Trồng lúa làm cây kiểng: Nghề lạ của lão nông miền Tây mỗi dịp Tết đến xuân về

Từ những hạt lúa vốn gắn với ruộng đồng và bữa cơm gia đình, ông Phương (xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long) tạo nên những chậu lúa vàng óng, bông trĩu hạt, được nhiều gia đình chọn chưng trong nhà mỗi độ xuân về.

Tìm hướng đi mới từ “hạt ngọc trời”

Trước đây, ông Phương trồng lúa lấy gạo và canh tác nhiều loại hoa Tết như cúc mâm xôi, vạn thọ, mai vàng. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế không cao khiến ông trăn trở tìm hướng đi khác.

Từ quan niệm dân gian xem lúa là “hạt ngọc trời”, tượng trưng cho sự no đủ, sung túc và lòng biết ơn trời đất, ông nảy ra ý tưởng gieo lúa vào chậu để bán làm cây kiểng Tết. Theo ông, nếu vạn thọ biểu trưng cho trường thọ, mai vàng tượng trưng may mắn, thì lúa gợi nhắc về sự đủ đầy và gốc rễ nông nghiệp.

Năm 2009, ông bắt đầu thử nghiệm. Lần đầu thất bại do chọn chậu không phù hợp, cây phát triển kém. Sau khi rút kinh nghiệm, ông chuyển sang dùng chậu nhựa không thoát nước để kiểm soát độ ẩm và dinh dưỡng. Từ đó, lúa sinh trưởng ổn định, cho kết quả khả quan.

Từ hạt lúa nhà nông, ông Phương tạo nên những chậu kiểng gợi nhắc hồn quê. Ảnh: Báo Nhân dân.

Khác với lúa ngoài đồng phục vụ sản xuất lương thực, lúa kiểng được chăm sóc như một loại hoa cảnh. Cây phải phát triển đồng đều, bông trổ đúng thời điểm, hạt chắc và chín vàng rực vào những ngày giáp Tết.

Ông chọn giống IR50404 – loại lúa ngắn ngày, lá nhỏ, dễ làm nổi bật bông và hạt. Mỗi chậu gieo khoảng 15 hạt, khi cây lớn sẽ tỉa bớt, giữ lại 7 hoặc 9 cây khỏe. Trong khoảng 30 ngày đầu, ông theo dõi sâu bệnh, xử lý ngay nếu phát hiện lá bị đốm đen. Khi cây ra lá cuối cùng, ông bón phân nhẹ để nuôi bông và hạt.

Thời điểm chăm sóc được tính toán kỹ để hạt bắt đầu chín vàng vào khoảng 29 Tết. Trước khi đưa ra chợ, ông tỉa bỏ lá khô, chỉnh sửa dáng chậu gọn gàng.

Theo ông Phương, điều khiến nhiều khách tìm đến không chỉ là sự lạ mắt mà còn là ý nghĩa của cây lúa. Ảnh: Báo Nhân dân.

Từ năm 2011, ông Phương mang chậu lúa lên bán tại các chợ hoa Tết ở Bình Dương, sau đó mở rộng đến nhiều quận của TP HCM. Từ năm 2013 đến nay, mỗi mùa Tết ông bán trong khoảng 5 ngày là hết hàng.

Giá bán dao động 100.000–120.000 đồng mỗi chậu. Có thời điểm ông làm đến 1.800 chậu, nhưng vài năm gần đây duy trì 500–600 chậu do hạn chế đất sản xuất. Riêng kiểng lúa, mỗi mùa Tết ông thu lợi ít nhất khoảng 30 triệu đồng, góp phần ổn định đời sống gia đình.

Ngoài lúa chín vàng, ông còn sản xuất kiểng mạ – những chậu lúa non cao khoảng hai tấc, xanh mướt, giá 60.000 đồng mỗi chậu. Sản phẩm này được nhiều quán cà phê và bạn trẻ ưa chuộng để trang trí bàn trà, bàn cà phê.

Ba năm gần đây, ông thử nghiệm thêm kiểng bắp (ngô) lùn. Ông trồng khoảng 80 chậu bắp nếp, mỗi cây cho trung bình hai quả, được xử lý thấp để phù hợp làm cảnh.

Gửi gắm ước vọng năm mới

Theo ông Phương, điều khiến nhiều khách tìm đến không chỉ là sự lạ mắt mà còn là ý nghĩa của cây lúa.

Bà Đặng Thị Nguyệt (70 tuổi, phường An Đông, TP HCM) cho biết lần đầu thấy kiểng lúa của ông vào năm 2016 tại chợ Tết quận 8. Từ đó, năm nào bà cũng mua vài chậu để chưng trong nhà, vừa tưởng nhớ cha mẹ từng gắn bó với ruộng đồng, vừa cầu mong năm mới đủ đầy.

Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thành Lê Anh Tuấn đánh giá mô hình kiểng lúa, kiểng mạ và kiểng bắp của ông Phương là hướng đi sáng tạo, góp phần đa dạng hóa sản phẩm hoa kiểng địa phương và phát triển nghề truyền thống theo hướng bền vững.

Từ những hạt lúa quen thuộc nơi ruộng đồng, ông Nguyễn Văn Phương đã tạo thêm một giá trị mới cho cây trồng truyền thống. Những chậu lúa vàng óng, bông trĩu hạt không chỉ làm đẹp ngày Tết mà còn nhắc nhớ về cội nguồn nông nghiệp và ước vọng an khang, no đủ trong năm mới.