Từ ý tưởng mới đến mô hình nuôi cá chạch trên bè
Những năm gần đây, cùng với việc chuyển đổi cơ cấu sản xuất, người dân Cẩm Bình đã tìm tòi nhiều mô hình kinh tế phù hợp với điều kiện địa phương. Trong đó, mô hình liên kết với HTX Nông nghiệp Vĩnh Am (thành phố Hải Phòng),nuôi cá chạch trên bè là một hướng làm mới đang nhận được sự quan tâm. Từ cung cấp con giống, hướng dẫn kỹ thuật đến bao tiêu toàn bộ sản phẩm, tạo thuận lợi để người dân yên tâm đầu tư nuôi Thay vì nuôi cá trong ao đất theo phương thức truyền thống, cá chạch được đưa vào các bè nuôi đặt trên mặt nước. Cách làm này giúp người dân tận dụng nguồn nước, chủ động quản lý đàn cá và thuận lợi hơn trong quá trình chăm sóc, theo dõi sinh trưởng.
 |
| Ông Nguyễn Văn Cát và gia đình bà Trần Thị Hường xây dựng mô hình nuôi cá chạch lồng bè trên diện tích hơn 1ha mặt nước. Bước đầu, hai hộ thả nuôi hơn 200 vạn con cá chạch. |
Ông Nguyễn Văn Cát cho biết: "Trong quá trình nuôi, gia đình được hợp tác xã hỗ trợ về kinh nghiệm và kỹ thuật. Thức ăn chủ yếu là cám cá dạng viên nổi; khi cá chưa ăn hết, thức ăn không bị chìm, giúp chúng tôi dễ dàng theo dõi và điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp". Là đối tượng có khả năng thích nghi tương đối tốt, thức ăn dễ chủ động và thị trường tiêu thụ khá đa dạng. Tuy nhiên, để mô hình phát triển bền vững, người nuôi phải chú trọng chất lượng nguồn giống, môi trường nước, mật độ thả và chế độ chăm sóc.
Những chiếc bè được thiết kế phù hợp với điều kiện mặt nước, bảo đảm độ thông thoáng và thuận tiện cho việc cho ăn, kiểm tra, thu hoạch với 45 lồng bè, mỗi lồng rộng khoảng 18m², mô hình hiện thả nuôi từ 4-5 vạn con giống/lồng, bảo đảm mật độ phù hợp để chăm sóc, quản lý. Hằng ngày, người nuôi theo dõi lượng thức ăn, tình trạng sức khỏe của cá và chất lượng nước để kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh.
Tận dụng mặt nước, nâng cao hiệu quả kinh tế
Điểm đáng chú ý của mô hình là không đòi hỏi phải có diện tích đất lớn để xây dựng ao nuôi. Với những hộ có điều kiện mặt nước phù hợp, việc bố trí bè nuôi giúp tận dụng tốt nguồn tài nguyên sẵn có, đồng thời mở thêm một hướng sản xuất.
 |
| Không chỉ mang lại nguồn thu cho hộ gia đình, mô hình còn mở ra hướng để người dân từng bước tích lũy kinh nghiệm, mở rộng quy mô và hình thành vùng nuôi tập trung nếu điều kiện cho phép. |
Trong quá trình nuôi, cá được chăm sóc theo từng giai đoạn phát triển. Người dân chú trọng nguồn thức ăn, vệ sinh bè và kiểm soát môi trường nhằm hạn chế dịch bệnh. Đây cũng là yếu tố quyết định đến năng suất và chất lượng cá khi xuất bán.
Từ thực tế sản xuất, các hộ nuôi cho rằng nếu kiểm soát tốt kỹ thuật, cá chạch có thể mang lại giá trị kinh tế cao hơn so với một số đối tượng nuôi truyền thống. Đặc biệt, khi đầu ra được kết nối ổn định, người dân có thể chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Không chỉ mang lại nguồn thu cho hộ gia đình, mô hình còn mở ra hướng để người dân từng bước tích lũy kinh nghiệm, mở rộng quy mô và hình thành vùng nuôi tập trung nếu điều kiện cho phép.
Cần đồng hành để mô hình phát triển bền vững
Dù có nhiều triển vọng, nuôi cá chạch trên bè vẫn là mô hình mới đối với người dân địa phương. Vì vậy, quá trình mở rộng cần được thực hiện từng bước, tránh phát triển tự phát dẫn đến rủi ro về môi trường và thị trường.
 |
| Với 45 lồng bè, mỗi lồng rộng khoảng 18m², mô hình hiện thả nuôi từ 4-5 vạn con giống/lồng, bảo đảm mật độ phù hợp để chăm sóc, quản lý. |
Theo người nuôi, một trong những yếu tố quan trọng là được tiếp cận các quy trình kỹ thuật phù hợp, từ lựa chọn con giống, thiết kế bè, mật độ thả nuôi đến chăm sóc và phòng bệnh. Bên cạnh đó, việc liên kết giữa các hộ dân với doanh nghiệp, cơ sở thu mua cũng cần được chú trọng để tạo đầu ra ổn định.
Khi quy mô nuôi được mở rộng, việc xây dựng thương hiệu và nâng cao chất lượng sản phẩm cũng là hướng đi cần tính đến. Nếu đáp ứng được yêu cầu của thị trường, cá chạch có thể trở thành một trong những sản phẩm thủy sản đặc trưng, góp phần tạo thêm giá trị cho kinh tế địa phương.
Mô hình cá chạch “lên bè” ở Cẩm Bình đang cho thấy tinh thần mạnh dạn tìm tòi, đổi mới của người dân trong phát triển kinh tế. Từ việc tận dụng mặt nước sẵn có đến lựa chọn đối tượng nuôi mới, cách làm này mở thêm một hướng sản xuất cho nông hộ.
 |
| Cá chạch thường nuôi khoảng hơn 3 tháng là có thể thu hoạch; giá bán hiện dao động từ 70.000 - 90.000 đồng/kg |
Thành công của mô hình sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có kỹ thuật, chất lượng con giống, môi trường nuôi và thị trường tiêu thụ. Nếu được hỗ trợ đúng hướng, liên kết sản xuất chặt chẽ và kiểm soát tốt quy trình nuôi, cá chạch trên bè có thể trở thành mô hình kinh tế phù hợp, góp phần nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững cho người dân Cẩm Bình.
Bà Trần Thị Mai Lan – Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Chủ tịch Hội Nông dân xã Cẩm Bình chia sẻ: Trong thời gian tới thì hội sẽ tiếp tục khảo sát và đồng viên, vận động hội viên sẽ nhân rộng thêm 3 mô hình đến địa bàn toàn xã. Quá trình triển khai thì hội cũng tập trung chuyển giao khoa học kỹ thuật, phối hợp với HTX Nông nghiệp Vĩnh Am (thành phố Hải Phòng), hướng dẫn kỹ thuật và quy cách để nuôi cá. Điểm đáng chú ý của mô hình là không đòi hỏi phải có diện tích đất lớn để xây dựng ao nuôi với những hộ có điều kiện mặt nước phù hợp.
