Những ngày này, vườn chuối rộng gần 2 ha của anh Thuận phủ kín màu xanh. Các buồng chuối phát triển đồng đều, nhiều cây đã bước vào giai đoạn thu hoạch. Ít ai nghĩ rằng khu đất này trước đây từng là vườn cây ăn quả truyền thống với chi phí đầu tư và công chăm sóc ngày càng cao.
Anh Thuận cho biết, sau nhiều năm trồng cam, bưởi nhưng hiệu quả không còn như kỳ vọng, gia đình bắt đầu tìm hướng chuyển đổi phù hợp hơn. Trong một lần tham quan mô hình của người quen, nhận thấy chuối tây Thái thích nghi tốt với đất đồi, kỹ thuật chăm sóc không quá phức tạp và đầu ra khá ổn định, anh quyết định đưa giống cây này về trồng thử nghiệm.
 |
| Từ diện tích đồi trước đây chủ yếu trồng cam và bưởi, gia đình anh Hoàng Văn Thuận ở xã Toàn Lưu, Hà Tĩnh chuyển sang trồng chuối tây Thái. Ảnh: Nông nghiệp và Môi trường. |
Năm 2024, gia đình cải tạo toàn bộ diện tích, đầu tư khoảng 4.000 gốc chuối tây Thái. Thời điểm đó, nhiều người còn dè dặt bởi đây là cây trồng mới tại địa phương, trong khi chi phí đầu tư ban đầu không nhỏ.
Để xây dựng mô hình, anh đầu tư từ khâu cải tạo đất, lắp đặt hệ thống tưới đến chọn giống. Toàn bộ cây giống đều là giống nuôi cấy mô nhằm đảm bảo sinh trưởng đồng đều, hạn chế sâu bệnh.
Theo anh Thuận, chuối tây Thái tuy dễ trồng nhưng muốn đạt năng suất ổn định phải tuân thủ quy trình kỹ thuật ngay từ đầu. Vườn được đào hố theo hàng lối khoa học, đảm bảo khoảng cách để cây nhận đủ ánh sáng và thuận tiện chăm sóc. Trước khi trồng, hố được bón lót bằng phân chuồng hoai mục kết hợp chế phẩm sinh học để tăng độ màu mỡ cho đất.
Trong quá trình sinh trưởng, vườn chuối luôn được duy trì độ ẩm, đặc biệt ở giai đoạn phát triển thân lá và nuôi quả. Mỗi bụi chỉ giữ lại cây mẹ nhằm tập trung dinh dưỡng, giúp buồng chuối phát triển đồng đều, quả to và đẹp mã.
Anh Thuận cho biết thêm, để hạn chế sâu bệnh, gia đình ưu tiên các biện pháp sinh học, thường xuyên vệ sinh vườn, cắt bỏ lá già và lá bị bệnh. Việc bón phân cũng được thực hiện theo từng giai đoạn phát triển của cây, tăng cường sử dụng phân hữu cơ nhằm cải tạo đất lâu dài.
Theo kinh nghiệm của anh, sau mỗi chu kỳ thu hoạch cần đào bỏ gốc cũ để trồng mới thay vì lưu gốc nhiều năm. “Nếu để lưu gốc lâu, cây dễ suy, năng suất giảm và buồng không đều”, anh nói.
Năm 2025, khi nhiều diện tích bắt đầu cho thu hoạch, hai cơn bão số 5 và số 10 khiến nhiều diện tích chuối bị gãy đổ, sản lượng chỉ đạt khoảng 12 - 15 tấn, thấp hơn kỳ vọng. Sau thiệt hại do thiên tai, gia đình tiếp tục đầu tư thêm khoảng 200 triệu đồng để khôi phục sản xuất, mua giống mới và gia cố hệ thống chống đổ.
Theo anh Thuận, vào mùa mưa bão, những cây có buồng lớn phải được tỉa bớt lá để giảm sức cản gió, đồng thời dùng dây liên kết các cây với nhau nhằm hạn chế đổ ngã.
Hiện vườn chuối phát triển tương đối ổn định. Theo tính toán, bình quân mỗi ha có thể cho khoảng 40 tấn quả. Với giá bán dao động 10.000 - 12.000 đồng mỗi kg, doanh thu đạt khoảng 400 - 480 triệu đồng/ha. Sau khi trừ chi phí, mô hình vẫn mang lại nguồn thu khá ổn định.
Không dừng ở trồng trọt, gia đình anh Thuận còn phát triển chăn nuôi theo hướng tuần hoàn. Hiện trang trại duy trì 15 con bò 3B. Lá và thân chuối sau thu hoạch được tận dụng làm thức ăn cho bò, trong khi phân chuồng được ủ hoai để bón trở lại cho vườn, giúp giảm chi phí sản xuất và cải tạo đất.
Ông Trần Bá Hoành, Phó Chủ tịch UBND xã Toàn Lưu, đánh giá mô hình trồng chuối tây Thái của anh Thuận phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu địa phương. Theo ông, đây không chỉ là hướng chuyển đổi cây trồng hiệu quả trên đất đồi mà còn gắn với chăn nuôi tuần hoàn, tận dụng tốt phụ phẩm nông nghiệp để nâng cao giá trị kinh tế.
Từ vùng đất trước đây chủ yếu trồng cây ăn quả truyền thống, mô hình chuối tây Thái của gia đình anh Thuận đang mở ra hướng sản xuất mới cho người dân địa phương trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng.
