Mùa lòn bon năm nay mang niềm vui đến nhiều nhà vườn ở vùng trung du TP. Đà Nẵng khi cây sai quả, chất lượng tốt, giá bán ổn định. Với nhiều hộ dân, loại cây đặc trưng của xứ Quảng tiếp tục mang lại nguồn thu đáng kể trong mô hình kinh tế vườn.
 |
| Trái lòn bon năm nay được mùa tại Đà Nẵng. Ảnh: Lan Anh. |
Những ngày đầu tháng 10, tại các xã Tiên Phước, Sơn Cẩm Hà, Thạnh Bình…, không khí thu hoạch lòn bon trở nên nhộn nhịp. Trong những khu vườn xanh mát, từng chùm quả vàng óng mọc dày trên thân và cành, báo hiệu một vụ mùa thuận lợi.
Lòn bon vốn là loại cây từng mọc tự nhiên trong rừng, sau đó được người dân vùng trung du xứ Quảng đưa về trồng trong vườn nhà. Qua nhiều năm, cây dần trở thành một trong những loại cây ăn quả quen thuộc của địa phương, góp phần làm phong phú các mô hình kinh tế vườn và tạo thêm nguồn thu cho người dân.
Theo các nhà vườn, lòn bon tương đối phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng vùng trung du. Cây không đòi hỏi quá nhiều công chăm sóc, có khả năng cho quả trong nhiều năm nếu được giữ ẩm, bón phân hợp lý, cắt tỉa và phòng trừ sâu bệnh đúng thời điểm.
Khoảng tháng 9 âm lịch hằng năm, lòn bon bắt đầu bước vào vụ thu hoạch rộ. Đây cũng là lúc thương lái tìm đến các nhà vườn thu mua. Từ những khu vườn, chợ quê, những chùm lòn bon theo chân người bán đến nhiều địa phương, trở thành một sản vật mang đậm hương vị vùng trung du xứ Quảng.
Ông Trần Văn Cần, thôn Tiên Châu, xã Sơn Cẩm Hà cho biết, thời tiết năm nay khá thuận lợi nên cây sinh trưởng tốt, tỷ lệ đậu quả cao. Nhiều cây mang quả từ thân đến cành, chùm dày, quả đồng đều và có màu vàng đẹp khi chín.
 |
Gia đình ông hiện có hơn 100 cây lòn bon. Mỗi vụ, khu vườn cho thu hoạch khoảng 3 - 4 tạ quả. Giá lòn bon hiện dao động từ 15.000 - 40.000 đồng/kg tùy loại; những chùm quả to, đều, mẫu mã đẹp thường được thương lái trả giá cao hơn.
“Năm nay lòn bon được mùa, giá bán tương đối ổn định nên gia đình tôi đã thu hơn 30 triệu đồng. Cây không quá khó chăm sóc, trong khi có thể cho quả nhiều năm”, ông Cần cho biết.
Với nhiều hộ dân, khoản thu vài chục triệu đồng mỗi vụ là nguồn bổ sung đáng kể bởi lòn bon thường được trồng xen với nhiều loại cây ăn quả khác. Mô hình này giúp tận dụng diện tích vườn, đồng thời tạo nhiều nguồn thu trên cùng một đơn vị đất.
Ông Trần Hạnh, xã Tiên Phước cho biết, để cây cho quả đều và đạt chất lượng tốt, người trồng cần chú ý giữ độ ẩm cho đất, bón phân đúng thời điểm, đặc biệt chăm sóc kỹ trong giai đoạn cây ra hoa và đậu quả.
Những cành già, sâu bệnh được cắt bỏ để tạo độ thông thoáng cho tán. Khi cây mang trái, nhà vườn tiếp tục theo dõi sâu bệnh, bổ sung dinh dưỡng nhằm giúp quả phát triển đồng đều.
Nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi cùng kinh nghiệm chăm sóc tích lũy qua nhiều năm, nhiều vườn lòn bon tại khu vực trung du Đà Nẵng năm nay cho sản lượng khá, chất lượng quả tốt.
Không chỉ mang lại nguồn thu từ bán quả tươi, lòn bon đang từng bước được người dân và chính quyền địa phương định hướng phát triển theo hướng hàng hóa, gắn sản xuất với chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Vào mùa thu hoạch, thương lái thường đến tận vườn thu mua, sau đó phân loại để cung cấp cho các chợ và thị trường trong, ngoài địa phương. Những chùm quả có mẫu mã đẹp, kích thước đồng đều và chất lượng tốt được tiêu thụ với mức giá cao hơn.
Điều này cũng tạo động lực để các nhà vườn chú trọng hơn đến kỹ thuật canh tác, chăm sóc và tuyển chọn sản phẩm.
 |
| Người nông dân đã chế biến các sản phẩm từ loại quả này, trong đó rượu vang lòn bon là một trong những sản phẩm được chế biến từ trái lòn bon. |
Bên cạnh tiêu thụ quả tươi, một số hộ dân đã thử nghiệm chế biến các sản phẩm từ lòn bon, trong đó có rượu vang lòn bon. Việc đa dạng hóa sản phẩm giúp kéo dài chuỗi giá trị của loại quả đặc trưng này, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào thị trường quả tươi trong thời điểm thu hoạch tập trung.
Một hướng đi khác đang được quan tâm là kết hợp lòn bon với du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng. Tại Tiên Phước, Thạnh Bình, Sơn Cẩm Hà, những khu vườn cây ăn quả có thể trở thành điểm trải nghiệm cho du khách vào mùa thu hoạch.
Du khách không chỉ được tham quan không gian vườn, tìm hiểu cách chăm sóc cây mà còn có thể thưởng thức và mua nông sản ngay tại chỗ. Qua đó, sản phẩm lòn bon có thêm một kênh quảng bá và tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng.
Riêng xã Sơn Cẩm Hà hiện có khoảng 112,7 ha lòn bon, trong đó gần 79,7 ha đang cho thu hoạch, sản lượng ước đạt 597,75 tấn. Quy mô này là cơ sở để địa phương từng bước phát triển vùng sản xuất tập trung thay cho hình thức trồng phân tán trong các vườn hộ.
Theo ông Phạm Việt Hậu, Chủ tịch UBND xã Sơn Cẩm Hà, thời gian tới địa phương tiếp tục định hướng phát triển lòn bon theo hướng sản xuất hàng hóa, từng bước hình thành vùng trồng tập trung.
Cùng với việc hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm nâng năng suất và chất lượng quả, địa phương sẽ chú trọng xây dựng thương hiệu, phát triển thêm sản phẩm chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Từ loại cây quen thuộc trong các khu vườn trung du, lòn bon đang dần được khai thác theo hướng tạo giá trị kinh tế cao hơn. Khi sản xuất, chế biến, thương hiệu và du lịch được kết nối, loại quả đặc trưng của xứ Quảng có thêm cơ hội trở thành sản phẩm hàng hóa gắn với kinh tế vườn và bản sắc địa phương.
