Khởi tố giám đốc Đất Xanh KIG vì sản xuất phân bón hữu cơ và giá thể trồng trọt trái pháp luật

Theo thông tin từ Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường, Công an tỉnh An Giang, ngày 10/9, đơn vị đã tống đạt quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú đối với ông Phạm Nguyễn Trường Giang, 37 tuổi, trú tại phường Rạch Giá, tỉnh An Giang, là Giám đốc Công ty TNHH Đất Xanh KIG (trụ sở tại xã Hòa Điền, tỉnh An Giang). Ông Giang bị điều tra về hành vi gây ô nhiễm môi trường do tự ý thu gom, lưu giữ và sử dụng trái phép khối lượng lớn chất thải rắn thông thường để sản xuất phân hữu cơ và giá thể trồng trọt.

Công an tỉnh An Giang bắt quả tang hàng trăm tấn rác thải rắn do ông Phạm Nguyễn Trường Giang tập kết bốc mùi hôi thối, gây bức xúc dư luận - Ảnh: CACC

Trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 4 năm 2025, dù công ty không có trang thiết bị, máy móc để xử lý chất thải, chưa được cơ quan chức năng cấp thủ tục môi trường theo quy định, ông Giang vẫn chủ động tìm mua, thu gom hơn 270 tấn chất thải rắn như vỏ xoài, hạt xoài, vỏ ổi, than bùn và một số loại thực phẩm từ các cơ sở chế biến trong tỉnh. Số chất thải này được ông Giang vận chuyển về đổ tại khu đất thuê ở ấp Lung Lớn, xã Hòa Điền để làm nguyên liệu sản xuất. Tuy nhiên, việc lưu chứa và xử lý diễn ra hoàn toàn tự phát, không có hệ thống xử lý khí thải, nước thải, không có mái che, thậm chí chỉ che chắn sơ sài bằng bạt, để chất thải phân hủy tự nhiên gây ra mùi hôi thối, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của người dân địa phương.

Trước thực trạng đó, người dân đã nhiều lần phản ánh, chính quyền địa phương cũng đã trực tiếp nhắc nhở, yêu cầu doanh nghiệp có biện pháp khắc phục. Thế nhưng, thay vì thực hiện theo đúng quy định, ông Giang vẫn cố tình phớt lờ, tiếp tục để chất thải phân hủy ngoài trời, gây ô nhiễm và tạo bức xúc trong cộng đồng. Cơ quan chức năng sau khi vào cuộc điều tra đã xác định hành vi của ông Giang là vi phạm nghiêm trọng pháp luật về bảo vệ môi trường, cần xử lý bằng biện pháp hình sự để răn đe, phòng ngừa chung.

Vụ việc này đặt ra nhiều vấn đề cần suy ngẫm. Một mặt, nó phản ánh thực tế vẫn còn tồn tại những doanh nghiệp, cá nhân vì lợi ích kinh tế trước mắt mà coi nhẹ trách nhiệm bảo vệ môi trường, tìm cách lách luật hoặc bỏ qua các thủ tục pháp lý cần thiết. Mặt khác, nó cũng là một hồi chuông cảnh tỉnh để toàn xã hội, nhất là cộng đồng doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, hiểu rằng mọi hoạt động sản xuất, dù quy mô nhỏ hay lớn, đều phải gắn liền với nghĩa vụ tuân thủ pháp luật. Không thể vì mục tiêu lợi nhuận mà làm ngơ trước sức khỏe cộng đồng, sự an toàn của môi trường sinh thái.

Pháp luật Việt Nam hiện nay đã có hệ thống văn bản khá đầy đủ quy định về quản lý chất thải, sản xuất và kinh doanh phân bón, trong đó yêu cầu rõ ràng rằng các doanh nghiệp muốn tham gia vào lĩnh vực này phải đáp ứng các điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, công nghệ xử lý, cũng như phải hoàn thiện các thủ tục pháp lý về đánh giá tác động môi trường, giấy phép xử lý chất thải, đăng ký sản phẩm. Nếu không đáp ứng, mọi hoạt động sản xuất đều bị coi là trái phép và có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự. Điều này càng cho thấy, trường hợp của ông Giang không phải là sơ suất hay thiếu hiểu biết, mà là sự cố tình vi phạm, bất chấp quy định pháp luật.

Cũng cần nhấn mạnh rằng trong bối cảnh hiện nay, khi xu hướng sử dụng phân hữu cơ, giá thể trồng trọt ngày càng phổ biến do tính an toàn và thân thiện với môi trường, nhiều nông dân, doanh nghiệp và hội viên của các hội sinh vật cảnh có xu hướng tự sản xuất để phục vụ nhu cầu chăm sóc cây trồng, hoa cảnh. Đây là một xu thế tích cực, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao về việc tuân thủ pháp luật. Các hội viên Hội Sinh vật cảnh nếu tự sản xuất phân hữu cơ và giá thể cần đặc biệt lưu ý: phải nắm rõ và thực hiện đúng các quy định về bảo vệ môi trường, từ khâu thu gom, lưu giữ đến xử lý và sử dụng chất thải. Không được tùy tiện đổ chất thải ra môi trường, không dùng các loại rác thải công nghiệp, thực phẩm hỏng mà không qua xử lý an toàn, và càng không được sản xuất với quy mô lớn khi chưa có giấy phép, hệ thống xử lý đạt chuẩn. Bởi nếu làm sai, ngoài nguy cơ gây hại cho môi trường sống, chính bản thân người sản xuất cũng có thể bị xử lý hành chính hoặc thậm chí hình sự.

Qua vụ việc ở An Giang, bài học rút ra là cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến từng doanh nghiệp, từng hội viên, từng hộ nông dân để họ hiểu rõ trách nhiệm và nghĩa vụ của mình. Đồng thời, các cơ quan quản lý phải siết chặt hơn nữa việc kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Khi pháp luật được thực thi nghiêm minh, khi ý thức cộng đồng được nâng cao, thì mới có thể ngăn chặn những hành vi coi thường môi trường, bảo vệ được không gian sống trong lành cho người dân.

Câu chuyện khởi tố giám đốc công ty sản xuất phân bón vì vi phạm môi trường cũng nhắc nhở rằng, phát triển kinh tế không thể tách rời trách nhiệm xã hội và trách nhiệm môi trường. Một doanh nghiệp có thể thu lợi nhuận trước mắt từ những hoạt động trái phép, nhưng hậu quả để lại cho môi trường, cho sức khỏe cộng đồng sẽ vô cùng lớn và lâu dài. Chính vì thế, thay vì chọn con đường vi phạm, mỗi doanh nghiệp, mỗi hội viên hội sinh vật cảnh hay nông dân sản xuất nhỏ lẻ cần chủ động tìm hiểu pháp luật, đầu tư vào công nghệ sạch, hợp tác với các đơn vị có chức năng xử lý chất thải, và hướng đến mô hình sản xuất xanh – sạch – bền vững.

Vụ án tại An Giang chắc chắn chưa phải là trường hợp cuối cùng được đưa ra ánh sáng, bởi trong thực tế, vẫn còn nhiều nơi xuất hiện tình trạng tận dụng chất thải rắn để sản xuất phân bón không đúng quy định. Nhưng điều quan trọng là thông điệp từ cơ quan chức năng đã rất rõ ràng: bất kỳ ai vi phạm, dù ở quy mô nào, đều sẽ bị xử lý nghiêm minh. Đây chính là nền tảng để xây dựng một môi trường pháp lý công bằng, minh bạch, đồng thời tạo động lực để toàn xã hội chung tay bảo vệ môi trường sống.