghệ trong quảng bá, quản lý. Đây được xem là hướng đi cần thiết để nâng sức cạnh tranh cho nước mắm truyền thống, đồng thời khai thác hiệu quả hơn giá trị kinh tế từ làng nghề.
Làng gốm Thanh Hà mở rộng sinh kế nhờ du lịch
Nếu nghề làm nước mắm Tam Thanh gắn với văn hóa vùng biển thì làng gốm Thanh Hà lại mang dấu ấn của lịch sử và nghệ thuật thủ công truyền thống. Nằm bên dòng sông Thu Bồn, làng gốm có lịch sử gần 500 năm, nổi tiếng với kỹ thuật chế tác được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Trước đây, sản phẩm của làng chủ yếu phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày. Khi du lịch phát triển, các cơ sở sản xuất từng bước thay đổi mẫu mã, mở rộng sang dòng sản phẩm mỹ nghệ, đồ trang trí và quà lưu niệm để đáp ứng thị hiếu của du khách.
 |
| Khách du lịch bị thu hút bởi kỹ thuật làm gốm thủ công Thanh Hà. Ảnh: Lê Huy Phước. |
Theo bà Ngụy Thị Bê, đại diện cơ sở sản xuất gốm Ngụy Trung Hậu, dù phương thức kinh doanh và sản phẩm đã có nhiều thay đổi, người làm nghề vẫn chú trọng duy trì kỹ thuật chế tác truyền thống.
Không chỉ tham quan các cơ sở sản xuất, du khách đến làng gốm Thanh Hà còn được trực tiếp trải nghiệm chuốt gốm, tạo hình sản phẩm dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân. Qua đó, nghề thủ công truyền thống trở thành một phần của hành trình khám phá văn hóa địa phương.
Việc kết hợp sản xuất với dịch vụ trải nghiệm giúp các cơ sở có thêm nguồn thu ngoài hoạt động bán sản phẩm. Đồng thời, người dân có thêm cơ hội việc làm từ trình diễn nghề, hướng dẫn du khách, kinh doanh hàng lưu niệm và cung cấp các dịch vụ phục vụ du lịch.
Theo ông Bùi Văn Dũng, Chủ tịch UBND phường Hội An Tây, làng gốm Thanh Hà hiện có 32 cơ sở sản xuất, trong đó 4 cơ sở chuyên sản xuất gốm truyền thống, với khoảng 70 lao động trực tiếp tham gia. Thu nhập bình quân của người lao động đạt từ 8-10 triệu đồng/tháng.
Ông Dũng cho biết, sự phát triển của du lịch góp phần tạo đầu ra cho sản phẩm, duy trì việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân thông qua các hoạt động sản xuất, trình diễn nghề, hướng dẫn trải nghiệm và kinh doanh hàng lưu niệm. Đây cũng là động lực để người dân tiếp tục gắn bó với nghề truyền thống.
Gần đây, việc đưa bến thủy nội địa làng gốm Thanh Hà vào hoạt động tạo thêm điều kiện kết nối và đón khách bằng đường thủy. Cùng với làng mộc Kim Bồng, làng chiếu Cẩm Kim và làng rau Trà Quế, làng gốm Thanh Hà góp phần hình thành mạng lưới điểm đến gắn với không gian văn hóa Hội An, mở ra cơ hội phát triển các tuyến du lịch trải nghiệm đa dạng.
Khai thác tiềm năng, hướng đến phát triển bền vững
Theo thống kê, Đà Nẵng hiện có hơn 100 nghề truyền thống, làng nghề và làng nghề truyền thống, trong đó 39 làng nghề đã được công nhận. Nhiều nghề có lịch sử hàng trăm năm, sở hữu kỹ thuật sản xuất độc đáo cùng những sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa địa phương.
Đây là nguồn lực quan trọng để thành phố phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Trong bối cảnh xây dựng nông thôn mới ngày càng chú trọng chất lượng cuộc sống, việc bảo tồn và phát huy giá trị làng nghề gắn với du lịch được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực phát triển kinh tế tại nhiều địa phương.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP. Đà Nẵng, mỗi làng nghề đều có những giá trị riêng về lịch sử, văn hóa, kỹ thuật sản xuất và sản phẩm. Đây là lợi thế để xây dựng các chương trình du lịch trải nghiệm, giúp du khách hiểu sâu hơn về đời sống cộng đồng, đồng thời mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm truyền thống.
Trên cơ sở đó, thành phố định hướng kết nối các làng nghề theo đặc trưng văn hóa, lịch sử, không gian và sản phẩm, từng bước hình thành các tuyến du lịch hấp dẫn trong không gian thành phố sau sáp nhập.
Tuy nhiên, hoạt động du lịch tại một số làng nghề vẫn chưa khai thác tương xứng với tiềm năng. Việc phát triển sản phẩm còn gặp những thách thức về chất lượng dịch vụ, khả năng quảng bá, liên kết thị trường và sức cạnh tranh của hàng thủ công truyền thống.
Để tạo bước chuyển bền vững, cần tăng cường phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng dân cư; đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa hoạt động trải nghiệm và xây dựng thương hiệu làng nghề.
Khi giá trị văn hóa được chuyển hóa thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, làng nghề không chỉ được gìn giữ mà còn có thêm cơ hội phát triển kinh tế. Đây cũng là hướng đi giúp người dân nâng cao thu nhập, tạo sinh kế lâu dài và đưa những giá trị truyền thống của Đà Nẵng đến gần hơn với du khách trong nước và quốc tế.
