 |
Từ những chum nước mắm được gia đình gìn giữ qua 4 thế hệ, anh Bùi Thanh Phú, phường Hải Vân, TP Đà Nẵng, đã dành nhiều tâm huyết để bảo tồn, phát triển nghề làm nước mắm truyền thống Nam Ô. Những nỗ lực ấy giúp anh được bình chọn là một trong 96 gương mặt “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới” năm 2026.
Từ nghề truyền thống gia đình đến khát vọng giữ nghề
Đến cơ sở nước mắm Hương Làng Cổ, ngay từ đầu ngõ đã có thể cảm nhận mùi nước mắm nhĩ đặc trưng. Trong khuôn viên cơ sở sản xuất rộng rãi, những chum mắm được xếp ngay ngắn, bảo quản cẩn thận. Đây cũng là phương thức sản xuất được gia đình anh Phú gìn giữ qua nhiều thế hệ.
 |
| Anh Phú (áo đỏ) vinh dự tiếp đón ông Mori Takero -Tổng Lãnh sự Nhật Bản tại Đà Nẵng và Phu nhân ghé thăm xưởng mắm. Ảnh: FBNV. |
Sinh năm 1984, anh Bùi Thanh Phú từng tốt nghiệp đại học chuyên ngành Công nghệ thông tin, sau đó trở thành giáo viên Trường THPT Phạm Phú Thứ. Anh tiếp tục hoàn thành chương trình thạc sĩ về Công nghệ thông tin và Quản trị kinh doanh.
Dù có công việc ổn định, anh vẫn luôn trăn trở trước nguy cơ nghề làm nước mắm truyền thống của gia đình bị mai một.
Năm 2016, anh quyết định thành lập Công ty TNHH Mắm Hồng Hương, với mong muốn đưa nghề mắm truyền thống Nam Ô phát triển theo hướng bài bản, nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường.
Anh Phú cho biết, sinh ra và lớn lên ở vùng biển, anh gắn bó với con cá, hạt muối và nghề làm mắm từ nhỏ. Trong bối cảnh nghề truyền thống ngày càng vất vả, thu nhập bấp bênh, nhiều người bỏ nghề, anh cho rằng việc tiếp nối nghề của cha ông không chỉ là kế sinh nhai mà còn là trách nhiệm với quê hương.
Giữ nguyên cách làm mắm qua bốn thế hệ
Từ bí quyết gia truyền, cơ sở của anh Phú lựa chọn cá cơm than được đánh bắt tại vùng biển Nam Ô làm nguyên liệu chính.
 |
| Nghề làm nước mắm gia truyền đến thế hệ anh Phú là đời thứ 4. |
Cá sau khi cập bờ được lựa chọn kỹ, không để lẫn với các loại cá khác hay tôm, mực. Sau đó, cá được rửa bằng nước biển rồi trộn với muối Sa Huỳnh theo tỷ lệ 3 phần cá, 1 phần muối.
Hỗn hợp được đưa vào lu sành, chum vại để ủ chượp theo phương pháp truyền thống trong thời gian từ 12-18 tháng.
Khi mắm đạt độ chín, chuyển sang màu đỏ cánh gián hoặc hổ phách, nước mắm được lọc thủ công qua phễu tre bọc vải mịn để loại bỏ cặn và xác cá. Phần nước mắm nhĩ tiếp tục được ủ hương khoảng 10 ngày để vị dịu hơn và giữ được mùi thơm đặc trưng.
 |
Khác với một số vùng sản xuất nước mắm truyền thống sử dụng thùng gỗ lớn, nghề mắm Nam Ô duy trì phương thức ủ trong lu sành, chum vại. Cùng với đặc điểm về con nước, chất lượng cá và muối, phương pháp này góp phần tạo nên hương vị riêng của nước mắm Nam Ô: đậm đà, hậu vị ngọt thanh, thơm nồng và có màu đỏ đặc trưng.
Với diện tích xưởng khoảng 500m², mỗi năm cơ sở của anh Phú xuất bán khoảng 25.000 lít nước mắm nhĩ, giá trung bình khoảng 80.000 đồng/lít.
Đưa nước mắm Nam Ô đến gần hơn với du khách
Bên cạnh việc giữ phương pháp sản xuất truyền thống, anh Phú chú trọng đổi mới bao bì, mẫu mã và mở rộng thị trường thông qua các hội chợ, hội nghị kết nối cung cầu.
Nhờ đó, thương hiệu nước mắm Hương Làng Cổ ngày càng được biết đến rộng rãi, thị trường tiêu thụ từng bước mở rộng trong và ngoài nước.
Hiện Công ty TNHH Mắm Hồng Hương đạt doanh thu hơn 2 tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm cho hơn 10 lao động và thu mua sản phẩm của 5 hộ dân tại địa phương.
 |
| Sản phẩm nước mắm Hương Làng Cổ được chứng nhận đạt tiêu chuẩn HACCP và OCOP 4 sao của TP Đà Nẵng năm 2020, cùng nhiều bằng khen, giấy khen. |
Năm 2019, nghề nước mắm Nam Ô được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây được xem là động lực để chính quyền và người dân tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị của làng nghề.
Không chỉ dừng ở sản xuất, anh Phú đang hướng tới mô hình kết hợp nghề mắm với du lịch trải nghiệm. Du khách có thể tìm hiểu quy trình làm nước mắm, tận mắt chứng kiến những chum mắm được ủ theo phương pháp truyền thống và thưởng thức sản phẩm ngay tại làng nghề.
Theo anh Phú, hướng đi này có thể giúp Nam Ô trở thành điểm đến văn hóa, trải nghiệm đặc trưng của Đà Nẵng, đồng thời đưa nước mắm truyền thống trở thành sản phẩm quà tặng của địa phương.
 |
| Anh Phú tiếp đón các vị khách quốc tế trải nghiệm các món ăn kết hợp với món nước mắm Nam Ô Hương Làng Cổ. |
 |
| Không chỉ bán nước mắm, xưởng mắm của anh còn là địa chỉ du lịch trải nghiệm làng nghề quen thuộc với du khách khi ghé thăm Đà Nẵng. |
Từ những chum mắm được truyền lại qua bốn thế hệ, anh Bùi Thanh Phú đang từng bước biến nghề truyền thống thành sinh kế bền vững, vừa bảo tồn giá trị văn hóa, vừa tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.
Việc được bình chọn là một trong 96 gương mặt “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới” năm 2026 vì thế không chỉ là sự ghi nhận đối với cá nhân anh Phú mà còn là sự động viên đối với những người đang nỗ lực giữ gìn và phát huy các nghề truyền thống.
Anh Phú mong muốn các cấp chính quyền tiếp tục quan tâm, hỗ trợ để làng nghề sớm có khu sản xuất nước mắm tập trung và điểm trưng bày sản phẩm. Qua đó, người dân có thêm điều kiện mở rộng sản xuất, nâng sản lượng, đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao thu nhập.
