Loại quả từng là “tiến vua” ở Nghệ An, mỗi năm chỉ thu hoạch một vụ

Nhắc đến đặc sản nổi tiếng của Nghệ An, nhiều người sành ăn sẽ nhớ ngay đến cam Xã Đoài, giống cam từng được xem là “tiến vua”, gắn liền với lịch sử trồng trọt hàng trăm năm của vùng đất miền Trung nắng gió.

Được trồng chủ yếu tại giáo xứ Xã Đoài (huyện Nghi Lộc cũ), giống cam này xuất hiện từ thế kỷ XIX khi các giáo sĩ phương Tây mang cây giống về trồng thử nghiệm. Qua thời gian, nhờ thổ nhưỡng đặc biệt và kỹ thuật canh tác riêng, cam nơi đây tạo nên hương vị khó trộn lẫn.

Vị ngọt thanh khó nhầm lẫn

Cam Xã Đoài có kích thước không quá lớn nhưng nổi bật với lớp vỏ mỏng, vàng óng. Khi bóc ra, tinh dầu tỏa hương thơm dịu, dễ chịu. Tép cam vàng mật, mọng nước, vị ngọt thanh xen chút chua nhẹ, ăn xong vẫn còn đọng lại mùi thơm nơi đầu lưỡi.

Nhiều người tiêu dùng nhận xét, chính hương thơm tự nhiên và độ đậm vị đã tạo nên “đẳng cấp” riêng cho loại quả này. Không chỉ là trái cây tráng miệng, cam còn được lựa chọn để bày mâm ngũ quả ngày Tết như biểu tượng của sự sung túc, đủ đầy.

Mỗi năm một vụ, càng cuối năm càng đắt

Cam Xã Đoài chỉ thu hoạch một vụ mỗi năm, thường rơi vào thời điểm cuối năm âm lịch. Đây cũng là lúc nhu cầu thị trường tăng cao. Có thời điểm, giá bán dao động từ 70.000 – 100.000 đồng/quả, thậm chí cao hơn vào cận Tết.

Không ít gia đình sẵn sàng chi tiền mua cả cây cam sai trĩu quả về chưng trong nhà, vừa để thưởng thức, vừa tạo không khí xuân. Chính yếu tố mùa vụ và sản lượng không quá lớn khiến loại cam này luôn trong tình trạng “cung không đủ cầu”.

Người trồng cam tại Xã Đoài vẫn duy trì phương thức chăm sóc thủ công, hạn chế tối đa phân bón hóa học. Sau mỗi vụ thu hoạch, cây được bón phân hữu cơ, cắt tỉa và phục hồi trong thời gian dài trước khi bước vào chu kỳ ra hoa kết trái mới.

Diện tích trồng cam tại địa phương không quá lớn, nhưng mang lại giá trị kinh tế đáng kể cho nhiều hộ dân. Tuy nhiên, do phụ thuộc nhiều vào thời tiết, sản lượng từng năm có thể biến động, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung thị trường.

Không chỉ là nông sản, cam Xã Đoài còn được xem như một phần ký ức và niềm tự hào của người dân xứ Nghệ. Từ giống cây ngoại lai được đưa về trồng thử nghiệm, qua hơn một thế kỷ, loại cam này đã trở thành thương hiệu riêng của vùng đất miền Trung.

Mỗi mùa Tết đến, khi những trái cam vàng ươm xuất hiện trên mâm cỗ gia đình, đó không chỉ là hương vị ngọt lành mà còn là câu chuyện về đất đai, khí hậu và bàn tay chăm sóc tỉ mỉ của người nông dân địa phương.