Từ nền móng cổ xưa thời Trần đến công cuộc phục dựng năm 2024, chùa Phật Quang Thiền Tự đang khoác lên mình diện mạo mới, vừa tươi sáng vừa trầm mặc. Sự hồi sinh ấy không chỉ là việc dựng lại một ngôi chùa đã từng bị chiến tranh tàn phá, mà còn là quá trình đánh thức ký ức văn hóa, khơi dậy mạch nguồn tâm linh trong đời sống cộng đồng hôm nay.
 |
| Chùa Phật Quang Thiền Tự đang khoác lên mình diện mạo mới, vừa tươi sáng vừa trầm mặc. |
Giữa nhịp sống hiện đại nhiều biến động, sự trở lại của một cổ tự mang dấu ấn thời Trần gợi nhắc về sức sống bền bỉ của truyền thống và khả năng thích ứng sáng tạo của văn hóa dân tộc.
Theo tư liệu truyền lại trong dân gian, chùa Giường tên gọi quen thuộc của Phật Quang Thiền Tự được xây dựng từ thời Trần, gắn bó với quá trình định cư, lập làng của cư dân vùng đất Vũ Phúc xưa, thuộc thành phố Thái Bình (nay là phường Vũ Phúc, tỉnh Hưng Yên).
 |
| Cùng với việc hoàn thiện kiến trúc tổng thể, chùa đã phục dựng hệ thống tượng Phật và các hạng mục tâm linh khác. |
Trong không gian làng xã Bắc Bộ, ngôi chùa không chỉ là nơi thờ tự mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa, nơi gửi gắm niềm tin, đạo lý và nếp sống của bao thế hệ. Trải qua những biến thiên của lịch sử, đặc biệt là thời kỳ chiến tranh, chùa bị tàn phá hoàn toàn, để lại khoảng trống không chỉ về kiến trúc mà còn trong tâm thức người dân địa phương.
Khoảng trống ấy kéo dài nhiều năm, như một nốt lặng buồn trong đời sống tinh thần của cộng đồng. Tuy nhiên, cũng chính từ sự mất mát đó, ý thức bảo tồn và khôi phục di sản ngày càng trở nên mạnh mẽ.
 |
| Chùa Phật Quang Thiền Tự đang khoác lên mình diện mạo mới, vừa tươi sáng vừa trầm mặc. |
Đầu năm 2024, dưới sự hướng dẫn của Đại đức Thích Thiên Ân, công cuộc phục dựng Phật Quang Thiền Tự chính thức được khởi động. Đây không đơn thuần là hoạt động xây dựng cơ sở vật chất, mà là quá trình tái tạo không gian tâm linh dựa trên nền tảng lịch sử và nhu cầu tín ngưỡng đương đại.
Điểm đáng chú ý trong diện mạo mới của chùa là sự lựa chọn phong cách kiến trúc mang đậm dấu ấn Nhật Bản, song vẫn giữ được hồn cốt truyền thống Việt Nam. Trong bối cảnh nhiều công trình tôn giáo dễ rơi vào lối mòn sao chép, sự kết hợp có chọn lọc giữa hai nền văn hóa đã tạo nên bản sắc riêng cho Phật Quang Thiền Tự.
 |
| Mái chùa cong thanh thoát hiện ra trong sự hài hòa giữa đường nét tinh giản của kiến trúc Nhật và độ uốn lượn mềm mại vốn quen thuộc trong chùa Việt.- (Ảnh: Nguyễn Thắm) |
Cổng chùa được thiết kế theo phong cách “Torii” đặc trưng của Nhật Bản, với hai trụ cột và hai thanh ngang trên đỉnh, gam màu đỏ nổi bật nhưng không phô trương. Ngay từ lối vào, hình ảnh ấy đã gợi mở một không gian khác biệt, song không tách rời khỏi mạch nguồn Phật giáo Á Đông.
Bước qua cổng, mái chùa cong thanh thoát hiện ra trong sự hài hòa giữa đường nét tinh giản của kiến trúc Nhật và độ uốn lượn mềm mại vốn quen thuộc trong chùa Việt. Chánh điện được thiết kế trang nghiêm, đặt tượng Phật A Di Đà ở vị trí trung tâm, tôn nghiêm mà gần gũi.
Những bức tranh tường tái hiện các câu chuyện trong đạo Phật không chỉ mang giá trị mỹ thuật mà còn góp phần chuyển tải giáo lý bằng hình ảnh sinh động, dễ cảm nhận.
 |
| Chùa Phật Quang Thiền Tự đang khoác lên mình diện mạo mới, vừa tươi sáng vừa trầm mặc.- (Ảnh: Nguyễn Thắm) |
Không gian chùa được bố trí mở, tận dụng ánh sáng tự nhiên và yếu tố phong thủy để tạo cảm giác thư thái. Vườn thiền với đá, cát và cây xanh được sắp đặt có chủ ý, khơi gợi tinh thần thiền định đặc trưng của Phật giáo.
Ở đó, sự tĩnh lặng không phải là sự tách biệt với đời sống, mà là khoảng lùi cần thiết để con người soi chiếu nội tâm, tìm lại cân bằng giữa bộn bề lo toan. Tiếng chuông chùa ngân vang trong không gian ấy như một nhịp điệu chậm rãi, nhắc nhở mỗi người hướng về những giá trị bền vững.
 |
| Cùng với việc hoàn thiện kiến trúc tổng thể, chùa đã phục dựng hệ thống tượng Phật và các hạng mục tâm linh khác. |
Có thể nói, sự giao thoa Việt - Nhật trong kiến trúc của Phật Quang Thiền Tự không phải là sự pha trộn hình thức, mà là cuộc đối thoại văn hóa dựa trên nền tảng chung của Phật giáo. Tinh thần thiền học Nhật Bản, với sự tối giản và chú trọng nội tâm, gặp gỡ truyền thống Phật giáo Việt Nam vốn đề cao tính dung hòa, gắn bó với đời sống cộng đồng. Kết quả là một không gian vừa mới mẻ vừa quen thuộc, tạo cảm giác an yên cho người bước vào.
 |
| Sự giao thoa Việt - Nhật trong kiến trúc của Phật Quang Thiền Tự không phải là sự pha trộn hình thức, mà là cuộc đối thoại văn hóa dựa trên nền tảng chung của Phật giáo. |
Cùng với việc hoàn thiện kiến trúc tổng thể, chùa đã phục dựng hệ thống tượng Phật và các hạng mục tâm linh khác. Quá trình này được thực hiện từng bước, bảo đảm tính trang nghiêm và phù hợp với truyền thống. Việc tái tạo các biểu tượng thờ tự không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu chiêm bái, mà còn khẳng định chiều sâu văn hóa của ngôi chùa trong đời sống hiện đại.
Từ khi được phục dựng, Phật Quang Thiền Tự nhanh chóng trở thành điểm đến thu hút đông đảo Phật tử và du khách. Trung bình mỗi ngày, chùa đón từ 100 đến 150 lượt người; vào những dịp cao điểm, con số có thể vượt 250 lượt.
Sự quan tâm ấy cho thấy nhu cầu tìm về không gian tâm linh trong xã hội ngày nay là có thực và ngày càng gia tăng. Trong bối cảnh đô thị hóa và nhịp sống gấp gáp, những nơi chốn thanh tịnh như chùa Giường đóng vai trò như “khoảng thở” tinh thần, giúp con người tái tạo năng lượng sống.
 |
| Chùa Phật Quang Thiền Tự nhanh chóng trở thành điểm đến thu hút đông đảo Phật tử và du khách. Trung bình mỗi ngày, chùa đón từ 100 đến 150 lượt người; vào những dịp cao điểm, con số có thể vượt 250 lượt. - (Anh: Nguyễn Thắm) |
Vị trí địa lý của chùa cũng tạo điều kiện thuận lợi để kết nối trong tuyến du lịch tâm linh của khu vực. Từ đây, du khách có thể kết hợp hành hương tới Đền Trần Nam Định hoặc Chùa Keo, hình thành hành trình liên hoàn giàu giá trị lịch sử – văn hóa. Sự liên kết ấy không chỉ mang ý nghĩa kinh tế du lịch, mà còn góp phần làm nổi bật mạng lưới di sản tinh thần của vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Điều đáng trân trọng hơn cả là quá trình phục dựng chùa đã nhận được sự đồng thuận và chung tay của nhân dân địa phương. Trong đó, tinh thần đoàn kết của người dân thôn Cự Phú, phường Vũ Phúc được thể hiện rõ nét qua việc đóng góp công sức, vật chất và niềm tin. Sự tham gia của cộng đồng không chỉ bảo đảm tính bền vững cho công trình, mà còn củng cố mối liên kết giữa di sản và đời sống đương đại. Khi người dân coi ngôi chùa là một phần của mình, di sản ấy sẽ không còn là ký ức xa xôi mà trở thành hiện hữu sống động.
Bên cạnh vai trò là công trình kiến trúc, Phật Quang Thiền Tự đang dần trở thành trung tâm sinh hoạt Phật giáo của địa phương. Các hoạt động lễ Phật, cầu an, tổ chức khóa tu, làm công quả được duy trì thường xuyên, tạo điều kiện để Phật tử thực hành giáo lý trong đời sống. Vào các dịp Đại lễ Phật Đản, Vu Lan và những ngày lễ trọng, chùa tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa, góp phần lan tỏa tinh thần từ bi, hiếu nghĩa trong cộng đồng.
 |
Chùa Phật Quang Thiền Tự đang khoác lên mình diện mạo mới, vừa tươi sáng vừa trầm mặc. - (Ảnh: Nguyễn Thắm)
Trong quá trình phát triển, việc xây dựng nếp sống văn minh nơi cửa thiền cũng được chú trọng. Du khách khi đến chùa được nhắc nhở về trang phục, thái độ cung kính, ý thức giữ gìn vệ sinh, không gây ồn ào, tắt máy xe từ cổng chùa. Những quy định tưởng chừng nhỏ bé ấy lại góp phần bảo vệ sự thanh tịnh – yếu tố cốt lõi của không gian tâm linh. Văn hóa ứng xử nơi chùa chiền vì thế không chỉ là câu chuyện cá nhân, mà phản ánh trình độ văn hóa chung của xã hội.
Nhìn rộng hơn, hành trình từ dấu tích thời Trần đến diện mạo mới của Phật Quang Thiền Tự là minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa dân tộc. Lịch sử có thể để lại những đổ nát vật chất, nhưng nếu ký ức và niềm tin còn được gìn giữ, di sản vẫn có cơ hội hồi sinh. Sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và sáng tạo trong phục dựng chùa cho thấy bảo tồn không đồng nghĩa với đóng khung quá khứ, mà là làm cho quá khứ tiếp tục sống trong hiện tại.
 |
| Chùa Phật Quang Thiền Tự đang khoác lên mình diện mạo mới, vừa tươi sáng vừa trầm mặc.- (Ảnh: Nguyễn Thắm) |
Trong bối cảnh hội nhập, giao thoa văn hóa là điều tất yếu. Vấn đề không nằm ở việc tiếp nhận hay không, mà ở cách tiếp nhận. Phật Quang Thiền Tự đã lựa chọn con đường giao thoa có chọn lọc, giữ vững nền tảng Phật giáo Việt Nam đồng thời mở rộng đối thoại với tinh thần thiền học Nhật Bản. Chính sự cân bằng ấy tạo nên nét riêng, góp phần làm phong phú thêm bức tranh văn hóa tâm linh của vùng đất Hưng Yên mới.
Từ một nền móng cổ xưa, qua bao biến động, hôm nay chùa Giường đã hiện diện với dáng vẻ thanh tịnh, trang nghiêm. Sự hồi sinh ấy không chỉ là thành quả của một công trình xây dựng, mà là kết tinh của ký ức lịch sử, tâm huyết của tăng ni, và niềm tin của nhân dân. Trong nhịp sống đương đại nhiều biến chuyển, Phật Quang Thiền Tự như một điểm tựa tinh thần, nơi con người có thể tìm về những giá trị chân - thiện - mỹ, lắng nghe tiếng nói của nội tâm và nuôi dưỡng niềm tin vào điều thiện lành.
