Phụ nữ Sin Suối Hồ đổi đời nhờ nuôi lợn đen bản địa

Từ mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ, nhiều phụ nữ ở bản Đông Phong, xã Sin Suối Hồ đã từng bước vươn lên phát triển kinh tế nhờ nuôi lợn đen bản địa. Không chỉ cải thiện thu nhập, mô hình còn giúp người dân thay đổi tập quán sản xuất, hướng đến chăn nuôi hàng hóa và giảm nghèo bền vững.

Từ chăn nuôi nhỏ lẻ đến sản xuất hàng hóa

Trong khu chuồng trại rộng 65m² được quy hoạch thành 3 ngăn riêng biệt, gồm một ngăn nuôi lợn nái và hai ngăn nuôi lợn thịt, chị Mai Thị Dung ở bản Đông Phong hiện duy trì đàn 24 con lợn đen thương phẩm. Hệ thống chuồng được xây dựng cao ráo, thông thoáng, có đường dẫn chất thải khép kín nhằm bảo đảm vệ sinh và hạn chế ảnh hưởng đến môi trường xung quanh.

Ít ai biết rằng, trước đây gia đình chị Dung chỉ nuôi khoảng 3-5 con lợn mỗi lứa. Chuồng trại tạm bợ, kỹ thuật chăm sóc chủ yếu dựa vào kinh nghiệm nên vật nuôi thường xuyên mắc bệnh, sinh trưởng chậm. Đặc biệt, có thời điểm dịch tả lợn châu Phi khiến toàn bộ đàn lợn có trọng lượng 80-90kg của gia đình bị chết, khiến vốn liếng và công sức đầu tư gần như mất trắng.

Bước ngoặt đến vào tháng 5/2022, khi Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Lai Châu phối hợp với huyện Tam Đường (cũ) và Tổ chức CARE triển khai chương trình hỗ trợ phụ nữ phát triển sinh kế tại địa phương. Thông qua Hội Liên hiệp Phụ nữ xã và các cơ sở sản xuất chè, chị em được tiếp cận nhiều hoạt động tập huấn về quản lý tài chính, tiết kiệm, phát triển kinh tế hộ gia đình và xây dựng gia đình hạnh phúc.

Đối với nhóm phụ nữ bản Đông Phong, chương trình tập trung hỗ trợ phát triển chăn nuôi lợn đen. Các thành viên được tiếp cận nguồn vốn vay ban đầu 40 triệu đồng để đầu tư sản xuất. Ngoài ra, dự án hỗ trợ kinh phí xây dựng khung chuồng trại với mức tối đa 50 triệu đồng/hộ, các gia đình chủ động đối ứng kinh phí mua con giống và những chi phí cần thiết khác.

Sau khi chương trình kết thúc, nguồn vốn ban đầu được bàn giao cho nhóm quản lý, tiếp tục luân chuyển để hỗ trợ các thành viên có nhu cầu phát triển sản xuất.

Từ nguồn lực được hỗ trợ, gia đình chị Dung từng bước cải tạo chuồng trại, tăng đàn và thay đổi phương thức chăn nuôi. Theo chị, điều quý giá nhất không chỉ là nguồn vốn mà còn là những kiến thức kỹ thuật được tiếp thu qua các lớp tập huấn.

Trước đây, việc vệ sinh chuồng trại, chăm sóc và phòng bệnh cho lợn chủ yếu thực hiện theo kinh nghiệm. Nay chị đã biết cách phun thuốc khử trùng, rắc vôi định kỳ, tiêm vaccine và thường xuyên theo dõi sức khỏe vật nuôi. Chuồng trại cũng được thiết kế phù hợp với điều kiện thời tiết vùng cao, bảo đảm thoáng mát vào mùa hè và giữ ấm trong mùa đông.

Trong quá trình triển khai dự án, các hộ còn được hỗ trợ vaccine phòng dịch tả lợn châu Phi và hướng dẫn tiêm phòng trực tiếp tại gia đình. Nhờ đó, khi chương trình kết thúc, người dân vẫn có thể chủ động mua vaccine, thực hiện các biện pháp phòng dịch và bảo vệ đàn vật nuôi.

Bên cạnh hiệu quả kinh tế, vấn đề môi trường cũng được các hộ quan tâm. Gia đình chị Dung đã đầu tư gần 20 triệu đồng xây dựng bể biogas dung tích 10m³. Chất thải chăn nuôi được thu gom qua hệ thống đường ống ngầm, đưa vào bể xử lý và kết hợp các bình lọc nhằm giảm mùi hôi, đồng thời tận dụng khí gas phục vụ sinh hoạt.

Việc đầu tư hệ thống xử lý chất thải giúp khu vực chuồng nuôi sạch sẽ hơn, hạn chế ô nhiễm và tạo điều kiện để gia đình duy trì quy mô đàn lớn mà không gây nhiều ảnh hưởng đến khu dân cư.

Hiệu quả kinh tế tạo động lực giảm nghèo

Sau quá trình thay đổi phương thức sản xuất, mô hình nuôi lợn đen đã mang lại nguồn thu đáng kể cho gia đình chị Dung. Với thời gian nuôi khoảng 5 tháng mỗi lứa, lợn có thể đạt trọng lượng khoảng 100kg/con và đủ điều kiện xuất bán thương phẩm.

Từ quy mô ban đầu chỉ 3-4 con, hiện đàn lợn thịt của gia đình đã tăng lên 24 con. Riêng năm 2025, gia đình xuất bán hai lứa; đầu năm 2026 tiếp tục xuất bán thêm hai lứa.

Với giá lợn hơi dao động từ 75.000-78.000 đồng/kg, mỗi lứa 24 con mang lại doanh thu hơn 200 triệu đồng. Sau khi trừ khoảng 60 triệu đồng chi phí mua cám ngô và các khoản đầu vào, gia đình thu lãi hơn 120 triệu đồng.

Đây là khoản thu nhập đáng kể đối với một hộ gia đình ở vùng cao, tạo điều kiện tích lũy vốn, cải thiện đời sống và tiếp tục mở rộng sản xuất.

Không chỉ gia đình chị Dung, nhiều thành viên khác trong nhóm cũng phát triển chăn nuôi với quy mô tương đối lớn. Có hộ duy trì đàn khoảng 50 con theo hình thức nuôi gối lứa, kết hợp hai con lợn nái để chủ động nguồn giống. Một số hộ trước đây từng nuôi khoảng 100 con lợn, hiện tiếp tục đa dạng hóa sinh kế bằng mô hình nuôi ngựa bạch sinh sản.

Tại bản Đông Phong, có 28 phụ nữ tham gia nhóm hỗ trợ sinh kế. Thông qua nguồn vốn vay, hỗ trợ chuồng trại và chuyển giao kỹ thuật, các thành viên từng bước chuyển từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, nâng cao khả năng cung ứng lợn thương phẩm cho thị trường.

Ông Chẻo Quẩy Hòa, Trưởng phòng Kinh tế xã Sin Suối Hồ cho biết, mặc dù đời sống hội viên phụ nữ trên địa bàn đã có nhiều cải thiện nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương, song vẫn còn những hộ nghèo cần được hỗ trợ để phát triển kinh tế.

Qua triển khai thực tế, mô hình nuôi lợn đen bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực. Toàn bộ các hộ được vay vốn đều đã có lợn xuất chuồng, mang lại nguồn thu từ vài chục triệu đồng mỗi lứa. Nguồn vốn được hoàn trả đúng hạn, tiếp tục luân chuyển để các thành viên tái đầu tư và mở rộng quy mô chăn nuôi.

Theo ông Hòa, hiệu quả lớn hơn của mô hình là giúp phụ nữ thay đổi nhận thức và tập quán sản xuất. Thay vì nuôi nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm, các hộ đã chú trọng đầu tư chuồng trại, lựa chọn con giống, áp dụng kỹ thuật chăm sóc và chủ động phòng, chống dịch bệnh.

Từ thực tiễn đó, xã Sin Suối Hồ xác định giảm nghèo bền vững phải gắn với việc khơi dậy ý chí tự lực, tự cường của người dân. Chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động các hộ không trông chờ, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ mà chủ động khai thác tiềm năng, lợi thế sẵn có để phát triển kinh tế.

Công tác tuyên truyền được thực hiện thông qua các cuộc họp bản, sinh hoạt đoàn thể và những lần cán bộ trực tiếp đến cơ sở. Qua đó, chính quyền nắm bắt khó khăn, nguyện vọng của người dân, đồng thời hướng dẫn các giải pháp sản xuất, chăn nuôi phù hợp với điều kiện từng hộ.

Cùng với hỗ trợ sinh kế, địa phương cũng chú trọng quản lý, giám sát việc sử dụng vốn vay. Các tổ chức hội, đoàn thể thường xuyên kiểm tra, bảo đảm nguồn vốn được trao đúng đối tượng, sử dụng đúng mục đích và phát huy hiệu quả.

Những giải pháp đồng bộ đang góp phần cải thiện đời sống kinh tế - xã hội tại địa phương. Hiện thu nhập bình quân đầu người của xã đạt gần 38 triệu đồng/người/năm; tốc độ tăng đàn gia súc bình quân đạt 5,3%/năm. Tỷ lệ hộ nghèo toàn xã giảm còn 32,84%.

Trong thời gian tới, xã Sin Suối Hồ tiếp tục rà soát quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, lựa chọn những lĩnh vực có lợi thế để tập trung nguồn lực đầu tư. Địa phương ưu tiên mở rộng chăn nuôi, phát triển các cây trồng chủ lực như chè, mắc ca và cây dược liệu; đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã nhằm tổ chức sản xuất và tiêu thụ nông sản theo chuỗi giá trị.