Cao Ngạn một thời ghi dấu chiến công
“Một thung lũng bốn bên núi bọc
Đồng lúa xanh ôm chặt sáu mươi gia đình
Nếu là yên ổn hòa bình
Thì đây là cảnh hữu tình biết bao
Từ các đỉnh đồi cao nhìn xuống
Lạch khe in bóng chiếc cầu
Chọc trời ngọn mít vườn cau xanh rì…”
Đó là những vần thơ mà một người chiến sĩ cách mạng đã phác họa về Cao Ngạn được ra đời từ những năm tháng Cao Ngạn còn chìm trong bom đạn, đến nay hòa bình phong cảnh vẫn thế, chỉ khác là con đường đất năm nào giờ đã được bê tông hóa.
 |
| Hồ Cao Ngạn (xã Đồng Dương, TP. Đà Nẵng) là công trình thủy nông được xây dựng từ sau ngày giải phóng miền Nam, phục vụ tưới tiêu cho các xã phía Tây huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam (cũ). |
Thôn Cao Ngạn trong chiến tranh chống Mỹ chỉ vỏn vẹn hơn 50 hộ gia đình, nhưng tất cả đều là cơ sở nuôi giấu cách mạng. Cao Ngạn có nhà bà Lưu Thị Nhiên là cơ sở cách mạng đã được UBND tỉnh Quảng Nam (cũ) công nhận di tích lịch sử cấp tỉnh. Đây là nơi Huyện ủy, Trạm y tế đứng chân trong thời kháng chiến chống Mỹ.
Theo lời kể của những bậc cao niên, Cao Ngạn năm xưa rất ác liệt, đây là địa bàn giáp ranh với huyện Hiệp Đức và Tiên Phước có địa hình đồi núi rất hiểm trở. Cao Ngạn nổi tiếng có Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Hân (1943-15/10/1968). Ông Nguyễn Phước Kỳ, Bí thư Chi bộ thôn Cao Ngạn cho biết: "Đồng chí Nguyễn Hân một mình chống trả cả Tiểu đội ngụy trên núi Ngang đang đi càn. Anh hi sinh và đến nay vẫn chưa tìm được hài cốt".
 |
| Hình ảnh Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Hân tại nhà truyền thống thôn Cao Ngạn, niềm tự hào của thế hệ trẻ tại địa phương. |
Tại dãy núi Chấp Chài, nơi có cây Sấu hơn 400 năm tuổi là nơi Huyện ủy Thăng Bình hoạt động trong những năm tháng chiến tranh. Bên cạnh đó cây xoài hơn 100 năm tuổi là nơi hoạt động cứu thương của Trạm y tế tiền phương lúc bấy giờ. Tuy nhiên con đường dẫn lên những nơi này vẫn là một lối mòn, đi lại rất khó khăn.
Những kỷ vật về một thời quá khứ oai hùng của người dân vẫn còn lưu giữ trong nhà truyền thống thôn Cao Ngạn. Đây cũng là nơi giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ ngày nay. Ông Nguyễn Phước Kỳ cho biết thêm: “Nhà truyền thống thôn Cao Ngạn là địa chỉ đỏ trong hành trình Về nguồn của các thế hệ thanh, thiếu niên, là nơi giáo dục lòng yêu nước, yêu dân tộc của thanh, thiếu niên địa phương”.
 |
| Ông Nguyễn Phước Kỳ, Bí thư Chi bộ thôn Cao Ngạn (bìa phải) và ông Huỳnh Văn Song (bìa trái), nguyên Bí thư Đảng ủy, nguyên Chủ tịch UBND xã Bình Lãnh, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam (cũ) bên dòng suối, nơi bộ đội và nhân dân địa phương bẻ gãy những trận càn của lính ngụy trong những năm kháng chiến chống Mỹ. |
Hiện toàn thôn có hơn 60 hộ sinh sống chủ yếu dựa vào trồng rừng và chăn nuôi. Trong thôn có đến 45 liệt sĩ, 6 Mẹ Việt Nam anh hùng, hàng chục thương bệnh binh, đặc biệt có liệt sĩ Nguyễn Hân được Nhà nước truy tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Hồ Cao Ngạn, điểm du lịch sinh thái hấp dẫn
Hồ Cao Ngạn cách trụ sở Đảng ủy xã Đồng Dương khoảng 3 km. Đây là hồ nhân tạo được đào đắp sau năm 1975 để phục vụ tưới tiêu cho một số xã phía Tây huyện Thăng Bình (thuộc tỉnh Quảng Nam cũ), cách trung tâm TP. Đà Nẵng khoảng 70 km về phía Nam.
Đứng trên đập ngăn nhìn xuống lòng hồ trong xanh phẳng lặng thấy lòng thanh thản lạ thường. Phóng tầm mắt xuống vùng hạ lưu là bạt ngàn màu xanh của ruộng lúa, ruộng ngô, đậu và cây keo, tràm.
 |
| Những thửa ruộng bậc thang đang vào mùa thu hoạch, điểm check - in của du khách thập phương. |
Từ đây, nhìn dọc ngang thung sâu là những bờ ruộng len lỏi qua các thửa lúa xanh ngắt đang lúc xuân thì. Những ngôi nhà nằm trên lưng chừng đồi quay mặt ra thung lũng, hai bên bờ có những bãi đá tự nhiên rất đẹp. Một số nhà có ngõ được sắp bằng đá núi, bên dưới lót đá theo từng cấp, trong vườn có rất nhiều cau, mít, dâu đất… Có cảm giác như là một vùng quê nào đó ở Tây Bắc.
Nhìn từ đỉnh núi, mặt hồ Cao Ngạn một màu xanh thăm thẳm trải dài từ các khe suối đến đập tràn. Những chiếc thuyền độc mộc bà con thả lưới đánh bắt cá cứ dập dềnh trên sóng nước. Những cung đường ngoằn ngoèo, uốn khúc ẩn mình dưới những bóng cây cổ thụ và tiếng suối róc rách như đưa du khách đắm chìm trong bản nhạc hòa tấu của thiên nhiên.
Mỗi ngôi nhà nơi đây là một điểm du lịch miệt vườn với đầy đủ suối nước, vườn cây, ao cá… Hàng ngày không chỉ những chuyến xe Về nguồn chở các Cựu chiến binh về thăm lại chiến trường xưa mà còn có cả những du khách thập phương đến hòa mình cùng thiên nhiên, tận hưởng những giờ phút nhẹ nhàng trong khu rừng tĩnh lặng.
Lợi thế du lịch của Cao Ngạn là mỗi nhà sẽ có thế mạnh du lịch khác nhau. Vùng đất Cao Ngạn tạo ra nhiều anh hùng, nghệ nhân, sản phẩm vùng quê, bức tượng sống về văn hóa của con người nơi đây. Đây còn là địa điểm hướng đến của giới trẻ, những người có xu hướng thích khám phá thiên nhiên.
Bà Trịnh Thị Thu Phượng, Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quảng Nam cho biết: “Được về với khu sinh thái Cao Ngạn, tôi quên đi cái mệt nhọc của công việc. Khí hậu nơi đây trong lành, con người rất thân thiện”. Còn ông Nguyễn Hữu Hiệp, nguyên Phó Bí thư Huyện ủy, nguyên Chủ tịch UBND huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam (cũ) thì nói: “Tôi đã có thời gian dài làm lãnh đạo địa phương, nay trở về thăm lại chiến trường xưa khiến tôi bùi ngùi xúc động nhớ lại những năm tháng gian khó. Tôi mong rằng với sự đổi mới của chính quyền địa phương 2 cấp, thôn Cao Ngạn thành đồng sẽ trở thành Khu du lịch sinh thái xanh – sạch – đẹp trong tương lai không xa”.
 |
| Bà Phan Thị Nhi (thứ 4 trái sang), Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã Đồng Dương, TP. Đà Nẵng cùng các văn nghệ sĩ. |
Ngoài lợi thế về di tích lịch sử, văn hóa bản địa, Cao Ngạn còn có nhiều điểm tham quan theo dạng du lịch trải nghiệm thiên nhiên chưa được khai phá, đầu tư phát triển. Hy vọng với sự quan tâm của cấp có thẩm quyền, "nàng công chúa ngủ trong rừng” Cao Ngạn sẽ được “đánh thức" để trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách trong nước và quốc tế.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí Việt Nam hương sắc, bà Phan Thị Nhi, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đồng Dương, TP. Đà Nẵng chia sẻ: “Hồ Cao Ngạn cách QL14E 1,5 km về phía Nam, cách QL1A 17 km về phía Tây. Ngày 12/3/2026 UBND TP. Đà Nẵng đã ban hành Quyết định số 860 về việc ban hành danh mục dự án thu hút đầu tư vào TP. Đà Nẵng giai đoạn 2026-2030, trong đó có dự án Khu du lịch sinh thái hồ Cao Ngạn, quy mô khoảng 10ha."
