Loài chim quý hiếm bậc nhất thế giới trở về Việt Nam sau hơn 100 năm

Theo Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Việt (Viet Nature), đây là bước khởi đầu của chương trình bảo tồn và tái thả loài chim đặc hữu miền Trung. Sau khi hồi hương, đàn gà lôi sẽ được hoàn tất các thủ tục kiểm dịch, cấp phép CITES và chuyển tới các cơ sở đủ điều kiện nuôi bảo tồn.

Trong giai đoạn đầu, các chuyên gia sẽ tập trung giúp đàn chim thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới sau nhiều thế hệ được nuôi tại châu Âu. Từng cá thể sẽ được theo dõi sức khỏe, khả năng thích nghi trước khi bước vào chương trình nhân giống.

Gà lôi lam mào trắng về Việt Nam. Ảnh: Viet Nature.

Theo kế hoạch, thế hệ gà lôi sinh ra tại Việt Nam sẽ tiếp tục được huấn luyện trong môi trường bán hoang dã nhằm phục hồi các tập tính tự nhiên như tự kiếm ăn, né tránh thiên địch và thích nghi với môi trường rừng trước khi tái thả.

Dự án đặt mục tiêu đưa gà lôi lam mào trắng trở lại tự nhiên trong khoảng 2-3 năm tới. Các cá thể sau khi thả sẽ được gắn chip theo dõi để phục vụ công tác giám sát và bảo tồn lâu dài.

Tại Khu Dự trữ thiên nhiên Phong Điền, TP Huế, công tác chuẩn bị sinh cảnh tái thả đã được triển khai suốt hai năm qua. Lực lượng bảo tồn thường xuyên tuần tra rừng, tháo gỡ bẫy thú và đặt bẫy ảnh nhằm giảm áp lực săn bắt cũng như theo dõi các loài săn mồi có thể ảnh hưởng tới gà lôi khi trở lại tự nhiên.

Ngoài ra, các khu bán hoang dã mô phỏng môi trường sống tự nhiên cũng đang được xây dựng để phục vụ giai đoạn huấn luyện trước tái thả.

Gà lôi lam mào trắng (Lophura edwardsi) là loài chim đặc hữu của miền Trung Việt Nam, từng sinh sống tại các khu rừng đất thấp từ Hà Tĩnh đến Huế. Đây được xem là một trong những loài chim quý hiếm nhất thế giới.

Gà lôi lam mào trắng. Ảnh: Zoo Berlin.

Vào những năm 1920, nhà điểu học người Pháp Jean Delacour đã đưa nhiều cá thể từ miền Trung Việt Nam sang Pháp gây nuôi bảo tồn. Quần thể nuôi nhốt trên thế giới hiện nay được cho là bắt nguồn từ số cá thể này.

Sau nhiều thập kỷ chiến tranh, mất rừng và nạn săn bắt, gà lôi lam mào trắng gần như biến mất ngoài tự nhiên. Ghi nhận cuối cùng về loài được xác nhận vào năm 2000 tại Quảng Trị. Từ đó đến nay, dù nhiều cuộc khảo sát được thực hiện tại các khu rừng miền Trung, chưa có bằng chứng chắc chắn cho thấy loài vẫn còn tồn tại ngoài tự nhiên.

Hiện thế giới còn hơn 1.000 cá thể gà lôi lam mào trắng được nuôi bảo tồn tại các cơ sở ở châu Âu, Nhật Bản và Mỹ. Việc hồi hương 20 cá thể lần này được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội để loài chim đặc hữu quý hiếm của Việt Nam từng bước trở lại tự nhiên sau hơn hai thập kỷ vắng bóng.