Có những căn nhà nhìn bên ngoài không quá nổi bật, diện tích cũng chẳng thuộc hàng rộng rãi, nhưng ở càng lâu người ta càng nhận ra giá trị của nó: mùa hè không quá nóng, những trận mưa lớn ít khiến gia chủ thấp thỏm vì ngập, phía trước thoáng, trong nhà có ánh sáng, cây cối dễ sống và không khí tương đối dễ chịu.
 |
| Yếu tố thiên nhiên là một dấu hiệu ngôi nhà có phong thủy tốt. (Ảnh: Aravinda). |
Đó đều là những ưu điểm rất thực tế. Điều thú vị là trong phong thủy truyền thống Trung Hoa, nhiều yếu tố tương tự cũng được dùng để xem xét chất lượng của một nơi ở.
Các sách phong thủy cổ như Dương trạch thập thư đặc biệt coi trọng hình thế bên ngoài của ngôi nhà, trong đó có địa thế tương đối bằng phẳng, khoảng không phía trước rộng và thế đất có khả năng “tàng phong tụ khí”. Một số phong thủy sư Hoa ngữ hiện nay cũng nhấn mạnh rằng khi xem nhà, không nên chỉ nhìn hướng cửa hay đặt vật phẩm phong thủy mà trước hết phải xem toàn bộ môi trường bao quanh ngôi nhà.
Nếu một căn nhà đồng thời sở hữu nhiều đặc điểm dưới đây, đó có thể xem là một lợi thế đáng giá cả dưới góc nhìn phong thủy truyền thống lẫn điều kiện sống thực tế.
1. Đất cao ráo, bằng ổn định, mưa lớn cũng ít bị đọng nước
Một trong những điều người xưa rất coi trọng khi chọn nơi dựng nhà là địa thế.
Trong Dương trạch thập thư, nơi ở được khuyến nghị có thế đất tương đối “khoan bình”, tức rộng và bằng phẳng; những khu vực thấp trũng, nước khó thoát thường không được đánh giá cao. Một số tài liệu phong thủy Trung Hoa hiện nay cũng coi nền đất bằng, phía trước không có hố sâu hay vùng tù đọng là một trong những điều kiện cơ bản của “minh đường” đẹp.
Nhìn dưới góc độ đời sống, điều này càng dễ hiểu.
Nếu một ngôi nhà đã trải qua nhiều mùa mưa lớn mà sân và nền vẫn ít ngập, nước thoát nhanh, chân tường ít bị ẩm, nền không thường xuyên phát sinh rêu mốc thì đó là lợi thế rất đáng kể.
Bởi nội thất có thể thay, căn bếp nhỏ có thể mở rộng, phòng cũ có thể cải tạo, nhưng một ngôi nhà nằm trong vùng địa hình thấp hơn khu vực xung quanh thì việc khắc phục lâu dài thường phức tạp và tốn kém hơn nhiều.
Vì thế, khi xem một căn nhà cũ, đôi khi lịch sử của nó qua vài mùa mưa còn có giá trị tham khảo hơn vẻ ngoài mới đẹp sau một lần sửa chữa.
2. Trước nhà có khoảng thoáng – “minh đường” không bị bó hẹp
Đây có lẽ là một trong những khái niệm nổi tiếng nhất của phong thủy hình thế Trung Hoa.
Khoảng không phía trước nhà được gọi là minh đường.
Phong thủy sư Trung Quốc Hứa Thiếu Phong (许少锋) giải thích minh đường là khu vực phía trước nhà, nơi theo quan niệm phong thủy được xem như không gian tiếp nhận và hội tụ “khí”. Một minh đường thuận lợi thường được mô tả bằng ba đặc điểm khá dễ hiểu: tương đối rộng, bằng và sáng.
Điều đó không có nghĩa trước nhà nhất thiết phải là một khoảng sân hàng trăm mét vuông.
Trong môi trường đô thị, “minh đường” có thể chỉ là một khoảng lùi đủ thoáng trước cửa, đường nội khu tương đối rộng, một vườn cây thấp, công viên nhỏ hoặc đơn giản là phía trước không bị một khối nhà lớn áp sát.
Ngược lại, căn nhà có cửa chính vừa mở ra đã đối diện một bức tường lớn, công trình cao tầng quá gần hoặc khoảng trước nhà quá chật thường tạo cảm giác bị ép.
Phong thủy truyền thống gọi đó là minh đường bị bức bách. Còn dưới góc nhìn kiến trúc, hậu quả dễ thấy hơn: tầm nhìn ngắn, khả năng lấy sáng kém và không gian luôn có cảm giác nhỏ hơn diện tích thật.
Bởi vậy, có một căn nhà không quá lớn nhưng phía trước rộng và thoáng đôi khi dễ chịu hơn một căn nhà diện tích lớn nhưng bị công trình xung quanh bao kín.
3. Phía trước mở nhưng phía sau không quá trống trải
Trong hệ thống phong thủy Trung Hoa, một hình thế thường được nhắc tới là:
Tiền Chu Tước – hậu Huyền Vũ.
Hiểu đơn giản, phía trước cần khoảng mở, trong khi phía sau nên tạo cảm giác ổn định.
Người Hoa còn gọi trường hợp phía sau có thế nâng đỡ là “Huyền Vũ hữu kháo” – phía sau có chỗ dựa.
Tuy nhiên, “chỗ dựa” ở đây không nhất thiết phải là một ngọn núi.
Trong môi trường đô thị hiện đại, một dãy nhà ổn định, một khoảng cây xanh dày vừa phải hoặc công trình phía sau có quy mô hợp lý cũng có thể tạo cảm giác được che chắn. Cách giải thích phổ biến của phong thủy hình thế Trung Hoa là trước thoáng, sau ổn định, hai bên có mức độ bao bọc vừa phải sẽ dễ hình thành trạng thái “tàng phong tụ khí”.
Điều quan trọng là không nên diễn giải thành “sau nhà có cao ốc thì chắc chắn có quý nhân”.
Giá trị đáng chú ý hơn nằm ở hình thế.
Một căn nhà phía trước bị chắn, phía sau lại hoàn toàn trống trải thường đem đến cảm giác vừa bí vừa chông chênh. Ngược lại, phía trước thoáng đãng, phía sau tương đối kín đáo thường tạo cảm giác cân bằng hơn.
Đây cũng là yếu tố gần như không thể thay đổi chỉ bằng cách sửa nội thất.
4. Ánh sáng đủ nhưng không rơi vào tình trạng “dương quá thịnh”
Có một quan niệm khá thú vị trong phong thủy Trung Hoa: nhà ở không phải càng sáng càng tốt.
Phong thủy chú trọng âm dương cân bằng.
Một căn nhà tối tăm, cả ngày phải bật đèn thường bị xem là thiếu “dương khí”. Nhưng một căn nhà phơi hoàn toàn dưới nắng gắt, đặc biệt hứng nắng Tây nhiều giờ liên tục, cũng không phải trạng thái lý tưởng.
Cách nhìn này khá tương đồng với nhu cầu sử dụng thực tế.
Một căn nhà có ánh sáng tự nhiên vào ban ngày, nhất là nắng dịu buổi sáng, nhưng tránh được phần lớn nắng gay gắt buổi chiều thường dễ chịu hơn rất nhiều.
Ánh sáng cũng nên có cấp độ.
Phòng khách, phòng làm việc có thể sáng hơn; phòng ngủ không nhất thiết phải phơi nắng liên tục. Các quan điểm phong thủy nhà ở Hoa ngữ hiện nay cũng thường nhấn mạnh rằng “sáng” không có nghĩa là ánh nắng chiếu trực diện vào mọi nơi, mà là không gian cần tránh tình trạng lâu ngày ẩm tối, đồng thời vẫn duy trì sự điều hòa.
Vì vậy, khi xem nhà, đừng chỉ đến một lần vào buổi sáng.
Nếu có thể, hãy quan sát cả buổi trưa và cuối chiều. Một căn phòng rất đẹp lúc 9 giờ sáng có thể trở thành nơi nóng nhất căn nhà vào 4 giờ chiều.
5. Có gió lưu chuyển nhưng không phải kiểu “gió xuyên nhà”
 |
| Nhà đạt nguyên tắc tàng phong tụ khí khi có sự lưu thông không khí tự nhiên hài hòa, thông thoáng nhưng không bị gió lùa mạnh xuyên suốt từ trước ra sau. |
Phong thủy Trung Hoa có một cụm từ rất nổi tiếng: “Tàng phong tụ khí” – 藏风聚气.
Nhiều người nghe đến chữ “tàng phong” liền hiểu nhầm rằng nhà càng kín gió càng tốt. Thực tế, cách lý giải phổ biến trong phong thủy hình thế là không gian cần có luồng khí lưu thông nhưng không nên để gió quá mạnh lao thẳng vào rồi xuyên hết căn nhà.
Nói cách khác, thông thoáng không đồng nghĩa với gió lùa dữ dội.
Các tài liệu về minh đường của giới phong thủy Hoa ngữ cũng thường đặt “khai khoáng” đi cùng “tàng phong”: phía trước có thể rộng nhưng không nên hoàn toàn trống trơn, khiến luồng gió không có sự điều tiết.
Trong thực tế sinh hoạt, điều này rất dễ nhận biết.
Có những căn nhà chỉ cần mở hai cửa ở vị trí hợp lý là không khí lưu chuyển nhẹ nhàng, không gian bớt oi mà không cần bật điều hòa liên tục.
Ngược lại, có căn nhà cửa mở rất nhiều nhưng vẫn bí do bị các tòa nhà xung quanh chặn gió.
Cũng có căn nhà nằm đúng luồng gió mạnh, mở cửa ra là gió hút và đập cửa liên tục. Cảm giác đó cũng không thực sự dễ chịu.
Một nơi ở tốt thường nằm ở trạng thái giữa hai cực: không tù hãm, nhưng cũng không quá xộc xệch vì gió.
6. Cây cối sinh trưởng khỏe nhưng đất không ẩm úng
Trong phong thủy Á Đông, cây xanh thường gắn với khái niệm “sinh khí”.
Nhưng cần phân biệt giữa một nơi có môi trường tốt cho cây và một khu vực ẩm thấp đến mức cây cỏ phát triển mất kiểm soát. Một khoảng sân có cây khỏe, lá xanh, đất có độ ẩm vừa phải, thoát nước tốt thường đem lại cảm giác sinh động và dễ chịu.
Ngược lại, sân quanh năm phủ rêu, đất luôn nhão, chân tường ẩm, muỗi và côn trùng nhiều thì dù cây có xanh tốt cũng khó gọi là điều kiện sống lý tưởng.
Phong thủy hình thế truyền thống cũng không đánh giá cao nước tù đọng hay môi trường ẩm trệ. Khi nói tới nước đẹp, các luận giải thường nhắc tới nước sạch, chuyển động tương đối êm và có thế thu tụ; nước ô nhiễm hoặc tù đọng lại là câu chuyện khác.
Vì vậy, đừng chỉ nhìn thấy một khu vườn xanh um mà vội kết luận “đất có sinh khí”.
Hãy nhìn thêm nền sân, hệ thống thoát nước, chân tường, độ ẩm trong nhà và lượng ánh sáng cây cối đang che mất.
Một khu vườn đẹp nhất thường là khu vườn có cây sống khỏe nhưng con người sống trong đó cũng khỏe.
7. Ở càng lâu càng ít phát hiện “lỗi lớn” của căn nhà
Có những đặc điểm của một căn nhà không thể đánh giá trong 30 phút xem nhà.
Mưa lớn mới biết nước chảy về đâu.
Mùa hè mới biết phòng nào hấp nhiệt.
Mùa nồm ẩm mới biết tường nào thường xuyên đọng nước.
Sống vài năm mới biết nền nhà có ổn định hay không, hệ thống thoát nước có thường xuyên gặp vấn đề hay khu vực xung quanh có thay đổi bất lợi.
Đó là lý do một căn nhà đã được sử dụng lâu năm nhưng vẫn khô ráo, ít nóng, ít ẩm, ánh sáng dễ chịu, thông gió tốt và môi trường xung quanh ổn định đôi khi đáng giá hơn vẻ ngoài của một căn nhà mới xây.
Phong thủy truyền thống có khái niệm “hình thế”, tức những điều kiện mang tính nền tảng của khu đất và môi trường xung quanh. Các sách về dương trạch của Trung Hoa thậm chí đặt hình thế bên ngoài lên trước cách bài trí bên trong, với quan niệm rằng nếu đại môi trường không thuận lợi thì việc xử lý tiểu tiết trong nhà cũng chỉ có giới hạn.
Đây có lẽ cũng là điểm đáng tham khảo nhất của phong thủy khi nhìn bằng con mắt hiện đại:
trước khi nghĩ đến việc đặt vật phẩm gì trong nhà, hãy xem bản thân nơi ở có thực sự dễ sống hay không.
Một thế đất đẹp còn cần sự cân bằng
Khi nói về những căn nhà có phong thủy tốt, người ta thường tìm một dấu hiệu thật nổi bật: phía trước có hồ, sau có núi, cửa quay hướng nào, bên trái cao hay bên phải thấp.
Nhưng trong phong thủy Trung Hoa, đặc biệt ở trường phái coi trọng hình thế, một ngôi nhà hiếm khi được đánh giá chỉ bằng một yếu tố đơn lẻ.
“Minh đường” dù rộng cũng không có nghĩa càng trống càng tốt. Phía sau có công trình cao cũng không đồng nghĩa chắc chắn là “có quý nhân”. Có nước phía trước cũng không phải cứ thấy nước là tốt. Cây càng nhiều cũng chưa chắc càng có sinh khí.
Điều được nhấn mạnh nhiều hơn là sự cân bằng: trước có khoảng mở nhưng không trống trải quá mức; sau có điểm tựa nhưng không tạo cảm giác đè nén; có ánh sáng nhưng không nóng gắt; có gió nhưng không bị gió xuyên thẳng; có cây xanh nhưng không ẩm thấp.
Có thể hiểu “tàng phong tụ khí” theo một cách rất đời thường: đó là một nơi mà ánh sáng, gió, nước, địa hình và các công trình xung quanh tương tác với nhau đủ hài hòa để con người cảm thấy dễ chịu khi sống lâu dài.
Phong thủy đẹp là lợi thế của ngôi nhà, không phải lời bảo đảm cho vận mệnh
Phong thủy Trung Hoa hình thành từ những kinh nghiệm quan sát địa hình, núi, nước, hướng gió và môi trường cư trú qua nhiều thế hệ, rồi dần phát triển thành một hệ thống quan niệm phức tạp.
Trong đó có những nội dung mang tính tín ngưỡng, nhưng cũng có những kinh nghiệm về nơi ở vẫn đáng để tham khảo: tránh vùng thấp trũng, coi trọng khoảng thoáng trước nhà, quan tâm đến ánh sáng, thông gió, nước và cảnh quan xung quanh.
Điều không nên làm là biến chúng thành những quy luật tuyệt đối.
Một ngôi nhà có “minh đường đẹp” không đồng nghĩa người sống trong đó chắc chắn phát tài. Phía sau không có “kháo sơn” cũng không có nghĩa gia đình sẽ gặp khó khăn. Và càng không cần vì một vài đặc điểm được cho là “phạm phong thủy” mà hoang mang, bán nhà hoặc bỏ tiền lớn để “hóa giải”.
Nếu căn nhà có vấn đề về nóng, tối, ẩm, nước, tiếng ồn hay thông gió, điều nên làm trước tiên vẫn là tìm giải pháp kiến trúc và kỹ thuật phù hợp.
Sau cùng, một thế đất tốt có thể tạo ra những điều kiện sống thuận lợi mà tiền bạc đôi khi cũng khó mua lại: sự cao ráo, khoảng thoáng, ánh sáng vừa phải, không khí dễ chịu và môi trường ổn định. Đó là phần “đất”. Còn một ngôi nhà có trở thành nơi bình yên và đủ đầy hay không vẫn phụ thuộc phần lớn vào chính những con người sống bên trong nó.
*Các nội dung phong thủy trong bài phản ánh quan niệm và kinh nghiệm truyền thống, mang tính tham khảo; không phải kết luận khoa học hay căn cứ dự đoán tài vận, sức khỏe của gia chủ.
