 |
| Sáng 9/8/2025, tại Công viên Du lịch Yang Bay (Khánh Hòa) đã diễn ra Hội nghị hợp nhất Hội Sinh vật cảnh tỉnh Ninh Thuận và Hội Sinh vật cảnh tỉnh Khánh Hòa, với sự tham dự đông đủ của hội viên hai hội. - (Ảnh: báo Khánh Hòa) |
Ngày 10/3/2026, UBND tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định số 766/QĐ-UBND về việc cho phép sáp nhập Hội Sinh vật cảnh Ninh Thuận vào Hội Sinh vật cảnh Khánh Hòa, hình thành Hội Sinh vật cảnh tỉnh Khánh Hòa mới và phê duyệt điều lệ tổ chức, cơ cấu nhân sự sau sáp nhập.
Theo quyết định này, hội sau khi hợp nhất có tư cách pháp nhân theo quy định của pháp luật, chịu sự quản lý nhà nước của UBND tỉnh Khánh Hòa và sự quản lý chuyên ngành của Sở Nông nghiệp và Môi trường. Điều lệ hội gồm 8 chương, 28 điều được phê duyệt làm cơ sở pháp lý cho hoạt động của tổ chức trong giai đoạn mới.
Cơ cấu lãnh đạo của hội cũng được kiện toàn với Ban Chấp hành gồm 28 thành viên, Ban Thường vụ 14 thành viên và Ban Kiểm tra 5 thành viên. Trong đó, nghệ nhân Phab Minh Kính - Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh Khánh Hòa trước sáp nhập tiếp tục được tín nhiệm giữ cương vị Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh tỉnh Khánh Hòa sau hợp nhất. Việc sáp nhập không chỉ là bước kiện toàn tổ chức mà còn mở ra cơ hội tăng cường liên kết giữa các nghệ nhân, nhà vườn trong khu vực, tạo nền tảng để phong trào sinh vật cảnh phát triển ổn định và hiệu quả hơn trong thời gian tới.
Cơ duyên đến với sinh vật cảnh của nghệ nhân Phan Minh Kính bắt đầu từ một không gian rất nhỏ. Hơn ba thập kỷ trước, ông chỉ tận dụng khoảng 50 m² trên mái nhà để trồng vài chậu lan, bonsai và một số chậu xương rồng như một thú vui thư giãn sau những giờ làm việc.
 |
| Nghệ nhân Phan Minh Kính - Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh Khánh Hòa. Từ niềm đam mê với hoa lan, ông dần mở một cửa hàng nhỏ để mua bán và trao đổi giống lan với bạn chơi, đến nay có tới khoảng 10.000 chậu phong lan, hơn 200 chậu bonsai đại, hơn 100 chậu xương rồng và gần 70 tác phẩm đá cảnh nghệ thuật. - (Ảnh: Lê Anh Dũng) |
Từ niềm đam mê với hoa lan, ông dần mở một cửa hàng nhỏ để mua bán và trao đổi giống lan với bạn chơi. Thời điểm đó, hoa lan tại Việt Nam còn khá hiếm, nhiều giống phải nhập từ Thái Lan nên nguồn cung khan hiếm. Chính điều này đã thôi thúc ông nghĩ đến việc xây dựng một khu vườn chuyên trồng và nhân giống lan, vừa thỏa niềm đam mê, vừa phục vụ nhu cầu của những người yêu hoa lan trong khu vực.
Khi có điều kiện mở rộng diện tích, ông bắt đầu đầu tư xây dựng khu vườn sinh vật cảnh tại Đồng Bò, xã Phước Đồng, thành phố Nha Trang(cũ). Từ đó, một không gian nghệ thuật rộng khoảng 6.000 m² dần hình thành.
Ngày nay, khu vườn của nghệ nhân Phan Minh Kính được nhiều người trong giới sinh vật cảnh biết đến như một khu vườn nghệ thuật độc đáo. Nơi đây có tới khoảng 10.000 chậu phong lan, hơn 200 chậu bonsai đại, hơn 100 chậu xương rồng và gần 70 tác phẩm đá cảnh nghệ thuật.
Bước chân vào khu vườn ấy, người ta dễ dàng cảm nhận một không gian thư thái hiếm có. Những gốc bonsai cổ thụ mang dáng “Trực”, dáng “Huyền” đầy uy nghi, xen lẫn những giò lan rực rỡ sắc màu. Bên cạnh đó là những khối đá cảnh được sắp đặt tinh tế, cùng những chậu xương rồng mang vẻ đẹp gai góc nhưng giàu sức sống.
Nhiều tác phẩm trong vườn còn kết hợp giữa cây cảnh và trầm hương, đặc sản gắn liền với danh xưng “xứ Trầm Biển Yến” của Khánh Hòa. Sự hòa quyện giữa cây, đá, gỗ và hương trầm tạo nên một không gian vừa nghệ thuật vừa đậm bản sắc địa phương.
Theo ông Kính, làm sinh vật cảnh đòi hỏi sự kiên nhẫn và tình yêu thiên nhiên sâu sắc. Có những tác phẩm bonsai phải chăm sóc hàng chục năm mới đạt đến độ hoàn chỉnh, mỗi nhát kéo tỉa cành hay mỗi đường tạo dáng đều chứa đựng tâm huyết của người nghệ nhân.
Chia sẻ với Tạp chí Việt Nam hương sắc về phong trào sinh vật cảnh tại địa phương, nghệ nhân Phan Minh Kính cho biết, Khánh Hòa là nơi có truyền thống chơi cây cảnh, cá cảnh từ khá sớm.
Từ năm 1986, tại Nha Trang đã hình thành hai tổ chức sinh hoạt nghề nghiệp là Hội Nghệ nhân Nha Trang và Hội Hoa lan Nha Trang, quy tụ những người yêu thích cây cảnh và hoa lan. Đến năm 1991, thêm một tổ chức nữa ra đời là Hội Bosanobo, viết tắt của Bonsai và Non bộ, tập hợp những nghệ nhân đam mê nghệ thuật tạo hình cây cảnh.
Đến năm 1992, khi Hội Sinh vật cảnh Việt Nam được thành lập, Khánh Hòa cũng chính thức hình thành Hội Sinh vật cảnh tỉnh Khánh Hòa. Từ đó đến nay, các hội, câu lạc bộ và nhóm nghệ nhân dần được tập hợp về chung một tổ chức, tạo nên mái nhà chung cho cộng đồng những người yêu sinh vật cảnh trong tỉnh.
Hiện nay, hội có nhiều câu lạc bộ chuyên ngành như phong lan, bonsai, đá cảnh, chim cảnh, gỗ lũa… Mỗi câu lạc bộ có khoảng 20 nhà vườn tiêu biểu. Ban Thường vụ và Ban Chấp hành hội họp định kỳ để định hướng hoạt động, trong khi các nghệ nhân vẫn thường xuyên gặp gỡ giao lưu hàng tuần để trao đổi kinh nghiệm.
 |
| Nghệ nhân Phan Minh Kính - Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh Khánh Hòa (đứng thứ 3 từ trái qua) chụp ảnh cùng các hội viên. - (Ảnh: Lê Anh Dũng) |
Theo nghệ nhân Phan Minh Kính, sinh vật cảnh trước hết là một sân chơi tinh thần lành mạnh. Đây là nơi những người cùng đam mê có thể gặp gỡ, chia sẻ kinh nghiệm chăm cây, nuôi cá, chơi chim hay sáng tạo các tác phẩm bonsai, đá cảnh.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của đời sống xã hội, sinh vật cảnh ngày nay không còn chỉ dừng lại ở thú chơi tao nhã. Nhiều nghệ nhân và nhà vườn đã từng bước phát triển hoạt động kinh tế từ sinh vật cảnh thông qua việc nhân giống cây quý, lai tạo các giống lan mới, chế tác bonsai nghệ thuật hoặc kinh doanh các sản phẩm cây cảnh, cá cảnh.
Không ít tác phẩm sinh vật cảnh hiện nay có giá trị từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng, thậm chí có những tác phẩm bonsai hoặc đá cảnh nghệ thuật đạt giá trị hàng tỷ đồng.
“Ban đầu chỉ là đam mê và trao đổi giữa những người cùng sở thích, nhưng dần dần hình thành thị trường. Nhờ đó nhiều nghệ nhân có thể phát triển kinh tế từ sinh vật cảnh và phong trào ngày càng lan rộng,” ông Kính chia sẻ.
Tuy vậy, để phong trào sinh vật cảnh phát triển mạnh mẽ hơn, các nghệ nhân vẫn còn nhiều trăn trở. Theo ông, cộng đồng sinh vật cảnh mong muốn có thêm những cơ chế thông thoáng về mặt bằng sản xuất, sự hỗ trợ về vốn và đặc biệt là các hoạt động xúc tiến thương mại chuyên nghiệp.
Nếu có được những nhịp cầu kết nối vững chắc, cây cảnh Khánh Hòa hoàn toàn có thể vươn ra thị trường trong nước và khu vực.
Hành trình tìm kiếm cái đẹp từ các nghệ nhân Khánh Hòa vì thế không chỉ đơn thuần là chăm cây, tỉa cành. Đó còn là hành trình gìn giữ di sản văn hóa, lan tỏa tình yêu thiên nhiên và kiến tạo giá trị kinh tế bền vững.
Và từ một mái nhà nhỏ với vài chậu lan năm nào, hôm nay nghệ nhân Phan Minh Kính đang tiếp tục góp phần dẫn dắt phong trào sinh vật cảnh Khánh Hòa bước vào một chặng đường mới nơi những khu vườn nghệ thuật không chỉ tỏa hương sắc mà còn có thể trở thành những điểm nhấn trên bản đồ kinh tế và du lịch của địa phương.
