Từ những diện tích đất rừng sản xuất, đất trồng hoa màu hiệu quả thấp, nhiều hộ dân xã Đồng Lê, tỉnh Quảng Trị đã mạnh dạn chuyển sang trồng bưởi. Sau nhiều năm tích lũy kinh nghiệm, cây bưởi đang dần trở thành một trong những hướng sản xuất mang lại nguồn thu ổn định cho người dân địa phương.
Những ngày cuối tháng 9, các vườn bưởi nằm dọc Quốc lộ 15 qua xã Đồng Lê bước vào chính vụ thu hoạch. Trên những khu vườn xanh tốt, quả chín trĩu cành, thương lái tìm đến tận nơi thu mua, tạo không khí nhộn nhịp ở nhiều vùng trồng.
Cây bưởi đã xuất hiện tại Đồng Lê từ hàng chục năm trước với nhiều giống khác nhau. Tuy nhiên, trước đây diện tích trồng còn nhỏ lẻ, kỹ thuật chăm sóc hạn chế, năng suất chưa cao nên chưa được người dân đầu tư bài bản.
 |
Cây bưởi có mặt ở Đồng Lê từ hàng chục năm trước nhưng trồng nhỏ lẻ, kỹ thuật hạn chế, năng suất thấp nên chưa được đầu tư bài bản. |
Khoảng 10 năm trở lại đây, khi nhận thấy hiệu quả kinh tế của cây ăn quả có múi, một số hộ dân đã sang Hà Tĩnh tìm hiểu các mô hình trồng bưởi Phúc Trạch, học hỏi kinh nghiệm từ khâu chọn giống, chăm sóc đến kỹ thuật thụ phấn, phòng trừ sâu bệnh.
Từ những mô hình ban đầu, bưởi Phúc Trạch và bưởi da xanh dần được đưa về trồng nhiều hơn. Một phần diện tích rừng sản xuất, đất trồng hoa màu cho hiệu quả thấp được người dân cải tạo, chuyển sang phát triển cây ăn quả.
Đến nay, xã Đồng Lê có gần 100ha bưởi, tập trung chủ yếu tại các thôn Kim Lũ, Sơn Hóa, Kim Lịch… Một số hộ đã xây dựng nhãn hiệu, sử dụng tem truy xuất nguồn gốc và từng bước sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP.
Thôn Kim Lũ hiện có khoảng 42ha bưởi với hơn 100 hộ tham gia trồng, trở thành một trong những vùng sản xuất bưởi tập trung của xã Đồng Lê.
Ông Hoàng Minh Phương là một trong những hộ gắn bó lâu năm với cây bưởi tại địa phương. Hơn 25 năm trước, ông đưa giống bưởi Phúc Trạch về trồng thử nghiệm. Thời gian đầu, do chưa nắm vững kỹ thuật, cây tuy sinh trưởng tốt nhưng năng suất thấp, hiệu quả kinh tế chưa như mong muốn.
Năm 2015, ông Phương tìm đến các vùng trồng bưởi Phúc Trạch ở Hà Tĩnh để học hỏi kinh nghiệm. Từ cách chăm sóc, bón phân, tuyển quả đến kỹ thuật thụ phấn cho hoa đều được ông tìm hiểu kỹ rồi áp dụng vào vườn nhà.
Nhờ thay đổi phương thức canh tác, vườn bưởi của gia đình ngày càng cho năng suất ổn định. Hiện mỗi quả có trọng lượng khoảng 1-1,2kg, giá bán phổ biến từ 25.000-30.000 đồng. Bình quân mỗi năm, gia đình ông thu hoạch khoảng 20.000 quả, lợi nhuận sau khi trừ chi phí đạt trên 200 triệu đồng.
 |
Gia đình ông Phương hiện có khoảng 3ha bưởi. Năm nay, bưởi được mùa, thương lái đến tận vườn thu mua nên đầu ra khá thuận lợi.
Theo ông Phương, so với trồng keo, cây bưởi có khả năng mang lại nguồn thu cao hơn nhưng cũng đòi hỏi người trồng đầu tư nhiều công sức và kỹ thuật. Gia đình ông hiện chăm sóc vườn theo hướng hữu cơ, hạn chế sử dụng các loại vật tư có nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.
“Muốn cây khỏe và cho quả đều thì phải chăm sóc đúng kỹ thuật, đặc biệt là khâu thụ phấn. Cây giống cũng phải có nguồn gốc rõ ràng. Khi cây bắt đầu cho quả phải thường xuyên kiểm tra để phát hiện và xử lý sâu bệnh kịp thời”, ông Phương chia sẻ.
Hiệu quả từ những vườn bưởi lâu năm đã tạo động lực để nhiều hộ dân trong thôn Kim Lũ làm theo. Người tìm mua cây giống, người cải tạo đất, người chủ động đến những vườn đã thành công để học hỏi kỹ thuật.
Từ chỗ chủ yếu được trồng trong các khu vườn nhỏ, cây bưởi dần mở rộng thành những vùng sản xuất tập trung. Nhiều diện tích trước đây trồng keo, cao su hoặc hoa màu hiệu quả thấp đã được người dân chuyển sang trồng cây ăn quả.
Cùng với việc mở rộng diện tích, xã Đồng Lê đang từng bước tổ chức lại sản xuất nhằm nâng cao chất lượng và tạo đầu ra ổn định hơn cho cây bưởi.
Chủ tịch UBND xã Đồng Lê Đinh Tiến Dũng cho biết, thời gian qua, địa phương đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức nhiều lớp tập huấn, đào tạo nghề về kỹ thuật trồng, chăm sóc bưởi và các loại cây ăn quả có múi.
Xã cũng đang hướng dẫn và hỗ trợ các hộ trồng bưởi liên kết, thành lập hợp tác xã nhằm tạo thuận lợi cho việc tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng và tiêu thụ sản phẩm.
Theo ông Dũng, khi hình thành được vùng nguyên liệu tập trung, việc áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng cũng như kết nối thị trường sẽ thuận lợi hơn. Đây cũng là nền tảng để địa phương tiến tới xây dựng thương hiệu và phát triển các sản phẩm OCOP từ cây bưởi.
 |
| Bưởi được mùa, được giá nên người dân Đồng Lê rất phấn khởi - Ảnh: X.V |
Nhằm tạo hướng đi dài hạn cho ngành cây ăn quả, UBND xã Đồng Lê đã xây dựng Đề án “Phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với tổ chức sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng và bảo vệ môi trường sinh thái, giai đoạn 2026-2030”.
Theo đề án, đến năm 2030, xã phấn đấu trồng thêm 47ha cây ăn quả có múi, trong đó có 10ha bưởi, nâng tổng diện tích cây ăn quả có múi lên khoảng 150ha.
Từ những cây bưởi được đưa về trồng thử nghiệm trong các khu vườn nhỏ, đến nay Đồng Lê đã từng bước hình thành vùng sản xuất có quy mô. Cùng với việc mở rộng diện tích, người dân đang thay đổi từ cách chọn giống, chăm sóc đến tổ chức tiêu thụ.
Nếu tiếp tục xây dựng được vùng nguyên liệu tập trung, kiểm soát tốt chất lượng và củng cố liên kết thị trường, cây bưởi không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn có thể trở thành một trong những sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của vùng đất Đồng Lê.
