Sáng ngày 28/2, tức ngày 12 tháng Giêng năm Bính Ngọ, tại Khu du lịch tâm linh - sinh thái Tây Yên Tử, Lễ khai Hội Xuân Tây Yên Tử 2026 chính thức diễn ra trong không khí trang nghiêm, rộn ràng và giàu cảm xúc. Lễ hội không chỉ mở đầu cho hành trình du xuân, hành hương về miền đất Phật, đây còn là mùa hội đầu tiên được tổ chức sau khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa Thế giới vào tháng 7/2025.
 |
| Lễ hội Xuân Tây Yên Tử thu hút nhiều du khách tới tham quan, trẩy hội. |
Ngay từ sáng sớm, từng dòng người đã đổ về non thiêng Tây Yên Tử. Trong làn sương mỏng của núi rừng đầu xuân, tiếng trống hội, tiếng chuông chùa và sắc màu cờ phướn hòa vào nhau, tạo nên một không gian vừa linh thiêng, vừa gần gũi. Sự hiện diện của đông đảo tăng ni, phật tử, Nhân dân và du khách thập phương cho thấy đây đã trở thành một điểm hẹn văn hóa – tâm linh quan trọng.
Lễ khai hội năm nay có sự tham dự của nhiều đại biểu Trung ương và địa phương, trong đó có Đại tướng Phạm Văn Trà, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; Hòa thượng Thích Thanh Quyết, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam; cùng lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh, lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương. Sau nghi thức chúc phúc tân xuân, tiếng trống khai hội, tiếng chuông cầu quốc thái dân an vang lên giữa đại ngàn Tây Yên Tử như một lời nguyện ước cho một năm mới bình an, thịnh vượng, an hòa.
 |
| Thực hiện nghi thức khai ấn tại Lễ hội Xuân Tây Yên Tử 2026 |
Điểm làm nên chiều sâu riêng của lễ hội Xuân Tây Yên Tử 2026 chính là ở thông điệp tư tưởng được đặt ở trung tâm mùa hội. Trong phát biểu khai mạc, ông Lê Đức Thắng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tây Yên Tử nhấn mạnh: Xuân Bính Ngọ 2026 mở ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Trong dòng chảy ấy, Tây Yên Tử không chỉ là không gian lễ hội mà còn là nơi hội tụ, lan tỏa những giá trị nền tảng làm nên cốt cách và sức sống bền bỉ của dân tộc Việt Nam, đặc biệt là lòng yêu nước, khát vọng hòa bình và tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc cùng đạo lý sống hài hòa với cộng đồng. Từ đó, tinh thần “Tam hòa” của Phật giáo Trúc Lâm: "Hòa giải - Hòa hợp - Hòa bình" được đặt như sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ mùa hội.
Nhìn từ chiều sâu lịch sử, thông điệp ấy không phải một khẩu hiệu mới được gắn cho lễ hội, mà bắt nguồn từ chính cội nguồn hình thành của Thiền phái Trúc Lâm. Non thiêng Yên Tử là nơi gắn với Phật hoàng Trần Nhân Tông – vị vua anh minh của triều Trần, người sau hai lần lãnh đạo quân dân Đại Việt kháng chiến thắng lợi chống Nguyên – Mông đã lựa chọn con đường xuất gia, sáng lập một dòng thiền mang đậm bản sắc Việt Nam. Quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là nơi sinh thành của Trúc Lâm, một dòng Thiền độc đáo của Việt Nam, có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống tinh thần và sự hình thành bản sắc của quốc gia Đại Việt.
 |
| Tăng ni, phật tử thực hiện nghi thức khai hội |
Trong không gian di sản ấy, Tây Yên Tử giữ một vị trí rất riêng. Nếu phía Đông Yên Tử thường được nhắc đến như nơi tu hành, nơi lưu giữ xá lị Phật hoàng, thì phía Tây Yên Tử được xem là con đường hoằng dương Phật pháp của Ngài. Các nghiên cứu gần đây đã cho thấy con đường xưa để lên đỉnh Yên Tử là từ phía Tây sang phía Đông. Trên hành trình ấy, nhiều nhà sư từ thế kỷ XI đến XIII đã dựng chùa, lập tháp, mở đạo, góp phần hình thành không gian văn hóa Trúc Lâm trải dài dọc sườn Tây Yên Tử. Bởi thế, Tây Yên Tử không chỉ là một địa danh du lịch tâm linh, mà còn là phần ký ức sống động của hành trình truyền đạo, hành đạo và nhập thế của Phật giáo Trúc Lâm.
Quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc cũng là minh chứng nổi bật cho quá trình hình thành, lan tỏa và thực hành lâu dài của các giá trị sáng tạo, nhân văn của Phật giáo Trúc Lâm; đó là một không gian mà triết lý sống hài hòa với thiên nhiên, tinh thần cộng đồng, lòng nhân ái và yêu chuộng hòa bình vẫn còn được tiếp nối qua lễ hội, hành hương và sinh hoạt tín ngưỡng đương đại.
Chính vì vậy, mùa hội năm nay được nhìn nhận như một mốc nối giữa quá khứ và hiện tại. Một bên là ký ức lịch sử về Phật hoàng Trần Nhân Tông, về con đường từ bậc minh quân đến người tu hành đắc đạo. Bên kia là yêu cầu mới của thời đại: gìn giữ di sản trong điều kiện phát triển, biến giá trị tinh thần thành ngành "kinh tế không khói" cho địa phương đồng thời không làm phai nhạt tính linh thiêng vốn là cốt lõi. Cũng bởi thế, việc mùa lễ hội 2026 diễn ra ngay sau khi quần thể di sản được UNESCO ghi danh đã tạo nên một dư âm đặc biệt: niềm tự hào được nâng lên, nhưng cùng với đó là trách nhiệm bảo tồn cũng trở nên rõ ràng hơn.
Với tinh thần ấy, lễ khai hội Xuân Tây Yên Tử 2026 đã kể câu chuyện về di sản nhưng không tách rời nền tảng truyền thống. Sau phần nghi lễ là chương trình nghệ thuật “Linh thiêng Tây Yên Tử” được dàn dựng công phu, kết hợp âm nhạc, múa và hoạt cảnh sân khấu. Các tiết mục tái hiện hành trình của Trần Nhân Tông từ chốn cung vàng điện ngọc đến cửa thiền, đồng thời khắc họa tinh thần nhập thế của Phật giáo Trúc Lâm, đạo không tách rời đời, tu hành không xa rời trách nhiệm với dân, với nước. Đây cũng chính là tinh thần từng được đúc kết trong tư tưởng Trúc Lâm: lấy an dân làm gốc, lấy hòa hợp làm phương thức và hướng tới hòa bình như một giá trị bền vững.
Sự hòa quyện giữa nghi lễ và nghệ thuật khiến mùa hội năm nay mang thêm chiều sâu thẩm mỹ. Không chỉ có tiếng chuông, lời kệ hay nghi thức dâng hương, du khách còn được cảm nhận di sản của vùng Tây Yên Tử bằng ngôn ngữ sân khấu, âm thanh và hình ảnh. Từ đó, lịch sử không còn là những mốc niên đại khô cứng, mà trở thành một mạch kể giàu xúc cảm, dễ chạm tới công chúng, nhất là thế hệ trẻ. Đây là một hướng đi đáng chú ý trong bối cảnh di sản muốn sống bền lâu thì không thể chỉ được bảo vệ bằng hàng rào hành chính, mà còn phải được kể lại, được hiểu đúng và được yêu mến trong đời sống thường nhật.
Không gian lễ hội cũng cho thấy tiềm năng lớn của Tây Yên Tử trong việc kết nối tâm linh với sinh thái, văn hóa với du lịch, lễ hội. Ngoài các điểm nhấn như chùa Hạ (Phật Quang Thiền Tự), chùa Thượng (Linh Thông Thiền Tự), quảng trường trung tâm, cầu Vân Du, tuyến cáp treo, cùng cảnh quan rừng núi đặc trưng của vùng Tây Yên Tử, việc tháp chuông Hoa Nghiêm - một công trình kiến trúc độc đáo vừa mới được đưa vào sử dụng - đã mang lại cho du khách những trái nghiệm tuyệt vời khi đến nơi đây.
 |
| Một tiết mục tái hiện hoạt cảnh con đường tu hành của Phật hoàng Trần Nhân Tông bên tháp chuông Hoa Nghiêm |
Cũng trong dịp này, Ban tổ chức lễ hội còn tổ chức các không gian để trưng bày sản phẩm OCOP, giới thiệu đặc sản địa phương, biểu diễn nghệ thuật truyền thống, tổ chức trò chơi dân gian… Đây cũng chính là cách để mang cuộc sống và những sản vật của vùng đất Tây Yên Tử đến gần với người dân của mọi miền Tổ quốc.
Có thể nói, điều đọng lại sau lễ khai hội Xuân Tây Yên Tử 2026 không chỉ là hình ảnh cờ hội rợp trời, tiếng trống ngân vang hay dòng người thành kính dâng hương. Đáng nhớ hơn với du khách là cách mùa hội năm nay đã khơi dậy được chiều sâu tư tưởng của không gian Yên Tử – nơi lịch sử dân tộc, đạo lý phương Đông và khát vọng phát triển của hiện tại gặp nhau trên cùng một trục giá trị. Khi tinh thần "Hòa giải - Hòa hợp - Hòa bình" được nhắc lại giữa một mùa xuân mới, Tây Yên Tử không chỉ mời gọi du khách về hành hương, mà còn gợi nhắc mỗi người về nhu cầu tìm lại sự an hòa trong chính mình, trong cộng đồng và trong cách ứng xử với thiên nhiên và di sản.
