Trong những năm gần đây, thú chơi chim cảnh, đặc biệt là nuôi các loài chim bản địa như chim chào mào, ngày càng phổ biến trong đời sống người dân. Tuy nhiên, song hành với nhu cầu nuôi dưỡng, chăm sóc và hướng tới bảo tồn, nhiều băn khoăn đã được đặt ra xoay quanh các quy định pháp luật liên quan đến việc nuôi, sở hữu chim cảnh sao cho đúng quy định, tránh vi phạm pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã.
 |
| Chim chào mào, ngày càng phổ biến trong đời sống người dân. |
Trước thực tế đó, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có văn bản trả lời, cung cấp thông tin, giải đáp cụ thể cho người dân về khung pháp lý hiện hành trong lĩnh vực này.
Theo phản ánh, một công dân đã gửi câu hỏi tới cơ quan chuyên môn với mong muốn được hướng dẫn rõ ràng về việc nuôi, chăm sóc và bảo tồn loài chim chào mào của Việt Nam. Nội dung câu hỏi tập trung vào các quy định pháp luật liên quan đến nuôi và sở hữu chim cảnh, danh mục các loài được phép hoặc không được phép nuôi, cũng như các thủ tục cần thiết trong trường hợp nuôi số lượng lớn, tham gia sinh sản, gây nuôi bảo tồn. Bên cạnh đó, người dân cũng đề nghị được biết địa chỉ cơ quan chức năng tại địa phương để có thể liên hệ, được hướng dẫn trực tiếp khi cần thiết.
 |
| TS.BS. Võ Văn Nhân (Bên trái), người ta chỉ biết ông là một chuyên gia implant hàng đầu Việt Nam chứ ít ai biết, ông còn là một nhà sưu tầm, bảo tồn và nhân giống chim chào mào quý hiếm |
Trả lời những nội dung trên, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết, việc quản lý nuôi, sở hữu chim cảnh hiện được điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp luật quan trọng do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành, trong đó có Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT và Thông tư số 26/2025/TT-BNNMT cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung liên quan. Các quy định này bao quát từ quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm, động vật rừng thông thường đến hồ sơ nguồn gốc, mua bán, vận chuyển, nuôi nhốt và theo dõi động vật, bao gồm cả chim cảnh.
Đáng chú ý, chim chào mào được xác định là động vật rừng thông thường. Vì vậy, tổ chức, cá nhân nuôi loài chim này không phải xin phép nuôi hay đăng ký mã số cơ sở, nhưng vẫn phải tuân thủ đầy đủ các yêu cầu về nguồn gốc hợp pháp, điều kiện nuôi, ghi chép sổ theo dõi và thông báo với cơ quan Kiểm lâm sở tại theo đúng quy định. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng giúp người dân yên tâm nuôi chim cảnh, đồng thời góp phần bảo vệ, quản lý bền vững các loài chim trong tự nhiên.
Về các vấn đề nêu trên, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn cụ thể như sau:
Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT ngày 31.12.2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm, loài động vật rừng thông thường và thực thi Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp, trong đó quy định về quản lý nuôi động vật nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm, động vật thuộc các Phụ lục CITES và động vật rừng thông thường, bao gồm cả chim cảnh.
Thông tư số 26/2025/TT-BNNMT ngày 24.6.2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định về quản lý lâm sản; xử lý lâm sản, thủy sản là tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân, được sửa đổi, bổ sung tại Điều 20 Thông tư số 84/2025/TT-BNNMT ngày 31.12.2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định chi tiết một số nội dung của Luật Lâm nghiệp và sửa đổi, bổ sung một số Thông tư trong lĩnh vực lâm nghiệp và kiểm lâm, trong đó quy định về hồ sơ nguồn gốc; hồ sơ khi mua bán, chuyển giao quyền sở hữu, vận chuyển trong nước và xuất khẩu; hồ sơ tại cơ sở kinh doanh, cất giữ, nuôi động vật nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm, động vật thuộc các Phụ lục CITES và động vật rừng thông thường, bao gồm cả chim cảnh (Mục 2, Mục 3 và Mục 4 Chương II Thông tư số 26/2025/TT-BNNMT).
Chim chào mào là động vật rừng thông thường. Do đó tổ chức, cá nhân nuôi loài này phải tuân thủ quy định tại Điều 24 Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT và bảo đảm hồ sơ theo quy định tại Thông tư số 26/2025/TT-BNNMT.
Các thủ tục cần thiết (nếu có) để đăng ký, khai báo hoặc xin giấy phép khi nuôi số lượng lớn hoặc tham gia sinh sản, gây nuôi bảo tồn:
Đối với động vật rừng thông thường:
Theo quy định tại Điều 24 Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT, tổ chức, cá nhân nuôi động vật rừng thông thường, trong đó có chim chào mào không phải đăng ký mã số cơ sở nuôi (xin phép nuôi), nhưng phải tuân thủ các quy định sau:
Thứ nhất, có hồ sơ nguồn gốc hợp pháp theo quy định tại Thông tư số 26/2025/TT-BNNMTngày 24/6/2025 được sửa đổi, bổ sung tại Điều 20 Thông tư số 84/2025/TT-BNNMT;
Thứ hai, bảo đảm an toàn cho con người; tuân thủ các quy định của pháp luật về môi trường, thú y. Đối với các loài đã có tiêu chuẩn, quy chuẩn về chuồng, trại nuôi do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành thì thực hiện theo tiêu chuẩn, quy chuẩn đó; trường hợp chưa có tiêu chuẩn, quy chuẩn về chuồng, trại nuôi, khuyến khích chủ cơ sở nuôi tự ban hành và áp dụng tiêu chuẩn cơ sở hoặc áp dụng tiêu chuẩn quốc tế và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc áp dụng các tiêu chuẩn đó;
Thứ ba, lập, ghi chép chính xác, đầy đủ, kịp thời thông tin vào Sổ theo dõi nuôi theo Mẫu số 10 Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT;
Thứ tư, thông báo cho cơ quan Kiểm lâm sở tại theo Mẫu số 11 Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT kèm bản sao hồ sơ nguồn gốc của động vật trong thời hạn tối đa 3 ngày làm việc, kể từ ngày đưa động vật rừng thông thường về cơ sở nuôi để theo dõi, quản lý.
