Bỏ phố về quê, kỹ sư thủy sản nuôi cá rô đồng trong nhà theo quy trình không kháng sinh

Trong bối cảnh ngành thủy sản đối mặt với biến đổi khí hậu, dịch bệnh và yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, mô hình nuôi thủy sản “sạch kháng sinh” của anh Nguyễn Ngọc Bách (xã Bình Hàng Trung, Đồng Tháp) đang cho thấy tính phù hợp và khả năng nhân rộng tại vùng nuôi trọng điểm Đồng Tháp.

Nhờ thay đổi cách làm nên 100% sản lượng thủy sản (gồm cá lóc, cá rô đồng, cá trê...) của anh Bách đều được doanh nghiệp bao tiêu đầu ra với mức giá cao hơn thị trường từ 4.000-5.000 đồng/kg.

Từ kỹ sư thủy sản đến người nuôi cá sạch

Tốt nghiệp ngành kỹ sư thủy sản, anh Bách từng làm việc cho các doanh nghiệp sản xuất thức ăn thủy sản. Năm 2008, anh trở về quê, nối nghiệp gia đình với mô hình nuôi cá lóc, cá rô đồng, cá trê và ếch theo phương thức truyền thống.

Thời gian đầu, việc chăn nuôi khá thuận lợi, đặc biệt là nuôi ếch mang lại nguồn thu ổn định. Tuy nhiên, sau nhiều năm, những hạn chế dần bộc lộ: con giống suy thoái, dịch bệnh xảy ra thường xuyên, chi phí thuốc và kháng sinh tăng cao trong khi giá bán thiếu ổn định. Việc phụ thuộc vào kháng sinh cũng khiến sản phẩm khó đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường.

“Muốn gắn bó lâu dài với nghề, buộc phải thay đổi cách làm”, anh Bách nói.

Nuôi cá trong nhà, giảm mật độ, kiểm soát môi trường

Năm 2025, anh Bách quyết định chuyển từ nuôi ao đất sang mô hình nuôi thủy sản theo hướng sạch, tập trung kiểm soát kháng sinh và môi trường nuôi. Thay vì thả nuôi mật độ dày, anh đầu tư hệ thống bồn xi măng, giảm mật độ nuôi, kết hợp hệ thống nước đối lưu và thay nước thường xuyên.

Theo anh, môi trường nước luôn được duy trì sạch giúp hạn chế mầm bệnh, từ đó giảm đáng kể việc sử dụng thuốc và kháng sinh. Nước nuôi được xử lý qua ao lắng và chế phẩm vi sinh nhằm giảm ô nhiễm và tác động xấu đến môi trường xung quanh.

Cách làm này đặc biệt phát huy hiệu quả trong điều kiện thời tiết biến động, khi dịch bệnh thủy sản ngày càng khó kiểm soát.

Giảm chi phí, tăng lợi nhuận

Sau các vụ nuôi đầu tiên, mô hình mới mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Hiện anh Bách nuôi cá lóc, cá rô đồng, cá trê và cá giống cung cấp cho thị trường.

So với phương pháp truyền thống, chi phí sản xuất giảm khoảng 20%, chủ yếu nhờ tiết kiệm tiền thuốc, kháng sinh và công chăm sóc. Toàn bộ sản lượng được doanh nghiệp liên kết thu mua, với giá cao hơn thị trường từ 4.000–5.000 đồng mỗi kg nếu đạt yêu cầu kiểm soát kháng sinh.

“Doanh nghiệp sẽ lấy mẫu kiểm tra cuối vụ. Khi đạt chuẩn, giá bán cao hơn, lợi nhuận tăng khoảng 20% trong khi rủi ro giảm nhiều”, anh Bách cho biết.

Không chỉ hiệu quả về kinh tế, anh cho rằng mô hình còn giúp người nuôi giảm tiếp xúc với hóa chất, môi trường làm việc an toàn hơn. “Làm nông nghiệp mà khỏe thì mới theo nghề lâu dài được”, anh nói.

Khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến thực phẩm an toàn, các sản phẩm thủy sản không dư lượng kháng sinh được đánh giá có lợi thế lớn. Đồng thời, biến đổi khí hậu với những diễn biến khó lường về thời tiết, nguồn nước và dịch bệnh cũng khiến mô hình nuôi truyền thống bộc lộ nhiều rủi ro.

Việc giảm mật độ nuôi, chủ động kiểm soát môi trường nước và sử dụng vi sinh thay thế kháng sinh giúp mô hình nuôi trong nhà linh hoạt hơn trước các tác động bất lợi, đồng thời giảm ô nhiễm môi trường.

Thời gian tới, anh Bách dự kiến liên kết với các hộ nuôi trong khu vực để mở rộng vùng nuôi, đảm bảo sản lượng ổn định cho doanh nghiệp thu mua, hướng đến hình thành vùng nuôi thủy sản an toàn.

Bình Hàng Trung là địa phương có diện tích nuôi thủy sản nước ngọt lớn, từng là vùng nuôi trọng điểm của huyện Cao Lãnh trước đây. Theo định hướng của địa phương, các mô hình nuôi thủy sản theo hướng sạch, bền vững, gắn với liên kết tiêu thụ sẽ tiếp tục được khuyến khích phát triển.

Từ thực tiễn của anh Nguyễn Ngọc Bách, việc chuyển đổi phương thức nuôi theo hướng kiểm soát kháng sinh không chỉ là giải pháp trước mắt, mà còn là hướng đi lâu dài cho ngành thủy sản trong điều kiện thị trường và môi trường ngày càng biến động.