Sâm đất: “Vàng xanh” giữa lòng Tà Xùa, Sơn La

Bên cạnh mỗi ngôi nhà của người dân Tà Xùa là những mảnh vườn, mảnh ruộng nương được trồng sâm đất, đều là điểm đến thú vị cho các du khách được trải nghiệm du lịch xanh - Ảnh: Hoàng Linh

Sâm đất - loại củ quen mà lạ

Khi đặt chân đến bản Tà Xùa, tại các gian hàng chợ phiên, sâm đất được bày bán ở hầu hết các gian hàng nông sản. Thời gian thu hoạch sẽ tùy thuộc vào thời gian trồng sớm hay muộn của mỗi vùng. Khi mua trực tiếp của người dân tại khu vực xã Tà Xùa, tỉnh Sơn La một cân sâm đất có giá thành dao động từ 25.000 đồng đến 30.000 đồng.

Củ sâm đất vừa được người dân đào lên - Ảnh: Hoàng Linh

Sâm đất nổi bật với hương vị ngọt, mát, thanh và giòn nhẹ. Ruột của sâm đất có màu vàng nhạt, hoặc đậm tùy củ và có hương thơm đặc trưng giống như nhân sâm. Nhiều người khi thưởng thức vẫn hay liên tưởng tới hương vị của củ đậu, một loại củ quen thuộc, nhưng sâm đất có chút vị ngọt hơn và mọng nước hơn. Thoạt nhìn, củ sâm đất khá giống khoai lang khiến nhiều du khách nhầm lẫn.

Đặc biệt, sâm đất sau khi đào lên có thể để được rất lâu, từ vài tuần đến cả tháng, để càng lâu, vị ngọt của sâm đất sẽ càng đậm đà, thơm ngọt.

Loại củ trở thành nguồn kinh tế mới cho người bản địa

Cái tên sâm đất được người dân nghĩ ra do thứ quả này có chút tương đồng với nhân sâm, không chỉ về mùi hương mà còn về hiệu quả của nó. Sâm đất có khả năng thanh nhiệt, hỗ trợ đường huyết ổn định, nhưng dễ dùng và nhẹ hơn so với nhân sâm. Ngoài ra sâm đất cũng có những công dụng như những loại quả khác, chứa nhiều chất xơ và vitamin.

Chị Giàng Thị Sông vui mừng khi thu hoạch sâm đất - Ảnh: Hoàng Linh

Chị Giàng Thị Sông, dân tộc H'mông, người dân bản Tà Xùa cho biết: “Tôi hay đem củ sâm đất về cho chồng tôi để ngâm với men rượu. Vị của nó sau khi ủ men xong rất thơm, ngọt, khi uống không bị đau đầu hay nóng người. Bên cạnh đó, sâm đất còn có thể trở thành thức uống đậm đà bản sắc, là món quà mà người đồng bào chúng tôi đem ra để tiếp đãi những người bạn quý”.

Sâm đất là loại cây rất dễ trồng, được người dân địa phương mở rộng diện tích canh tác, vì loại cây này phù hợp với khí hậu và thổ những nơi đây, đồng thời đem lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho các hộ dân. “Trước đây tôi trồng cả chè xen canh với cây dong riềng, nhưng sau 1 mùa cây dong chết hết, không thu được gì. Nên tôi chuyển qua trồng sâm đất, hầu như chỉ cần xới đất cho tơi xốp, rồi rải hạt tưới nước là được. Cả một đồi này chỉ dùng hết 10 cân giống là trồng hết. Mỗi vụ thu được khoảng 5 tấn đến 6 tấn sâm đất” - Chị Giàng Thị Sông cho biết thêm.

Định hướng phát triển đưa sâm đất trở thành điểm tựa du lịch xanh

Trong tương lai gần, Tà Xùa đẩy mạnh kế hoạch định hướng phát triển sâm đất theo hướng du lịch sinh thái trải nghiệm: Du khách tự tay tham gia thu hoạch cùng bà con, thưởng thức củ sâm đất ngay tại chỗ, hoặc tìm hiểu cách ngâm rượu sâm đất truyền thống. Điều này không chỉ tăng giá trị sản phẩm, mà còn kéo dài thời gian lưu trú, thúc đẩy homestay và dịch vụ địa phương.

Việc xây dựng thương hiệu “Sâm đất Tà Xùa” gắn với địa danh thiên đường mây, sẽ giúp sản phẩm tiếp cận thị trường rộng hơn, từ chợ phiên bản địa đến các kênh du lịch trực tuyến. Kết hợp với các hoạt động như trekking sống lưng khủng long hay săn mây, sâm đất có thể trở thành “món quà vàng xanh” đặc trưng, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giảm nghèo bền vững và bảo tồn văn hóa núi rừng Tây Bắc.

Chị Đỗ Quỳnh Hương - du khách đến từ Hà Nội thích thú khi được trải nghiệm thu hoạch sâm đất với người dân địa phương - Ảnh: Hoàng Linh

Khi đặt chân đến Tà Xùa, không thể quên khoảnh khắc đầu tiên cầm trên tay củ sâm đất tươi rói vừa được đào lên từ đồi núi. Dưới lớp đất đỏ bazan còn ẩm, củ sâm lộ ra với vỏ ngoài thô ráp nhưng bên trong lại giòn tan, mọng nước, ngọt thanh mát kèm theo hương thơm thoang thoảng đặc trưng. “Buổi chiều ấy, ngồi bên hiên nhà sàn cùng gia chủ người H’Mông, nhấm nháp từng lát sâm đất, vừa nghe những câu chuyện về vụ mùa, về cuộc sống gắn bó với núi rừng của gia đình chị Giàng Thị Sông, lòng chợt thấy bình yên đến lạ. Trải nghiệm thực tế không chỉ đánh thức vị giác mà còn mang đến cảm giác gần gũi, chân thực với văn hóa và con người nơi đây” - Chị Đỗ Quỳnh Hương - du khách đến từ Hà Nội bày tỏ sự thích thú khi được trải nghiệm thu hoạch sâm đất với người dân địa phương.

Tà Xùa không chỉ đẹp bởi biển mây, sống lưng khủng long hay những cây chè cổ thụ, mà còn bởi những điều rất đời thường như củ sâm đất, món quà dân dã, bình dị, mang theo hương vị đậm đà của núi rừng. Trong ký ức của du khách, sâm đất để lại dư vị ngọt ngào khó quên, không chỉ bởi vị ngon thanh mát, mà còn có giá trị dinh dưỡng cao.

Chinh phục đỉnh Tà Xùa: Hơn 100 nhà báo, phóng viên của nhiều cơ quan thông tấn báo chí góp mặt Tiếp nối những thành công của mùa giải đầu tiên, Giải leo núi “Bước chân trên mây” mùa II chinh phục đỉnh Tà Xùa sẽ ...

Chạm tay vào mây: 100 nhà báo viết nên kỳ tích ở đỉnh Tà Xùa 100 nhà báo chinh phục “sống lưng rồng trời” cao 2.800m tại Tà Xùa, ghi dấu một hành trình vượt giới hạn và lan tỏa ...

Đàn hương nơi đất đỏ: Hành trình đánh thức “vàng xanh” giữa đại ngàn Tây Nguyên Giữa những ngọn đồi khô cằn, cây đàn hương - loài gỗ quý mang hương trầm phương Đông, đang từng ngày bén rễ trên đất ...