Mỗi dịp tháng Năm về, khi cả nước thành kính tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm Ngày sinh của Người, nhiều người lại nhớ đến hình ảnh vị Cha già dân tộc với bộ quần áo kaki giản dị, đôi dép cao su quen thuộc và nụ cười hiền hậu giữa màu xanh cây lá. Có lẽ hiếm có vị lãnh tụ nào mà tình yêu thiên nhiên, cây cỏ và cuộc sống bình dị lại hiện lên gần gũi, sâu đậm như ở Bác Hồ.
Bác yêu cây xanh, yêu hoa lá và yêu cả những điều nhỏ bé của thiên nhiên như một phần máu thịt của cuộc sống. Với Bác, thiên nhiên không chỉ để ngắm nhìn mà còn là nơi nuôi dưỡng tâm hồn con người, giúp con người sống thanh sạch, nhân ái và bền bỉ hơn.
 |
| Năm 1941, sau hơn 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, Bác trở về Cao Bằng để trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng. (Ảnh: Tư liệu) |
Theo tư liệu, năm 1941, sau hơn 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, Bác trở về Cao Bằng để trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng. Giữa núi rừng Pắc Bó non xanh nước biếc, Người đặt tên cho dòng suối là suối Lê-nin, ngọn núi là núi Các-Mác. Chỉ nghe những cái tên ấy thôi cũng đủ thấy trong tâm hồn Bác, thiên nhiên và lý tưởng cách mạng như hòa làm một.
Điều khiến nhiều người xúc động là giữa bộn bề việc nước, Bác vẫn dành cho thiên nhiên một tình yêu rất riêng. Ở lán Khuổi Nậm, bên khe suối nhỏ, Bác từng đào một chiếc hố con rồi lấy nhũ đá xếp thành hòn non bộ. Người cẩn thận tạo từng hang đá, từng triền núi nhỏ, điểm thêm rêu xanh và cây cỏ. Bác còn lấy những thân sậy kết thành chiếc cầu nhỏ xinh xắn bắc từ bờ hồ ra chân núi. Giữa núi rừng kháng chiến gian khổ, hình ảnh ấy khiến ai nghe kể lại cũng cảm nhận được một tâm hồn nghệ sĩ rất đỗi tinh tế trong con người vị lãnh tụ cách mạng.
Những năm kháng chiến chống Pháp ở Việt Bắc, Bác vẫn nuôi chim bồ câu làm cảnh. Nhưng đàn chim của Bác không chỉ để vui mắt. Đó còn là biểu tượng của hòa bình, điều mà Người và cả dân tộc đã phải đánh đổi biết bao gian khổ để giành lấy.
 |
| Bác Hồ về thăm bà con Pác Bó (Hà Quảng, Cao Bằng) tháng 2/1961. - (Ảnh: Tư liệu) |
Sau ngày miền Bắc hoàn toàn giải phóng, Bác trở về Hà Nội nhưng không ở trong tòa nhà lớn của Phủ Chủ tịch. Người chọn căn nhà nhỏ giản dị rồi sau này là ngôi nhà sàn bên ao cá để sống và làm việc. Đến hôm nay, hình ảnh Bác đứng bên cầu ao, vỗ tay gọi cá nổi lên mặt nước vẫn là ký ức đẹp trong lòng bao thế hệ.
Trong khu vườn ấy có rất nhiều cây trái: khế, bưởi, xoài, táo, hồng… nhưng cảm động nhất là cây vú sữa do đồng bào miền Nam gửi tặng. Bác quý cây như quý tình cảm đồng bào ruột thịt nơi tuyến lửa miền Nam. Mỗi khi mùa đông miền Bắc tràn về, Người lại tự tay lấy rơm bó quanh gốc cây để giữ ấm. Một hành động giản dị thôi nhưng chứa đựng biết bao yêu thương.
Rồi câu chuyện về cây đa “kiên trì” trong vườn Bác cũng được nhiều người nhắc mãi. Có một cành đa được Bác gợi ý tìm cách kéo rễ đa xuống đất từng ngày để bén rễ, tạo thành gốc phụ nâng đỡ cây mẹ. Khi cây bén rễ thành công, Bác đặt tên là cây đa “kiên trì”. Nghe chuyện ấy, ai cũng hiểu rằng Bác không chỉ chăm cây mà còn gửi vào đó bài học về nghị lực và lòng bền bỉ cho con người.
 |
| Bác Hồ chăm sóc cây vú sữa của đồng bào miền Nam gửi tặng Người (12/1957) - (Ảnh: Tư liệu) |
Bình sinh, Bác rất thích hoa nhài và hoa dạ hương. Mỗi sáng sau giờ tập thể dục, Bác thường tự tay hái vài cành hoa nhài cắm vào chiếc bình nhỏ trong phòng làm việc. Hương thơm thanh khiết của loài hoa dân dã ấy dường như rất hợp với cốt cách thanh cao, giản dị của Người.
Trong khu vườn bên nhà sàn còn có những giò phong lan được Bác chăm sóc cẩn thận. Mỗi khi có các chiến sĩ từ chiến trường ra thăm, Bác thường dẫn đi xem lan rồi cắt những nhánh đẹp tặng các cháu thiếu nhi có thành tích tốt. Có một cây lan đặc biệt được Bác đặt tên là “lan vũ trụ” nhân dịp nữ phi công vũ trụ Liên Xô Valentina Tereshkova sang thăm Việt Nam. Chỉ một cái tên thôi cũng cho thấy tâm hồn vừa lãng mạn vừa luôn hướng tới tương lai của Người.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng kể rằng, Bác luôn thích những nơi có sông, có núi, có cây xanh. Khi trả lời phỏng vấn báo chí nước ngoài, Bác từng nói rằng sau khi đất nước hòa bình, điều Người mong muốn chỉ là có một căn nhà nhỏ nơi non xanh nước biếc để câu cá, trồng rau. Một ước mơ thật giản dị nhưng cũng thật đẹp.
Không chỉ yêu thiên nhiên, Bác còn sớm nhìn thấy vai trò to lớn của cây xanh đối với cuộc sống con người. Ngày 28/11/1959, giữa lúc đất nước còn vô vàn khó khăn, Bác phát động phong trào “Tết trồng cây”. Từ đó đến nay, lời dạy của Người vẫn được nhắc lại mỗi độ xuân về:
“Mùa xuân là Tết trồng cây
Làm cho đất nước càng ngày càng xuân”.
Hai câu thơ ngắn gọn nhưng chứa đựng một tư tưởng lớn. Bác hiểu rằng trồng cây không chỉ để lấy bóng mát hay làm đẹp cảnh quan mà còn để giữ đất, giữ nước, chống thiên tai và tạo dựng tương lai bền vững cho các thế hệ mai sau.
 |
| Bác Hồ trồng cây đa tại Công viên Thống Nhất ngày 11-1-1960, mở đầu Tết trồng cây do Người phát động. Ảnh: Tư liệu |
Những năm 1960, Bác thường xuyên nhắc các địa phương phải phủ xanh đất trống đồi trọc, chăm sóc rừng, bảo vệ môi trường. Người quan tâm tới việc xây dựng công viên, giữ gìn Vườn Bách Thảo, trồng cây tại các khu công nghiệp. Ngay cả khi nói về khai thác than hay phát triển công nghiệp, Bác vẫn dặn phải hoàn thổ, trồng lại cây xanh sau khai thác.
Ngày nay, khi biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và thiên tai ngày càng khốc liệt, người ta càng thấy tư tưởng sống xanh của Bác đi trước thời đại biết bao.
Chính từ những giá trị ấy, năm 1989, nhiều vị lão thành cách mạng đã đề xuất thành lập Hội Sinh vật cảnh Việt Nam với mong muốn phát triển sinh vật cảnh thành lĩnh vực vừa mang giá trị văn hóa, vừa góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế sinh thái.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng nói rằng con người là một phần của thiên nhiên, nếu hủy hoại thiên nhiên thì cũng chính là hủy hoại cuộc sống của mình. Tư tưởng ấy cũng chính là tinh thần mà Bác Hồ luôn vun đắp suốt cuộc đời.
Nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Chính phủ sau này như các đồng chí: Tổng Bí thư Đỗ Mười; Thủ tướng Võ Văn Kiệt; Thủ tướng Phan Văn Khải hay Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đều dành sự quan tâm đặc biệt cho lĩnh vực Sinh vật cảnh. Không chỉ xem đây là thú chơi tao nhã, các đồng chí còn coi Sinh vật cảnh là một ngành kinh tế sinh thái giàu tiềm năng, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và xây dựng môi trường sống văn minh.
Đến hôm nay, từ những làng hoa truyền thống, những vườn cây cảnh nghệ thuật, những trang trại hoa lan công nghệ cao đến các mô hình sinh thái đô thị… tất cả đều đang góp phần làm cho cuộc sống thêm xanh hơn, đẹp hơn.
Nhưng có lẽ điều quý giá nhất mà Sinh vật cảnh mang lại không nằm ở giá trị kinh tế, mà ở việc giúp con người sống chậm hơn, yêu thiên nhiên hơn và biết gìn giữ những điều bình dị quanh mình.
Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng là dịp để mỗi người thêm hiểu rằng: yêu cây xanh, giữ gìn môi trường và sống hài hòa với thiên nhiên không chỉ là một thói quen đẹp mà còn là cách thiết thực để tiếp nối di sản tư tưởng lớn lao mà Bác đã để lại cho dân tộc.
Và có lẽ, mỗi mầm cây được vun trồng hôm nay cũng chính là một cách để đất nước “càng ngày càng xuân” như điều Bác hằng mong muốn.
