Từ quà tặng thành niềm đam mê trầm hương
Anh Nguyễn Đăng (sinh năm 1990), thôn 3 xã Lãnh Ngọc, TP. Đà Nẵng bén duyên với nghề trầm hương đã hơn 8 năm - từ vòng tay bằng trầm hương do một người thân tặng. Lúc đầu chưa quen cảm thấy khó chịu vì vướng, nhưng sau đó mùi trầm hương khiến anh cảm thấy thư giãn. Dần dần, hương trầm trở nên quen thuộc, quyến rũ anh vì mùi thơm dễ chịu, khiến anh có ý tưởng sản xuất loại trầm hương này. Anh Đăng chia sẻ, theo TS. Lê Lương Đống trên Tạp chí Sức khỏe và Đời sống thì trầm hương là gỗ có chứa nhiều nhựa của cây trầm, thả xuống nước chìm (trầm), có mùi thơm đặc biệt (hương). Đây là một vị thuốc quý hiếm trong Đông y. Trầm hương còn có một vài tên gọi khác như kỳ nam, trà hương, gió bầu, trầm gió.
 |
| Anh Nguyễn Đăng, Giám đốc HTX trầm hương và giống cây trồng Nguyễn Đăng, xã Lãnh Ngọc, TP. Đà Nẵng và các sản phẩm trầm hương của HTX. |
Quê anh – xứ Tiên, có thể nói là chiếc nôi của xứ trầm hương, những dãy núi rừng trùng điệp là các trang trại trồng dó bầu được UBND huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam (cũ) quy hoạch. Nhìn những cây dó bầu trong vườn lớn dần theo thời gian, anh Đăng càng say mê chăm sóc, và công việc đó cũng là cơ duyên đến với nghề sản xuất trầm hương.
Ngày mới khởi nghiệp, anh Đăng bắt đầu với việc sản xuất nụ, nhang dùng để đốt lấy hương thơm, khử côn trùng trong nhà từ giác của những miếng trầm. Anh cho biết, theo quan niệm dân gian: “Bản chất của trầm hương là cây gỗ thiêng, nên những người làm ăn kinh doanh thường dùng nó nơi làm việc của mình, có lẽ vì mùi hương dễ chịu càng tạo hưng phấn cho người làm việc”.
Sau ngày cưới vợ, công việc sản xuất trầm hương của vợ chồng anh không dễ dàng, nhưng nhờ đam mê, vợ chồng anh đã vượt qua mọi khó khăn. Với số vốn không nhiều, vợ chồng anh gia công, sản xuất những mặt hàng phục vụ nhu cầu tại chỗ như nụ, nhang... và học hỏi những người có thâm niên trong nghề để tích lũy thêm kinh nghiệm.
 |
| Những sản phẩm của HTX Nguyễn Đăng sản xuất - Vòng đeo tay bằng trầm hương (ảnh trái) và nụ trầm dùng để đốt xông nhà (ảnh phải). |
Cái tâm của người thợ sản xuất trầm hương trẻ tuổi
Không chỉ là người trực tiếp sản xuất trầm hương, mà trong kinh doanh anh Đăng luôn tận tình tư vấn cho khách hàng. Anh Đăng cho biết: Dù khách hàng mua hay không mua sản phẩm thì mình cần tư vấn kỹ, nếu không mình rất áy náy vì không trung thực với khách hàng. “Thị trường trầm hiện nay cũng khiến người mua phải đau đầu bởi rất khó phân biệt đâu là trầm thật, đâu là giả trầm. Phải là người có kiến thức và từng tiếp xúc với trầm mới có thể phân biệt rõ các loại trầm. Có nhiều loại dó khác nhau như: dó bầu, dó dây, dó niệt… nhưng chỉ duy nhất có dó bầu mới tạo ra trầm hương và kỳ nam".
 |
| Anh Nguyễn Đăng cẩn thận, tỉ mỉ trong từng sản phẩm làm từ trầm tự nhiên mà mình sản xuất |
Chia sẻ về cách phân biệt các loại trầm, anh nói: Hiện nay có 3 loại trầm thường được sử dụng trên thị trường, đó là: trầm nấu hóa chất, trầm sánh ghép, trầm tự nhiên. Đối với trầm nấu dầu, trầm nấu dầu được làm từ gỗ cây dó chưa có trầm hoặc các loại gỗ khác được tiện thành những hạt tròn. Sau đó, người ta nấu tinh dầu trầm (hóa chất) với áp suất cao, giúp thẩm thấu vào gỗ để cho ra hạt trầm nấu màu đen đậm và không thấy rõ vân. Khi sử dụng trầm nấu, sẽ có mùi hơi nồng, thơm gắt và khó chịu. Người có da nhạy cảm sẽ dễ bị dị ứng khi tiếp xúc. Ngoài ra, sau một thời gian, mùi hương và màu sắc ban đầu cũng sẽ mất.
 |
| Trầm nấu dầu (ảnh trên) được bán khá nhiều trên thị trường nhưng anh Nguyễn Đăng chỉ tập trung sản xuất trầm tự nhiên, đây là lý do HTX của anh Đăng vẫn giữ được đơn hàng đều đặn của khách hàng (Ảnh do nhân vật cung cấp) |
Trầm sánh ghép là loại trầm được lấy từ cây dó bầu trồng khoảng 8 đến 10 năm. Trầm sánh được tạo ra bằng cách lột vỏ cây rồi quét thuốc có tính a xít lên vết thương. Sau khoảng 12 đến 18 tháng, người ta thu hoạch cây về, tách lấy phần mỏng có trầm sánh ở ngoài thân cây. Vì là trầm nhân tạo nên trầm sánh ghép sẽ có nhược điểm là dễ vỡ, bạc màu theo thời gian. Tuy nhiên trầm sánh ghép có những ưu điểm như có màu đen rất đẹp mắt, có mùi thơm, cầm lên khá nặng và có giá thành rẻ.
|
 |
| Tác phẩm "Cội nguồn" được chế tác bằng trầm tự nhiên trưng bày tại Tiển lãm Made In Da Nang Expo 2026 |
Còn trầm tự nhiên được tạo bằng phương pháp truyền thống như: khoan, đục, hoặc tạo điều kiện cho các thú nhỏ như: sóc, dúi,... làm tổ trên thân cây, hay đào hang ở gốc cây tạo để ra các vết thương trên cây dó bầu. Dưới tác động của nước mưa qua nhiều mùa mưa rừng và nấm trầm trong môi trường tự nhiên, cây bắt đầu nhiễm trầm và sau hàng chục năm mới được khai thác...
Những mặt hàng do vợ chồng anh Đăng sản xuất từ nụ, nhang đến vòng tay, hay chế tác thành những sản phẩm thủ công mỹ nghệ đặc trưng có giá trị cao đều lấy chất lượng đặt lên hàng đầu và được tư vấn kỹ lưỡng. Anh Đăng chia sẻ: Khi đeo dây trầm phải hạn chế tiếp xúc với nước, tuyệt đối không tiếp xúc với những chất có tính tẩy rửa như nước rửa chén, xà phòng gội đầu… và nước hoa. Khi vòng bị ướt thì phải lau khô ngay và sấy lại bằng máy sáy tóc, rồi dùng vải mềm đánh bóng lại vòng. Lúc không dùng vòng phải cất ở nơi khô ráo, tránh ẩm mốc để giữ mùi thơm lâu bền.
 |
| Tác phẩm tham gia tại Triển lãm Made In Da Nang Expo 2026 |
Thành lập HTX trầm hương và giống cây trồng - nỗ lực bảo tồn, phát triển nghề truyền thống
Nghề trầm hương được xem là một nghề truyền thống tại huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam (cũ). Nhận thấy thị trường ngày càng mở rộng, lượng hàng tiêu thụ tăng cao nên năm 2024 anh Đăng quyết định thành lập HTX trầm hương và giống cây trồng để sản xuất trầm hương đồng thời cung cấp giống dó bầu cho nông dân. Hiện nay HTX của anh có 6 thành viên và 8 nhân công lao động trực tiếp và học nghề. Anh Đăng cho biết, thị trường tiêu thụ hiện nay chủ yếu là TP. Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh, các tỉnh phía Bắc và nhiều nhất là Hà Nội. Để tư vấn và bán sản phẩm cho khách hàng, anh đăng tải các nội dung quảng bá sản phẩm trên các trang mạng xã hội. Anh cho biết: Trầm Việt Nam được đánh giá tốt nhất thế giới, tiếp đến là trầm hương từ: Myanmar, Lào, Brunei, Thái Lan, Campuchia, Malaysia, Indonesia.
Anh Nguyễn Đăng chia sẻ, theo Báo Đà Nẵng ngày 20/4/2023 thì trầm hương dùng làm thuôc chữa bệnh trong y khoa, chất lưu giữ mùi trong nước hoa. Ngoài ý nghĩa về y học cũng như khoa học thì trầm hương còn mang lại ý nghĩa tâm linh cực kỳ lớn như một vật phẩm thu hút tài lộc, may mắn cho chủ nhân... Trong các nghi lễ tôn giáo từ xa xưa thì hương trầm còn được sử dụng để làm “cầu nối” giúp con người liên hệ với thần linh, thỉnh cầu thần linh ban phước lành. Đeo vòng trầm hương còn có thể giúp tâm luôn thanh tịnh, tránh những tạp niệm làm ảnh hưởng đến hành vi...
 |
| Những người học việc của anh Nguyễn Đăng cũng đã thạo nghề tại xưởng 211 Nguyễn Đình Chiểu, phường Ngũ Hành Sơn, TP. Đà Nẵng. |
Với sức trẻ, năng động, sáng tạo anh Đăng mong muốn phát triển chuỗi giá trị trầm hương thương hiệu Nguyễn Đăng. Đó cũng là nỗ lực phát triển và nâng tầm thương hiệu trầm hương xứ Tiên là mục tiêu mà anh Đăng đang hướng tới. Hiện nay, ngoài xưởng sản xuất tại nhà riêng ở xã Lãnh Ngọc, TP. Đà Nằng, anh Đăng còn mở xưởng sản xuất tại số 211 Nguyễn Đình Chiểu, phường Ngũ Hành Sơn, TP. Đà Nẵng, nơi đây cũng là nơi anh Đăng đào tạo nghề cho học viên.
Anh Nguyễn Đăng quan niệm rằng, sản phẩm thật sẽ mang đến giá trị thật cho khách hàng. Qua thời gian, khách hàng sẽ cảm thấy tin tưởng và chính họ sẽ trở thành "cầu nối" giữa HTX của anh với nhóm khách hàng mới.
Để phát triển và mở rộng thị trường, anh Đăng cho biết: Khó khăn hiện nay đối với các HTX là sự thiếu vắng đội ngũ nghệ nhân có tay nghề cao, nên dù ở quê anh có nguồn nguyên liệu dồi dào nhưng sản phẩm trầm mỹ nghệ qua chế tác vẫn chưa đem lại giá trị lớn so với tiềm năng. Cũng theo anh Đăng, bên cạnh hỗ trợ, đào tạo nâng cao tay nghề cho những người thợ, HTX mong muốn được trở thành thành viên của Hội Sinh vật cảnh tại địa phương và tham gia trưng bày tại các cuộc triển lãm sinh vật cảnh tại TP. Đà Nẵng và cả nước.
 |
| Tại Triển lãm Made In Da Nang Expo 2026, sản phẩm Hương sơn khởi trầm của anh Nguyễn Đăng được UBND TP. Đà Nẵng chứng nhận là Sản phẩm Công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp thành phố năm 2025. |
