Theo quan niệm dân gian, cây nêu được dựng trước sân nhà, đình làng, đền chùa vào dịp Tết với ý nghĩa xua đuổi tà ma, cầu mong bình an, may mắn và một năm mới thuận hòa. Chính vì vậy, dù đời sống xã hội ngày càng đổi thay, nhu cầu dựng nêu mỗi dịp Tết vẫn được nhiều gia đình, cơ sở thờ tự và đơn vị văn hóa duy trì. Đây cũng là lý do khiến nghề làm nêu ở Hà Tĩnh vẫn “sống khỏe”, thậm chí ngày càng đắt hàng vào dịp cuối năm.
 |
| Cây nêu được trang trí bóng đèn sáng rực trời ở các làng quê, phố phường Hà Tĩnh. Ảnh: Xuân Bắc |
Tại các địa phương như Thạch Hà, Can Lộc, Cẩm Xuyên, Đức Thọ, từ khoảng 20 tháng Chạp, người làm nêu đã bắt đầu tất bật bước vào vụ. Nêu được chọn chủ yếu từ tre, mét hoặc lồ ô, yêu cầu cây thẳng, già, không sâu mọt, có chiều cao từ 6–10 m. Sau khi chặt về, cây được gọt vỏ, phơi khô rồi trang trí thêm dây lạt, túi giấy vàng mã, chuông gió hoặc các vật phẩm mang ý nghĩa tâm linh theo nhu cầu của khách hàng.
Anh Nguyễn Văn Hải, một người làm nêu lâu năm ở huyện Can Lộc, cho biết: “Cả năm chủ yếu làm ruộng, làm vườn, nhưng cứ đến giáp Tết là gia đình tôi tập trung làm nêu. Mỗi ngày cao điểm có thể bán từ 10–15 cây, giá dao động từ 300.000 đồng đến hơn 1 triệu đồng/cây, tùy loại và độ cao. Trừ chi phí, mỗi vụ Tết cũng thu về vài chục triệu đồng”.
 |
| Trong bối cảnh người dân ngày càng chú trọng các giá trị văn hóa truyền thống, cây nêu không chỉ là vật dụng trang trí ngày Tết mà còn là biểu tượng gợi nhớ về Tết xưa, làng quê xưa. Ảnh: Xuân Bắc |
Không chỉ bán cho các hộ gia đình trong tỉnh, nhiều cơ sở làm nêu còn nhận đơn đặt hàng từ các đình chùa, khu di tích, điểm du lịch tâm linh. Một số đơn vị yêu cầu nêu cao, trang trí cầu kỳ, có thể sử dụng trong nhiều năm nên giá bán cao gấp đôi, thậm chí gấp ba so với nêu thông thường. Nhờ đó, nghề làm nêu không chỉ mang tính thời vụ mà còn tạo ra giá trị kinh tế rõ rệt.
 |
| Tết hiện nay dao động phổ biến từ 500.000đ - 1.500.000đ/cây (tre trang trí hoàn thiện), thậm chí lên tới 2-3 triệu đồng cho các mẫu cao cấp hoặc cây bằng sắt. Giá bao gồm tre già, lá đủng đỉnh, đèn nháy và phụ kiện. Ảnh: Xuân Bắc |
Theo những người trong nghề, làm nêu không quá nặng nhọc nhưng đòi hỏi sự khéo léo và am hiểu phong tục. Từ khâu chọn cây, xử lý thân nêu đến trang trí đều phải cẩn thận nhằm đảm bảo tính thẩm mỹ cũng như ý nghĩa tâm linh. Đặc biệt, trong bối cảnh người dân ngày càng chú trọng các giá trị văn hóa truyền thống, cây nêu không chỉ là vật dụng trang trí ngày Tết mà còn là biểu tượng gợi nhớ về Tết xưa, làng quê xưa.
Một sơ sở chuyên dịch vụ làm nêu tết cho biết, cây nêu dịp Tết hiện nay dao động phổ biến từ 500.000đ - 1.500.000đ/cây (tre trang trí hoàn thiện), thậm chí lên tới 2-3 triệu đồng cho các mẫu cao cấp hoặc cây bằng sắt. Giá bao gồm tre già, lá đủng đỉnh, đèn nháy và phụ kiện. Chi phí tùy thuộc độ cao, mức độ trang trí và công lắp đặt tận nơi.
 |
| Nghề làm nêu không chỉ mang tính thời vụ mà còn tạo ra giá trị kinh tế rõ rệt.Ảnh: Xuân Bắc |
Những năm gần đây, cùng với xu hướng phục dựng không gian Tết cổ truyền, nhiều địa phương, trường học, cơ quan, doanh nghiệp trên địa bàn Hà Tĩnh cũng đặt nêu để trang trí, tổ chức các hoạt động trải nghiệm văn hóa dân gian. Điều này góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ, giúp nghề làm nêu có thêm đầu ra ổn định hơn so với trước.
Bên cạnh việc phát triển nghề truyền thống, các cơ quan chức năng cũng khuyến cáo người dân cần đảm bảo an toàn khi dựng và trang trí cây nêu, nhất là trong bối cảnh hiện nay nhiều cây nêu được trang trí thêm đèn LED sử dụng điện. Thực tế cho thấy, thời tiết những ngày giáp Tết thường diễn biến phức tạp, mưa gió lớn; nếu người dân sử dụng thiết bị điện không đảm bảo an toàn, đấu nối sơ sài, quấn dây điện trực tiếp vào thân tre hoặc khung sắt ẩm ướt sẽ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn điện.
 |
| Mỗi cây nêu được dựng lên không chỉ mang theo ước vọng an lành cho năm mới, mà còn chất chứa mồ hôi, công sức và niềm tự hào của những người đang lặng thầm giữ nghề, giữ Tết quê hương Hà Tĩnh. Ảnh: Xuân Bắc |
Anh Nguyễn Văn Dũng, kỹ thuật viên an toàn (Đội Quản lý điện lực khu vực Thành Sen), cho biết: “Chúng tôi tập trung tuyên truyền trực tiếp để người dân hiểu rõ khoảng cách an toàn, không dựng cây nêu gần đường dây điện, không sử dụng dây kim loại để chằng buộc hay treo các vật trang trí dẫn điện. Nhận thức của người dân về an toàn điện khi dựng cây nêu đã từng bước được nâng cao. Nhiều hộ dân chủ động liên hệ với ngành điện để được tư vấn vị trí dựng phù hợp, góp phần hạn chế nguy cơ tai nạn điện và giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống trong không khí vui tươi, an toàn của những ngày xuân”.
 |
| Cây nêu cao 8-10 mét cần đảm bảo an toàn lưới điện và đảm bảo an toàn tính mạng khi dựng nêu và hạ nêu, không ít trường hợp bị điện giật tử vong. Ảnh: Xuân Bắc |
Có thể nói, trong dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại, nghề làm nêu ở Hà Tĩnh vẫn giữ được chỗ đứng riêng. Không chỉ góp phần tạo thêm thu nhập cho người dân mỗi dịp Tết đến, nghề này còn là sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại, giúp những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa.
Giữa sắc xuân rộn ràng, mỗi cây nêu được dựng lên không chỉ mang theo ước vọng an lành cho năm mới, mà còn chất chứa mồ hôi, công sức và niềm tự hào của những người đang lặng thầm giữ nghề, giữ Tết quê hương Hà Tĩnh.
