Nép mình bên sườn đông dãy Tam Đảo, xã La Bằng (tỉnh Thái Nguyên) từ lâu được biết đến là vùng đất của chè, núi rừng và những dòng suối mát lành. Với lợi thế thiên nhiên sẵn có, trong những năm gần đây, La Bằng đang dần hình thành nhiều mô hình du lịch cộng đồng, vừa góp phần phát triển kinh tế, vừa gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa địa phương.
 |
| Những nương chè hữu cơ vừa cho sản phẩm an toàn, vừa là điểm đến hấp dẫn để du khách trải nghiệm quy trình sản xuất. Ảnh: Kinh tế Đô thị. |
Xã La Bằng có diện tích hơn 60 km², với 36 xóm và hơn 18.000 nhân khẩu. Nơi đây sở hữu khí hậu quanh năm mát mẻ, cảnh quan thiên nhiên vẫn giữ được vẻ hoang sơ với những đồi chè xanh nối tiếp, dòng suối trong vắt, thác trắng và rừng già. Bức tranh thiên nhiên ấy trở thành điểm hấp dẫn đối với du khách muốn tìm về trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên.
La Bằng sở hữu thế mạnh nổi bật về cảnh quan sinh thái gắn với cây chè cùng các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng địa phương. Đây được xem là lợi thế quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái kết hợp trải nghiệm sản xuất nông nghiệp.
Hiện xã đã xác định hai khu vực trọng điểm để quy hoạch khu du lịch sinh thái, mỗi khu khoảng 50 ha, nhằm thu hút đầu tư và phát triển dịch vụ. Với vị trí thuận lợi, La Bằng không chỉ phục vụ du khách trong nước mà còn đang dần trở thành điểm dừng chân của khách quốc tế muốn trải nghiệm du lịch xanh, gần gũi thiên nhiên.
Điểm khởi đầu cho du lịch cộng đồng tại La Bằng chính là nông nghiệp sạch. Những nương chè canh tác hữu cơ, hạn chế hóa chất không chỉ cung cấp sản phẩm chất lượng mà còn trở thành điểm đến để du khách tham quan, tìm hiểu quy trình sản xuất.
Chị Bùi Thị Mai – Giám đốc HTX Mây Sườn Đông (xóm Đầm Cầu) – chia sẻ: “Trước đây khách đến vườn chè của tôi không chỉ để mua chè mà còn muốn tận mắt thấy cách làm chè sạch. Chính nhu cầu này khiến tôi nghĩ đến việc phát triển du lịch cộng đồng. Năm 2024, tôi đầu tư cơ sở vật chất để phục vụ khách, đồng thời tạo việc làm cho người dân địa phương. Tôi trăn trở là phải lan tỏa tinh thần làm nông nghiệp sạch, để khi khách đến, họ thấy không gian thật sự trong lành và bền vững.”
Hiện HTX Mây Sườn Đông không chỉ cung cấp sản phẩm chè mà còn tổ chức các hoạt động trải nghiệm như hái chè, sao chè, thưởng trà tại chỗ. Mô hình này đã thu hút khoảng 1.000 lượt khách chỉ sau thời gian ngắn đi vào hoạt động, trong đó có nhiều đoàn khách quốc tế.
 |
| Tận dụng lợi thế tự nhiên, chị Nguyễn Thị Chinh, xã La Bằng đã đầu tư La Bằng Farmstay để đón khách du lịch. |
Không dừng lại ở trải nghiệm nông nghiệp, nhiều hộ dân La Bằng đã đầu tư xây dựng homestay, farmstay, kết hợp khai thác thiên nhiên với văn hóa bản địa để phục vụ du khách.
Chị Nguyễn Thị Chinh – Chủ cơ sở La Bằng Farmstay – cho biết: “Từ những luống hoa và bữa cơm quê, gia đình tôi dần phát triển thành farmstay. Giờ đây, khách không chỉ đến ngắm cảnh, chụp ảnh, mà còn ở lại, ăn uống, tham gia các hoạt động ngoài trời. Cảnh quan đẹp, khí hậu trong lành là lợi thế giúp chúng tôi thu hút khách.”
La Bằng Farmstay hiện có thể phục vụ 180 khách ăn uống, 60 khách lưu trú mỗi lần, đón hàng nghìn lượt du khách mỗi năm, tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương.
Trong khi đó, La Bằng Homestay của chị Ninh Thị Hồng Hạnh chú trọng gắn du lịch với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Du khách được tham gia đốt lửa trại, nghe hát then, nhảy sạp, tự tay làm kẹo lạc, nấu những món ăn từ sản vật núi rừng. “Chúng tôi muốn mỗi du khách khi rời La Bằng đều mang theo trải nghiệm gắn với văn hóa địa phương, chứ không chỉ là một chuyến nghỉ dưỡng đơn thuần,” chị Hạnh nhấn mạnh.
 |
| Du khách đến trải nghiệm tại La Bằng Farmstay. |
Phát triển du lịch cộng đồng tại La Bằng không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần khôi phục và gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc Dao, Tày, Nùng… đang dần bị mai một.
Ông Đỗ Xuân Thìn – Trưởng xóm Tân Sơn – chia sẻ: “Trước kia bà con chỉ biết hái chè, ít quan tâm đến văn hóa. Từ khi làm du lịch, nhiều người học hát then, múa sạp, chế biến ẩm thực đặc trưng để phục vụ khách. Nhờ đó, bản sắc dân tộc được gìn giữ và lan tỏa.”
Các hoạt động văn hóa như hát then, đốt lửa trại hay lễ hội gắn với nông nghiệp không chỉ là sản phẩm du lịch độc đáo mà còn trở thành niềm tự hào của cộng đồng. Người dân La Bằng từ chỗ thụ động đã trở thành chủ thể sáng tạo, biến vốn văn hóa truyền thống thành tài nguyên phát triển bền vững.
Tuy nhiên, các mô hình du lịch cộng đồng ở La Bằng vẫn chủ yếu nhỏ lẻ, tự phát, thiếu đồng bộ. Nhiều cơ sở homestay gặp khó khăn trong thủ tục chuyển đổi đất, vốn đầu tư hạn chế, chưa đủ đáp ứng nhu cầu khách quốc tế ngày càng tăng.
Chị Bùi Thị Mai chia sẻ: “Có những đoàn khách quốc tế 40 – 50 người muốn ở phòng riêng, bungalow, nhưng cơ sở của chúng tôi chưa đủ điều kiện nên đành từ chối. Người dân địa phương rất muốn mở rộng, nâng cấp dịch vụ, nhưng nguồn lực hạn chế, rất mong nhận được sự hỗ trợ của chính quyền.”
Chính quyền xã La Bằng đã xác định rõ định hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với cây chè và nông nghiệp sạch, quy hoạch hai khu du lịch sinh thái trọng điểm, đồng thời đào tạo kỹ năng cho người dân để nâng cao tính chuyên nghiệp. Việc liên kết giữa hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp được coi là chìa khóa để hình thành chuỗi giá trị du lịch bền vững.
Với thiên nhiên ưu đãi, sản phẩm chè nổi tiếng cùng bản sắc văn hóa độc đáo, La Bằng hoàn toàn có thể trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch miền núi phía Bắc. Điều quan trọng là cần sự vào cuộc đồng bộ, quy hoạch rõ ràng, đầu tư hạ tầng, hỗ trợ vốn, đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng sản phẩm du lịch gắn với văn hóa bản địa.
Từ nương chè sạch đến homestay, farmstay; từ những món ăn dân dã đến làn điệu hát then, múa sạp… tất cả đang dần trở thành sản phẩm du lịch độc đáo, mang lại thu nhập ổn định cho người dân. Với hướng đi đúng và sự đồng hành của chính quyền, La Bằng có đủ điều kiện để vươn lên trở thành điểm sáng trong phát triển du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên, góp phần nâng cao đời sống người dân và bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ mai sau.
